Eko-utopie, czy strategie buntu?

Sztuka przeobrażania ekologii

Agata Cieślak

Eko-utopie, czy strategie buntu?

Holenderski budżet przeznaczony na sztukę i kulturę dzielony jest sprawiedliwie między wszystkie prowincje. Skutkuje to funkcjonowaniem w małych miastach całkiem pokaźnych instytucji, które często wydają się być nieproporcjonalnie duże do liczby potencjalnych zwiedzających. Takie jest też Muzeum De Domijnen w Sittard, gospodarz wystawy pt. Ecoconvention Europe. Art to Transform Ecologies, 1957–2017 przygotowanej przez Sue Spaid, kuratorkę gościnną. Pochodząca ze Stanów Zjednoczonych Spaid zajmuje się badaniami dotyczącymi powiązań sztuki i ekologii już od kilkunastu lat. Ekspozycja pokazywana w Holandii jest kontynuacją projektu, który przygotowała dla Centrum Sztuki Współczesnej w Cincinnati (US) w 2002 roku. Od tego czasu, lista referencji wydłużyła się o wiele nazwisk europejskich artystów, wizjonerów i teoretyków, a także o odwołania do historycznych wystaw tego typu.

I ja waść, i ty waść, a kto będzie świnie paść?

Agnieszka Bednarek

I ja waść, i ty waść, a kto będzie świnie paść?

Groin-groin! Oink-oink! Chrum-chrum! – pochrząkuje wieprz-poliglota, dumając nad istotą swej tożsamości. Może chciałby, za przykładem knura-krasomówcy, rosłego Majora z Orwellowskiego Folwarku zwierzęcego, stać się przywódcą rewolucji, ojcem duchownym dziejowego przewrotu. Stanąć na tylnych racicach, próbując się uczłowieczyć. Upodobnić kwik do mowy. Niekiedy różnica między człowiekiem a świnią zdaje się niewielka, o czym przekonali się bohaterowie alegorycznej antyutopii – „Zwierzęta w ogrodzie patrzyły to na świnię, to na człowieka, potem znów na świnię i na człowieka, ale nikt już nie mógł się połapać, kto jest kim”. A jak rzecz się ma w Świństwie (truizmy) Marie Darrieussecq? Ile w świni człowieka? I w człowieku świni?

W poszukiwaniu bliskości – relacja z 19. Festiwalu Kina Europejskiego w Lecce

Piotr Czerkawski

W poszukiwaniu bliskości – relacja z 19. Festiwalu Kina Europejskiego w Lecce

W dniach 9–14 kwietnia w apulijskim Lecce odbyła się 19. edycja Festiwalu Kina Europejskiego, czyli jednej z najciekawszych imprez tego typu we Włoszech. Festiwal, dedykowany w tym roku pamięci jego zmarłej przed kilkoma miesiącami pomysłodawczyni Cristiny Soldano, stanowi od lat cenny przegląd najciekawszych tendencji w kinie Starego Kontynentu. Cieszy fakt, że organizatorzy regularnie dostrzegają je także w filmach rodem z Polski. Tym razem nasz kraj w najważniejszej sekcji konkursu reprezentowało Pomiędzy słowami Urszuli Antoniak.

Wolałbym nie

Anna Michalik

Wolałbym nie

Marcin Świetlicki w rozmowach z Rafałem Księżykiem wielokrotnie podkreśla, jak wielkiego poświęcenia wymaga sztuka od swojego wyznawcy – ma to miejsce zarówno w przypadku literatury, jak i muzyki. Wielu muzyków, z którymi współpracował, pożegnało się już z życiem, wielu z nich ma problemy z nałogami i kontaktami międzyludzkimi. Podejmowane ryzyko wyborów artystycznych również niesie ze sobą sporą pułapkę polegającą na utracie autentyczności na rzecz schlebiającego pisania pod publiczkę. Poeta przyznaje, że stara się nie chodzić na kompromisy i pozostaje wierny sobie, i choć czasem ma poczucie, że błądzi, to jest pewien, że podejście, które wybrał, jest słuszne. Jego zdaniem największą wartość ma niezależność i bycie poza tłumem, ponieważ jedynie wtedy można pozostać wiernym sobie, a co za tym idzie: wygrać. Tylko taka walka z rzeczywistością ma sens, ponieważ żyje się w świecie, w którym „[w]szystko, co kochałem/ uległo rozkładowi./ Jestem zdrów i cały”.

Radykalny styl myślenia Susan Sontag

Magdalena Kargul

Radykalny styl myślenia Susan Sontag

[Uważam się] za pisarkę, która uporczywie odmawia wyspecjalizowania się w jednej dziedzinie[1]. Brak ograniczania się do jednego, spójnego tematu jest cechą rozpoznawczą eseistyki i sposobu myślenia Susan Sontag. Stanowcza, przenikliwa [...]

PRL-owska mieszanka motywów i form w egzystencjalnej polewie

Sebastian Kochaniec

PRL-owska mieszanka motywów i form w egzystencjalnej polewie

Bezapelacyjnie najmocniejszym punktem wystawy Chłoporobotnik i boa grzechotnik jest dominujące tu medium, a więc malarstwo, a przede wszystkim to, co co stanowi jego siłę – forma. Przyglądając się pod tym kątem narracji, nakreślonej przez kuratorkę wystawy, można dostrzec pewne intrygujące niuanse. Nie wynikają one jednak z charakteru tej ekspozycji, ale istoty medium, którego użyto. Kontrastowe zestawienia obrazów, czterowarstwowa narracja ukazująca miejsce obywateli w genealogii polskiego społeczeństwa (jego podziały i wpajany przez władzę resentyment) ukazują moc formy w malarstwie i władzę jaką sprawuje nad nią artysta.

Sposoby widzenia

Zuzanna Sokołowska

Sposoby widzenia

W katowickim BWA powoli dobiega końca wystawa dwóch amerykańskich twórców video artu – Gwendolyn Audrey Foster oraz Wheeler’a Winstona Dixona. Nazwiska te znane są nie tylko historykom sztuki, ale także, o ile nie przede wszystkim, filmoznawcom i krytykom filmowym – Foster i Dixon są autorami kultowego już przewodnika po międzynarodowej historii kina A Short History of Film, którego pierwsze wydanie obchodzi w tym roku okrągłą, dziesiątą rocznicę. Na New Video Works można obejrzeć ponad kilkadziesiąt prac wideo pary artystów, eksperymentujących z obrazem, kolorem i formą. Ich filmy są różne, osobne, nie poddające się tak łatwo klasyfikacji. Dixon i Foster nie narzucają bowiem jednoznacznej interpretacji swojej twórczości, pozwalając na dowolne skojarzenia i myśli – na naturalne, bezpośrednie doświadczenie. Swoje realizacje zostawiają samymi sobie, by stały się przedmiotem intelektualnej i wizualnej kontemplacji.

Perfekcyjna niedoskonałość

Sebastian Pytel

Perfekcyjna niedoskonałość

Paszport „Polityki” trafił w dobre ręce. Krakowskie studio Bloober Team po imponującym artystycznie i technologicznie Layers of Fear poszło za ciosem i zeszłorocznym Observerem potwierdziło klasę na arenie międzynarodowej. Wychodząc od ikonicznych wizji światów przyszłości polscy developerzy stworzyli pełnoprawną, angażującą cyberpunkową nowelę, która nie drepcze bezwiednie po śladach wielkich poprzedników, tylko wytycza własną ścieżkę.

Księga wyjścia

Ada Minge

Księga wyjścia

Szumowska nie robi filmu o kryzysie tożsamości – i to bodajże najciekawszy w Twarzy artystyczny wybór. Jacek sam siebie rozpoznaje doskonale – jak mówi jego siostra na konferencji prasowej po operacji, „brat jest szczęśliwy i zaakceptował twarz”. Reżyserka wybiera inny fokus: zachwiana zostaje tylko tożsamość relacji, sfera, w której w grę wchodzi kontakt z drugim człowiekiem. Jacek jest naiwny, wobec swojego otoczenia ma duże votum ufności – wracając ze szpitala do domu, zachowuje się tak, jakby jego wewnętrzne poczucie własnej integralności mogło po prostu udzielić się innym. Tymczasem ci, którzy w „krzywym ryju” wciąż widzą Jacka, robią to mocą determinacji, przekuwając miłość na siłę woli (jak siostra) bądź na fali wiekowej perspektywy, która przynosi dystans (stojący u progu śmierci dziadek).

Czy przyszłość jest inna

Paweł Bień

Czy przyszłość jest inna

To szkoła i to też szkoła – głosi napis pomiędzy dwiema fotografiami, choć wszystko jest aż nazbyt oczywiste. Po lewej stronie licha chałupa i dzieci krzątające się bezładnie po wyłysiałym trawniku. Po prawej – miarowy rytm podziałów pasowych okien, osadzonych w białej elewacji piętrowego budynku, wzniesionego w otoczeniu sosen, między którymi rozpięto siatkę do gry, której to grze oddają się rozszczebiotane pociechy. Trudno o bardziej tendencyjne zestawienie. Obie fotografie nie należą do najznakomitszych przedstawicielek swojego szlachetnego gatunku, ale nie w formalnej wirtuozerii rzecz, bo przecież Minorskiemu szło bardziej o retoryczny potencjał bieli fasady, o pozostawiony w domyśle zapach sosnowego zagajnika, o cały warkocz pleciony z peanów na cześć sportu i wreszcie – o to postscriptum, które każdy z nas – oglądających te fotografie – dopisze na własną rękę, czyli opowieści o ideach modernizacyjnych w II Rzeczpospolitej, które często leżą na przecięciu myśli społecznej i artystycznej, o czym opowiada wystawa w warszawskiej Zachęcie.

Na głodzie

Agnieszka Bednarek

Na głodzie

Wolny-Hamkało opisuje proces dziedziczenia. Nie osobowości, a karier. Bohaterka mimowiednie podąża tropem ojca, który większość jej dzieciństwa spędził na planach filmowych, przedłużających się libacjach alkoholowych i snobistycznych balach dziennikarza. Po latach, będąc już dorosłą kobietą i matką, wciąż obawia się jego opinii, oceny autorytetu; wypuszcza powietrze przez usta i zastyga w oczekiwaniu, słysząc wyłącznie własną, pulsującą w skroniach krew.

Amerykańskie podróże Guliwera

Paulina Żarnecka

Amerykańskie podróże Guliwera

Kolej podziemna była dla niewolników szlakiem ucieczki, siecią zaufanych osób i bezpiecznych miejsc. W powieści Colsona Whiteheada ma charakter najzupełniej dosłowny. Staje się tym samym jedynym wynalazkiem białego człowieka, który nie stał się źródłem nieszczęścia czarnoskórych.

Vernon Subutex, czyli strategia zsypu

Bartosz Rosenberg

Vernon Subutex, czyli strategia zsypu

Trudno jest się zorientować dokąd zmierza Vernon Subutex – tytułowy bohater trzytomowej powieści Virginie Despentes, utworu którego sceniczną adaptację przygotował w krakowskim Teatrze Słowackiego duet Jolanta Janiczak – Wiktor Rubin. Eksmitowany z domu i spakowany do jednej walizki postpunkowiec Subutex przemierza scenę, szukając celu, ale nie wiadomo jakiego. Twórcy nie pomagają mu go dostrzec, a wręcz przeciwnie. Kierują go na margines – do zsypu – tam, gdzie wyrzuca się rzeczy, które przestały być użyteczne i nikomu już nie służą.

Uspokojenie

Ada Minge

Uspokojenie

Na płaszczyźnie fabularnej Wieża. Jasny dzień to seria filmowanych w sposób naturalistyczny (kamera z ręki, długie ujęcia, nieustanny ruch w kadrze) scenek z rodzinnego pożycia, w które wbite, niczym dyskretny znak zapytania, zostaje swoje-obce ciało – Kaja. I niczym w rasowym thrillerze rodzi się pytanie o to, co sobą reprezentuje i co przynosi. Szelc nie spieszy się, by to odkryć, a kiedy w końcu się na to decyduje, robi to raptownie i jednym, zdecydowanym ruchem, jakby wyrywała nam ząb.

Jak klikniesz, to zobaczysz

Sonia Milewska

Jak klikniesz, to zobaczysz

Taką bezpośrednią, skierowaną do czytelnika narrację prowadzą również twórcy projektu Strategie niewidzialności, na który składają się teksty Magdy Roszkowskiej dostępne na stronie internetowej oraz – w materialnym wymiarze – ekspozycja w Studio BWA Wrocław. Autorzy programu wychodzą naprzeciw dwupłaszczyznowej rzeczywistości, w której zacierają się granice między tym, co fizyczne i wirtualne. Romuald Demidenko i Post-Noviki, zaproponowali zestaw prac podejmujących temat obecności i nieobecności w sieci, kwestionując pozorną niewidzialność użytkownika. Czy w dzisiejszych czasach można być offline? Jakie demony wychodzą z człowieka kiedy myśli, że nikt nie patrzy? Dlaczego wszyscy pracujemy dla Googla za darmo? Odpowiedzi na te pytania możemy szukać w pracach artystów zaproszonych przez kuratorów projektu.

Sztuka Wrocławia – konkretność w różnych wariantach

Katarzyna Zahorska

Sztuka Wrocławia – konkretność w różnych wariantach

Konkretność sztuki Wrocławia rozpatrywać należy na wielu płaszczyznach. Po pierwsze, stolica Dolnego Śląska jest kolebką polskiej poezji konkretnej, nurtu stawiającego znak równości pomiędzy składającą się z układów typograficznych kompozycją a znaczeniem słów. Po drugie, duża część twórczości Wrocławia, zwłaszcza tej z lat 60. i 70., nosi znamiona, obejmującej elementy konstruktywizmu i abstrakcji geometrycznej, sztuki konkretnej. Po trzecie natomiast, rozumiana w kategoriach rzeczowości i logiczności, konkretność wrocławskiej aktywności twórczej leży w jej intelektualnym rysie, który, choć przez kolejne dekady zmieniał swoją specyfikę, przesuwając punkt ciężkości od badań lingwistycznych przez konceptualizm do komentowania wydarzeń społeczno-politycznych, niezmiennie pozostawał wyraźnie w niej dostrzegalny. Wszystkie spośród wymienionych ujęć tego pojęcia stanowią przedmiot badań zorganizowanej w Muzeum Współczesnym Wrocław wystawy Wrocław konkretny, prezentującej wybrane dzieła z kolekcji Dolnośląskiego Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych.

Procesy Lupy

Bartosz Rosenberg

Procesy Lupy

Wokół premiery Procesu robiono wiele szumu, teatry nakręcały tryby machin promocyjnych, prześcigając się w PR-owych zagrywkach. Tymczasem energia spektaklu, zamiast objawić się na scenie, zamanifestowała się głównie w dzienniku pracy reżysera. W przedstawieniu Lupa zaprezentował się jako leniwy buntownik „zapatrzony w błędną otchłań przyjacielską” (tak zatytułował jeden ze swoich wpisów, z 18 sierpnia 2017 roku), w wypowiedziach i tekście zaś – jako młody, pełen pasji filozof-rewolucjonista.

Równia pochyła

Sebastian Pytel

Równia pochyła

Happy End na zeszłorocznym festiwalu w Cannes wyczekiwany był jak manna z nieba. Michael Haneke, słusznie stawiany obok Ingmara Bergmana w kanonie największych twórców kina, miał przemówić na temat palącego problemu emigracji wojennej, zgarniając przy okazji trzecią Złota Palmę. Jednak świeżo po premierze pojawiły się głosy rozczarowania, z wolna formujące się w posępną konkluzję: mistrz zrobił „ledwie” dobry film, a oczekiwaną egzegezę trwającej obecnie wędrówki ludów zastąpiła artystyczna niemoc. Zabrakło nawet przyzwoitej kontrowersji, choćby takiej, jaką na polu literatury wywołał Michel Houellebecq zbliżoną tematycznie Uległością.


Artykuły

Rozmowy

Czytelnia

Wydarzenia

Kostium na przełomie wieków 1990 – 2015

Od 26 października 2018 roku do 31 stycznia 2019 roku

„Kostium na przełomie wieków 1990 - 2015”, Wydział Scenografii Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie (źródło: materiały prasowe organizatorów)

Krzycząc: Polska! Niepodległa 1918

26 października 2018 do 17 marca 2019

Zofia Stryjeńska, „Ukazanie się Apostołom”, fot. Tomasz Dąbrowa (źródło: materiały prasowe organizatora)

Ella Littwitz. I wody stały się piołunem

Od 26 października 2018 roku do 4 lutego 2019 roku

Ella Littwitz, „71 941”, 2018 geokrata, drewno, metal, 240 × 240 cm dzięki uprzejmości Harlan Levey Projects (materiały prasowe organizatora)

Międzynarodowy Festiwal Teatrów Tańca w Tarnowie Scena Otwarta

Od 20 do 28 października 2018 roku

„Richard Alston Dance Company”, II Międzynarodowy Festiwal Teatru Tańca Scena Otwarta, Centrum Sztuki Mościce (źródło: materiały prasowe organizatorów)

Znaki-Kody-Komunikaty

Od 19 października do 2 grudnia 2018 roku

Jerzy Krawczyk „Okno I” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Mirosław Bałka 1/1/1/1/1

Od 20 października do 31 grudnia 2018 roku

Mirosław Bałka, „1/1/1/1/1”, Op Enheim we Wrocławiu (źródło: materiały prasowe organizatorów)

9. Festiwal Kamera Akcja

Od 18 do 21 października 2018 roku

„Dzika grusza” (źródło: materiały prasowe organizatora)

PiekłoNiebo

Od 21 września do 21 października 2018 roku

Oleksij Choroshko, film „Lost Angeles”, Galeria Sztuki w Legnicy (źródło: materiały prasowe organizatorów)

Wiatr od morza. W sto lat później

Od 15 października do 11 listopada 2018 roku

Marcin Zawicki, „Smętek”, 2018, olej na płótnie, 100x100 cm, fot. © MNG (źródło: materiały prasowe organizatora)

Teserówka

Od 6 października do 9 listopada 2018 roku

Diana Lelonek, „Teserówka”, Dom Stanisława Teisseyre'a (źródło: materiały prasowe organizatorów)

więcej wydarzeń
U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR