Sapkowski, monstra i krytycy

Anna Michalik

Sapkowski, monstra i krytycy

W ponad 30 lat po ukazaniu się pierwszego opowiadania poświęconego wiedźminowi Geraltowi z Rivii można odnieść wrażenie, że na temat fenomenu tego dzieła powiedziano niemal już wszystko. Do tej pory ukazało się kilka sążnistych monografii traktujących o samej postaci wiedźmina{{2}} oraz szeroko rozumianemu zapleczu kulturowemu, z którego pełnymi garściami czerpał Andrzej Sapkowski. Pomyli się jednak ten, który uważa, że problematyka cyklu o białowłosym wiedźminie została już wyczerpana. Książka Potworność i krytyka. Studia o cyklu wiedźmińskim Andrzeja Sapkowskiego autorstwa Piotra Żołędzia dobitnie wskazuje, że w recepcji tych utworów jest jeszcze wiele białych plam.

Światy między ludźmi

Anna Michalik

Światy między ludźmi

Nie wiem, co się dzieje na świecie, ludzie o czymś mówią, a ja nie wiem, o czym oni mówią. – Kornel Filipowicz, Adela, czyli list znaleziony w szufladzie[1]. Mistrz krótkiej [...]

Pan Cogito i Noblistka

Anna Michalik

Pan Cogito i Noblistka

Ramy korespondencji Wisławy Szymborskiej i Zbigniewa Herberta mają wybitnie historyczno-literacki kontekst. Pierwsza wiadomość Szymborskiej była prośbą do Herberta o przesłanie kilku niepublikowanych wierszy, przeznaczonych do zamieszczenia w słynnej kolumnie „Prapremiera pięciu poetów”, w której wybitni krytycy będą rekomendować młodych poetów (Herberta zarekomenduje Jan Błoński; oprócz tego w „Prapremierze…” ukażą się także teksty i rekomendacje dla Bohdana Drozdowskiego, Mirona Białoszewskiego, Jerzego Harasymowicza i Stanisława Czycza). Ostatnia wymiana korespondencji między Herbertem a Szymborską dotyczy natomiast przyznania tej drugiej Literackiej Nagrody Nobla – po gratulacjach przesłanych w formie telegramu poetka odpowiada z typowym dla siebie dystansem: „Zbyszku, Wielki Poeto!/ Gdyby to ode mnie zależało, to Ty byś teraz męczył się nad przemówieniem…”.

Wolałbym nie

Anna Michalik

Wolałbym nie

Marcin Świetlicki w rozmowach z Rafałem Księżykiem wielokrotnie podkreśla, jak wielkiego poświęcenia wymaga sztuka od swojego wyznawcy – ma to miejsce zarówno w przypadku literatury, jak i muzyki. Wielu muzyków, z którymi współpracował, pożegnało się już z życiem, wielu z nich ma problemy z nałogami i kontaktami międzyludzkimi. Podejmowane ryzyko wyborów artystycznych również niesie ze sobą sporą pułapkę polegającą na utracie autentyczności na rzecz schlebiającego pisania pod publiczkę. Poeta przyznaje, że stara się nie chodzić na kompromisy i pozostaje wierny sobie, i choć czasem ma poczucie, że błądzi, to jest pewien, że podejście, które wybrał, jest słuszne. Jego zdaniem największą wartość ma niezależność i bycie poza tłumem, ponieważ jedynie wtedy można pozostać wiernym sobie, a co za tym idzie: wygrać. Tylko taka walka z rzeczywistością ma sens, ponieważ żyje się w świecie, w którym „[w]szystko, co kochałem/ uległo rozkładowi./ Jestem zdrów i cały”.

Odchodzący świat

Anna Michalik

Odchodzący świat

Powieść Schodami w górę, schodami w dół zalegała w pracowni pisarza przez wiele lat. Choromański zaczął ją pisać pod koniec lat 30. XX wieku, by dokończyć ją ponad 30 lat później – swoje pierwsze wydanie książka miała dopiero w roku 1967 roku. Opis małej tatrzańskiej miejscowości wraz z rozległa panoramą charakterów jej mieszkańców wielu przypomniał Zakopane, tak tłumnie odwiedzane i zamieszkiwane przez najwybitniejszych przedstawicieli okresu Młodej Polski.

Gombrowicz. Ja, człowiek

Anna Michalik

Gombrowicz. Ja, człowiek

Bodaj najczęściej dyskutowaną biografią minionego już roku było jednak monumentalne, dwutomowe dzieło autorstwa Klementyny Suchanow, poświęcone życiu Witolda Gombrowicza. Autorka na poszukiwania dokumentów i źródeł oraz zapoznawanie się z zebranym materiałem poświęciła ponad 17 lat, a efekty jej dociekań złożyły się na ponad tysiącstronicową opowieść o jednym z najwybitniejszych polskich pisarzy XX wieku.

Popularna popkultura

Anna Michalik

Popularna popkultura

Kto nigdy nie zetknął się z postacią Sherlocka Holmesa, nie miał w ręku żadnego kryminału i nie obejrzał ani jednego odcinka serialu? Wśród konsumentów współczesnej kultury takie pytanie może wywołać najwyżej pobłażliwą minę, ponieważ oferuje ona już nie tylko kolejne wysokobudżetowe produkcje dla mas – sukcesywnie narastają także kolejne opracowania, które chciałyby zmapować i uchwycić fenomen choć kilku zjawisk nowoczesnej kultury popularnej.

Sta(n)cje wśród pustkowia

Anna Michalik

Sta(n)cje wśród pustkowia

Fabuła Guguł obejmuje proces dorastania Wiolki – głównej bohaterki. Jest on wypełniony nie tylko różnego rodzaju somatycznymi przygodami, ale także opisem funkcjonowania w obrębie wiejskiej społeczności. Luźną kontynuację Guguł mają stanowić Stancje – nowa książka Grzegorzewskiej. Choć na tę pozycję trzeba było czekać ponad trzy lata, chyba lepiej nam się żyło, gdy jej jeszcze nie znaliśmy.

Biografie niedomknięte

Anna Michalik

Biografie niedomknięte

Zazwyczaj jeszcze za życia większości wybitnych pisarzy rozpoczyna się próba katalogowania i mapowania ich literackiego dorobku. Toczą się boje o to, kto będzie biografem-prekursorem, poznającym i upubliczniającym jako pierwszy skrywane tajemnice autora. Nie jest tajemnicą, że spora część tytułów obecnych na rynku wydawniczym powstaje niekoniecznie z rzeczywistej potrzeby, lecz raczej na zamówienie – pisze się wszak ze względu na wymogi rynku, nieustannie go podsycając.

Ad Lem

Anna Michalik

Ad Lem

Choć w marcu bieżącego roku minęło już 11 lat od śmierci Stanisława Lema, dopiero teraz na rodzimym rynku debiutuje jego pierwsza biografia. Wojciech Orliński, dziennikarz, pisarz, autor opracowania Co to są sepulki? Wszystko o Lemie i inicjator wydana edycji dzieł zebranych pisarza, zmierzył się w niej nie tylko z życiorysem autora Dzienników gwiazdowych, ale i jego legendą.

Pani Puchatek, czyli Irena Tuwim

Anna Michalik

Pani Puchatek, czyli Irena Tuwim

Okrągłe rocznice stanowią zazwyczaj dobry moment do podsumowań. Kilka takich właśnie jubileuszy związanych z postacią Ireny Tuwim przypada na 2017 rok: 60 lat od momentu przyznania pisarce nagrody Prezesa Rady Ministrów za twórczość dla dzieci i 30 lat od jej śmierci. W roku 2018 minie natomiast 80 lat od pierwszego wydania Kubusia Puchatka, Chatki Puchatka i Mary Poppins. Z takiej perspektywy warto zastanowić się, czy znajomość twórczości i recepcja tej autorki nie zasługują aby na odświeżenie.

Nie tylko Sapkowski

Anna Michalik

Nie tylko Sapkowski

Stopniowy proces kolejnych zmian w obrębie literatury fantasy oraz wszelkich tworzących ją instytucji (pisarzy, wydawnictw) został opisany i sproblematyzowany przez autorkę za pomocą terminów zaczerpniętych z myśli francuskiego socjologa Pierre’a Bourdieu. Przyjęta przez Katarzynę Kaczor perspektywa, opierająca się na wykorzystywaniu idei pola literackiego, ukazuje, że zasady odnoszące się do literatury wysokoartystycznej można przełożyć także na reguły pola literackiego polskiej fantasy.

Picasso piosenki i Książę ciemności

Anna Michalik

Picasso piosenki i Książę ciemności

Jaka jest książka napisana przez brytyjskiego wykładowcę akademickiego, która chciałaby być analizą porównawczą twórczości Boba Dylana i Leonarda Cohena? Już samo tłumaczenie tytułu może wprawić w konsternację.

Ad fontes

Anna Michalik

Ad fontes

Wydaje się, że szczupła książeczka ze spokojną, stonowaną okładką kusi powrotem do dobrze znanego mitu Odyseusza. Daje pozór przestrzeni bliskiej i oswojonej. Nic bardziej mylnego. Choć Zagroda zębów ma niewielką objętość, to zawarty w niej tekst jest gęsty i złożony; posiada przy tym wiele odnóg, w których można się zagubić tak łatwo, jak w labiryntach ulicy Krokodyli.

Zawsze chodzi o coś więcej

Anna Michalik

Zawsze chodzi o coś więcej

Stanisław Czycz – bo o nim mowa – przez wiele lat pozostawał poza głównym kręgiem świadomości czytelniczej, dokąd zepchnęły go hermetyczność własnych utworów oraz ich (wtedy często niezrozumiane) nowatorstwo. Od kilku lat ma miejsce renesans jego twórczości; wznowień doczekują się nawet mniej znane utwory pisarza.

Patrzeć jak dziecko

Anna Michalik

Patrzeć jak dziecko

Zbiór opowiadań Pan B. zdziwił się nieco, ale nie widział powodu, by negować fakty to pierwsza książka dosyć tajemniczego autora – Zbigniewa Naszkowskiego. Czytelnik tego literackiego debiutu w obliczu zamierzonego braku informacji na temat jego twórcy niejako zmuszony jest do wyzbycia się wszelkich zapośredniczonych bądź przedwczesnych sądów, jakie mógłby mieć względem autora.

Pisarstwo bez przymiotników

Anna Michalik

Pisarstwo bez przymiotników

Kiedy 16 lipca 1962 roku zginął śmiercią tragiczną w falach Bałtyku, miał zaledwie 28 lat. Pozostawił po sobie żonę, dwóch synów i kilkanaście zeszytów zawierających jego literacką spuściznę.

Obietnica zbawienia

Anna Michalik

Obietnica zbawienia

To stanowi największą zaletę i zarazem wadę tej księgi – totalność, która imponuje, ale jednocześnie przytłacza, sprawiając, że niewprawny czytelnik zbyt łatwo gubi się w wielowątkowej opowieści, gdzie bohaterowie zmieniają imiona niemal tak często, jak Jakub Frank wyznanie. Również natarczywe próby pożenienia wielu często aż nazbyt odległych od siebie myśli (by wspomnieć chociażby trzy wielkie religie) nie zawsze wychodzą jej na dobre. Choć pisarka tak usilnie postuluje tezę o doskonałości form nieprecyzyjnych, to nierzadko sama wpada we własne sidła.

Strona 1 z 11

Wydarzenia

AKCES – 5. Konkurs Najlepszych Dyplomów Sztuki Mediów

Od 16 maja do 7 czerwca 2019 roku

Anastasia Pataridze, Happiness said don’t look for me, 2018 (źródło: materiały prasowe)

XIII Węgierska Wiosna Filmowa

Od 12 maja do 23 czerwca 2019 roku

Plakat festiwalu XIII Węgierska Wiosna Filmowa (źródło: materiały prasowe)

XXI Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego. Z dreszczykiem

18–19 maja oraz 25–26 maja 2019 roku

Wnętrze kościoła pw. Nawiedzenia NMP w Iwkowej, fot. K. Schubert (źródło: materiały prasowe)

Czarno na białym. 200 lat rysunku w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych

Od 26 kwietnia do 29 września 2019 roku

Leon Wyczółkowski, Dziewczyna z okolic Krakowa, 1907, Muzeum Narodowe w Krakowie (źródło: materiały prasowe)

Aleksandra Simińska. Arché. Malarstwo

Od 26 kwietnia do 2 czerwca 2019 roku

Aleksandra Simińska, 1993, Pałac w Samostrzelu, 1993, technika mieszana na kartonie, 367×426 (źródło: materiały prasowe)

W nocy twarzą ku niebu

Od 27 kwietnia do 16 czerwca 2019 roku

Plakat wystawy W nocy twarzą ku niebu (źródło: materiały prasowe)

Dzień Wolnej Sztuki w muzeach i galeriach w całej Polsce

27 kwietnia 2019 roku

27 kwietnia 2019 – Dzień Wolnej Sztuki w muzeach i galeriach w całej Polsce (źródło: materiały prasowe)

Prototypy 02: Codex Subpartum

Od 12 kwietnia do 9 czerwca 2019 roku

Joseph Beuys, Beuys by Warhol, grafika, 1980 (źródło: materiały prasowe)

Planetarium – wystawa Jiříego Kovandy

Od 11 kwietnia do 30 maja 2019 roku

Jiří Kovanda, Na ruchomych schodach… Odwrócony, wpatruję się w oczy osoby stojącej za mną…, performans, Praga, 1977 r. (źródło: materiały prasowe)

16. Festiwal Misteria Paschalia: kierunek Włochy

Od 15 do 22 kwietnia 2019 roku

Festiwal Misteria Paschalia, fot. Krakowskie Biuro Festiwalowe (źródło: materiały prasowe)

więcej wydarzeń