Łóżko, pogaduchy i lenistwo. Formy „miękkiego” oporu w dobie kapitalizmu

Daria Skok

Łóżko, pogaduchy i lenistwo. Formy „miękkiego” oporu w dobie kapitalizmu

Próba umiejscowienia Bedtime na linii historyczno-artystycznej opisanych projektów okazuje się jednak ostatecznie porażką. Specyficzna sytuacja historyczna i polityczna naszego kraju wysoce utrudniają nakreślenie uniwersalnej linii związków partycypacji z rozwojem kapitalizmu. Innym problemem, który na to nie pozwala, jest fakt, że Bedtime – i jako wystawa, grupa artystyczna (Dziewczyństwo i COVEN Berlin), i jako całościowy projekt – wpisują się w ramy obecnego od jakiegoś czasu w polu sztuki nurtu, którego nie sposób ignorować skupiając się jedynie na partycypacyjnej strategii działań. Na myśli mam oczywiście dziewczyńską falę nowego feminizmu, która charakteryzuje się między innymi kolektywnością, tworzeniem wspólnot, propagowaniem kobiecej siły i dowartościowaniem przez kulturę patriarchalną cech uznawanych za „typowo kobiece”, jak emocje czy uczucia. W warstwie estetycznej cechuje się zaś subwersywnie wykorzystywaną estetyką kiczu, taniego blichtru, infantylnych gadżetów. Częste są także nawiązania do lat 90., w których dorastały tworzące dziewczyński nurt artystki.

Mój umysł jest pełen okrucieństwa

Daria Skok

Mój umysł jest pełen okrucieństwa

Omawiając Szczurołapa warto zwrócić uwagę na wysoce autorski projekt kuratorski ekspozycji. Lisowski stosuje bowiem strategię znaną z poprzednich wystaw problemowych prezentowanych w MWW, jak wspaniałe Stosunki pracy (2016, kuratorka: Sylwia Serafinowicz), w ramach której prace układane są w mikronarracje, sąsiednie dzieła dopowiadają się i mówią coś więcej, niż mogły by w pojedynkę, według autonomicznej intencji artysty.

Mierząc się z instytucją

Daria Skok

Mierząc się z instytucją

Iwona Bigos i Marta Wróblewska przygotowały dla Gdańskiej Galerii Miejskiej wystawę Kościotrupy muszą wstawać, w ramach której podjęły się zagadnień muzeum-instytucji i statusu dzieła sztuki w kontekście wystawienniczym. W wiele obiecującym tekście kuratorskim odwołały się do pojęcia płynnej nowoczesności Zygmunta Baumana i „muzeum jako mauzoleum” Teodora Adorno, stawiając pytania na temat (dez)aktualności dyskursów muzealnych i ponowoczesnych oczekiwań dzisiejszego odbiorcy. Wystawa podzielona została na dwie ekspozycje, prezentowane kolejno w galerii Güntera Grassa przy ul Szerokiej i w Gdańskiej Galerii Miejskiej 2 przy Powroźniczej. Pierwsza z nich podejmuje zagadnienia historii sztuki i muzeum, druga – jak zrozumiałam z tekstu kuratorskiego – prezentować ma współczesne paradygmaty sztuki, w tym, jak zaznaczono, sztuki zaangażowanej społecznie, politycznie, partycypacyjnej czy też prezentującej nie tak nową, lecz nadal aktualną strategię artysty jako etnografa, której analizy dostarczył w roku 1996 Hal Foster.

Prawda ekranu, prawda materiału, prawda-prawda

Daria Skok

Prawda ekranu, prawda materiału, prawda-prawda

W polu niebezpiecznych zmian, w świecie, w którym zmiany w języku zaczynają zarządzać przestrzenią publiczną, CSW Kronika Bytom z kuratorami Stachem Rukszą i Emilią Orzechowską, przygotowała wystawę o wiele obiecującym tytule: Białe kłamstwo.

Przestrzeń do spenetrowania

Daria Skok

Przestrzeń do spenetrowania

W Przesileniach Marta Lisok, kuratorka wystawy, prezentuje intrygujący kolaż rzeźb, instalacji, projekcji i innych hybrydycznych form. Wraz z artystami odwraca tradycyjny model odbioru dzieł sztuki. Prace prezentowane na Przesileniach konsekwentnie opierają się biernemu oglądowi, to one wyznaczają rytm i zasady zwiedzania. Przestrzeń galerii staje się tym samym miejscem symultanicznych, nieustających performansów, staje się przestrzenią rytualną.

Przysposobienie obronne

Daria Skok

Przysposobienie obronne

W Sztamie Ewa Axelrad daje się poznać jako artystka dojrzała, zarówno pod względem formalnym, jak i intelektualnym. Konstruuje opartą na dyskursach, badawczą narrację na temat relacji władzy i praktyk konsolidujących wspólnoty społeczne i narodowe. Jej spojrzenie, pozbawione skonkretyzowanych punktów odniesienia (miejsc, nazwisk, ugrupowań), i osnute plemiennym rytmem, wydaje się być pewną uniwersalną, mityczną opowieścią o mechanizmach, które wiecznie powracają.

Poza strukturami nie istnieje żadna tożsamość

Daria Skok, Jarosław Wójtowicz

Poza strukturami nie istnieje żadna tożsamość

I tak, mniej lub bardziej wybiórczo, przebrnęliśmy przez kilkanaście sal, gdzie znalazło się blisko sto (czy może więcej…) dzieł z zakresu sztuk wizualnych, teatru, filmu i sztuki performance. Wystawa jest olbrzymia, monumentalna, ale jakby pozbawiona tezy – zespół kuratorski wrzucił do jednego wora pod tytułem „wielka wystawa o polskości” konteksty najnowszej polityki, obrazy wsi, folklor, krytykę instytucjonalną i ledwie kilka naprawdę świetnych prac (jak wspomniana Okładka książki Nicolasa Grospierre’a albo Jestem Polakiem, więc mam obowiązki polskie Doroty Nieznalskiej).

Performing the Hole

Daria Skok

Performing the Hole

Przemek Branas zdaje się realizować tę idealistyczną wizję. Jako artysta-podróżnik jest w ciągłym ruchu, wydaje się niezależny względem jednego centrum. Czerpie pełnymi garściami z innych kultur i operuje ich symbolami ze swobodą, a nawet dezynwolturą. Na wystawie Kawał ch*ja dał się poznać jako błyskotliwy obserwator współczesnych kultur wizualnych, ale także jako reżyser zmuszający odbiorcę do odegrania rytuałów, do wejścia w relację z przestrzenią specyficznego, homoerotycznego doświadczenia.

Bebok w galerii sztuki

Daria Skok

Bebok w galerii sztuki

Zwiastunki Chaosu to wystawa szczególnie przeze mnie wyczekiwana. Głównie z uwagi na newralgiczny problem, któremu tych dwoje artystów z Indii postanowiło się przyjrzeć. Górnictwo, a zwłaszcza wydobycie węgla, to wciąż bez pomysłu ratowana gałąź przemysłu, jak się okazuje, nie tylko w Polsce.

Czarne nie jest czarne, białe nie jest białe

Daria Skok

Czarne nie jest czarne, białe nie jest białe

Konfrontując się z kolejnymi pracami pokazanymi na wystawie, mam wrażenie, że przewodnią myślą jest tu dekonstrukcja powszechnie znanych lub obowiązujących strategii postrzegania terroryzmu, antysemityzmu, przemocy. Każda kolejna praca ukazuje jakieś pęknięcie – rysę – na tym, co wydawało się rozpoznane. Przeskalowuje dotychczasowe sądy moralne, wprowadza inną perspektywę ich formułowania.

Śmierć (symulowana) w galerii

Daria Skok

Śmierć (symulowana) w galerii

Jeremy Couillard (ur. 1980) jest amerykańskim artystą pracującym w obszarze „nowych mediów”. Tworzy animacje, instalacje 3D oraz instalacje wideo, które przypominają gry komputerowe. Integralną częścią jego ekspozycji są często rzeźby, instalacje i obrazy wykonane w tej samej estetyce, w której kreuje wirtualne światy.

Sztuka jako czuły sejsmograf społeczeństwa

Daria Skok

Sztuka jako czuły sejsmograf społeczeństwa

Chociaż wrocławskie instytucje pielęgnują wspomnienie swoich najjaśniejszych gwiazd sztuki konceptualnej i performatywnej, to pierwsza odsłona Międzynarodowej Kolekcji Sztuki Współczesnej Muzeum Współczesnego Wrocław pokazała właśnie, że ta instytucja w 2011 roku zaczęła tworzyć własną tożsamość, jednocześnie potrafiąc w sposób nienachalny oddać hołd tradycjom środowiska.

Projekcja pustki

Emocjonalny ekshibicjonizm w kontrolowanej formie

Daria Skok

Projekcja pustki

Wszechobecna dyscyplina kształtów i przestrzeni, sterylność elementów konstrukcji, układanie poszczególnych przedmiotów w systemy zdają się mozolną próbą ujarzmienia tego, co w tych instalacjach się kryje – emocjonalnego ekshibicjonizmu, samotności, pustki, potrzeby komunikacji mimo własnych barier.

Świątynia modernizmu

Daria Skok

Świątynia modernizmu

Czy niegdyś elitarna, wręcz snobistyczna moderna, dzisiaj może być brana na poważnie? Myślę, że Brzmienia wykorzystują właśnie ten proces – przejścia elitarnej awangardy dla oczytanych elit w narrację oswojoną, której motywy takie jak sztuka jako religia i muzeum-świątynia mogą zostać wykorzystane nie po to, by oddzielić to, co wysokie od niskiego, ale po to, by przybliżyć sztukę współczesną szerszemu gronu odbiorców.

Rysunek, czyli co?

Daria Skok

Rysunek, czyli co?

Organizatorzy festiwalu przyjęli za priorytet udowodnienie uniwersalności rysunku jako naturalnej i najbliższej artyście formy wypowiedzi. Czy jednak przyjęcie za motyw przewodni festiwalu jedynie medium może być wystarczające?

Na biegunach wrażliwości

Daria Skok

Na biegunach wrażliwości

Mimo że to sztuka i jej twórcy są tutaj w centrum zainteresowania, to „Spojrzenia”, wiążąc się ściśle z koniecznością wyboru, prowokują także refleksję nad krytyką artystyczną. Czy gust i wrażliwość stanowią wystarczający argument „za”, a zarazem usprawiedliwienie wyboru?

Kicz, śmierć i zbawienie, czyli Hirst w pigułce

Daria Skok

Kicz, śmierć i zbawienie, czyli Hirst w pigułce

Czy te zdjęcia otwartego serca i gnijących stóp nieboszczyka zderzone z kiczową estetyką para-ewangelicznych artefaktów są jeszcze w stanie kogoś zaszokować? Czy powtarzalność środków formalnych i motywów stanowi dowód na konsekwencję i świadomość w budowaniu artystycznej postawy, czy świadczy o lenistwie, rynkowym konformizmie i prowadzi do zmęczenia materii? Wreszcie – czy w przypadku Damienia Hirsta zasadne jest rozdzielanie warstwy estetycznej od treści?

Katalog czułych gestów

Daria Skok

Katalog czułych gestów

To co łączy te tak różne – pod względem formalnym, ale przede wszystkim jakościowym – działania, to czułość. W przypadku Epectase jest to czułe, pełne miłości i wręcz cielesne podejście do Boga. Choć skojarzenie z ocierającą się o krucyfiks Anną Marią z filmu Seidla dla mnie jest nieuniknione, to wspinający się na krzyże Corentin Fohlen podobno deklaruje tu czułą i pozbawioną wszelkich podtekstów miłość. Czułość w pracach Krzysztofa Maniaka zawarta jest w jego subtelnych gestach i emocjonalnej, czasem cielesnej relacji z naturą.

Strona 1 z 212Następna »

Wydarzenia

AKCES – 5. Konkurs Najlepszych Dyplomów Sztuki Mediów

Od 16 maja do 7 czerwca 2019 roku

Anastasia Pataridze, Happiness said don’t look for me, 2018 (źródło: materiały prasowe)

XIII Węgierska Wiosna Filmowa

Od 12 maja do 23 czerwca 2019 roku

Plakat festiwalu XIII Węgierska Wiosna Filmowa (źródło: materiały prasowe)

Czarno na białym. 200 lat rysunku w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych

Od 26 kwietnia do 29 września 2019 roku

Leon Wyczółkowski, Dziewczyna z okolic Krakowa, 1907, Muzeum Narodowe w Krakowie (źródło: materiały prasowe)

Aleksandra Simińska. Arché. Malarstwo

Od 26 kwietnia do 2 czerwca 2019 roku

Aleksandra Simińska, 1993, Pałac w Samostrzelu, 1993, technika mieszana na kartonie, 367×426 (źródło: materiały prasowe)

W nocy twarzą ku niebu

Od 27 kwietnia do 16 czerwca 2019 roku

Plakat wystawy W nocy twarzą ku niebu (źródło: materiały prasowe)

XXI Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego. Z dreszczykiem

18–19 maja oraz 25–26 maja 2019 roku

Wnętrze kościoła pw. Nawiedzenia NMP w Iwkowej, fot. K. Schubert (źródło: materiały prasowe)

Dzień Wolnej Sztuki w muzeach i galeriach w całej Polsce

27 kwietnia 2019 roku

27 kwietnia 2019 – Dzień Wolnej Sztuki w muzeach i galeriach w całej Polsce (źródło: materiały prasowe)

Prototypy 02: Codex Subpartum

Od 12 kwietnia do 9 czerwca 2019 roku

Joseph Beuys, Beuys by Warhol, grafika, 1980 (źródło: materiały prasowe)

Planetarium – wystawa Jiříego Kovandy

Od 11 kwietnia do 30 maja 2019 roku

Jiří Kovanda, Na ruchomych schodach… Odwrócony, wpatruję się w oczy osoby stojącej za mną…, performans, Praga, 1977 r. (źródło: materiały prasowe)

16. Festiwal Misteria Paschalia: kierunek Włochy

Od 15 do 22 kwietnia 2019 roku

Festiwal Misteria Paschalia, fot. Krakowskie Biuro Festiwalowe (źródło: materiały prasowe)

więcej wydarzeń