La La Land, reż. i scen. Damien Chazelle, USA 2016.

Sznur samochodów na zatłoczonej autostradzie. Pomiędzy nimi uwolniona od praw grawitacji kamera kręci piruety wokół stojących w korku do miasta gwiazd. W brązowym cadillacu siedzi Sebastian (Ryan Gosling), muzyk jazzowy tułający się od jednej chałtury do drugiej. Tuż przed nim czeka Mia (Emma Stone), aktorka znana dotychczas jedynie ze spalonych castingów. Na razie między nimi jest tylko wspólne zderzenie wyobrażeń z rzeczywistością, ale kto widział w życiu choć jeden musical, ten wie, że tych dwoje połączy coś więcej.

„La La Land”, reż. Damien Chazelle, 2016 (źródło: materiały dystrybutora)

„La La Land”, reż. Damien Chazelle, 2016 (źródło: materiały dystrybutora)

Setki pozytywnych recenzji i ciężki worek nagród nie kłamią. La La Land to przykład czystej kinowej rozkoszy. Poszczególne elementy filmowego rzemiosła grają perfekcyjne, sceny tańca i śpiewu imponują maestrią choreografii, a pięknie szlifowane kadry błyszczą paletą barw, uzupełnianą pomysłową grą światłocieni. Chazelle z wprawą Quentina Tarantino wyjmuje po kawałeczku z klasycznych Panienek z Rochefort, West Side Story czy Deszczowej piosenki, trawestuje fabularny szkielet New York, New York Martina Scorsese, a wewnątrz umieszcza twarze znanej i sprawdzonej hollywoodzkiej pary (Gangster Squad oraz Kocha, lubi, szanuje), by odkurzyć złotą erę musicali, zamknięta na strychu przez Cały ten zgiełk Boba Fosse’a. Ale o tym wiele już powiedziano i niemało napisano. Dlatego warto wedrzeć się pod grubą warstwę romantycznej słodyczy inkrustowanej ciepłą nostalgią, by sprawdzić gdzie bije intelektualne serce filmu. Baśniową niemal opowieścią o spełnianiu marzeń oddziela od życia ciężka do sforsowania kurtyna codzienności. Noce lub dnie spędzane w dorywczej pracy, popołudnia oddawane ćwiczeniom, ciągłe przełykanie goryczy porażki, wieczne poczucie bycia przezroczystym. Takie jest L.A. (w domyśle: showbiznes), wielbi się tu wszystko, ale nie ceni niczego – pada z ekranu, jakby z głupia frant. Ale to zdanie-klucz, ukryte motto La La Landu. Mroczne tym bardziej, że z wolna przyświeca każdemu, kogo Miasto Aniołów weźmie pod swoje skrzydła. Syreni śpiew historii kina mami kolejnych śmiałków, roztaczając przed nimi najczęściej niespełnianą wizję artystycznej Nibylandii. Choć niektórym, dla kaprysu, pozwala wejść. Mia i Sebastian są właśnie takim kaprysem.

L.A. w obiektywie Linusa Sandgrena to specyficzne miejsce. Ufundowane na mieszance wspomnień, niewinności i świetności dawnych czasów. Słowem: mitomanii przeszłości, obnażonej ostatnio w Ave, Cezar! braci Coen. Gdzie nie padnie wzrok, tam emblemat minionej epoki. Tutaj okno z planu Casablanki, nieopodal obserwatorium z Buntownika z wyboru, dookoła przepastne hale studia Warner. Każdy zakątek, namiętnie fetyszyzowany okiem kamery, łączy się z innym, tworząc baudrillardowski Disneyland. Choć ilością odniesień do klasyki i zagięciem czasoprzestrzeni między tradycją a nowoczesnością, Chazelle kieruje La La Land ku dekonstrukcji, która na gruzach fundamentów buduje nową jakość, ciężko opędzić się od myśli, że patrzymy na zmierzch cywilizacji pożerającej własny ogon; tryumf kultury zdolnej już tylko do mniejszej lub większej formy recyklingu. Do takich wniosków skłaniają cele Sebastiana i Mii, skierowane ku pomnikowości: zasileniu panteonu gwiazd muzyki i filmu, wejścia w buty Hoagy’ego Carmichaela lub Ingrid Bergman. Naturalnie, sukces podlega taryfikacji – walutą miłości lub idei. Gdy Sebastian nagle zyskuje możliwość wyjścia z cienia i grania przed szeroka publicznością, wpada z ten sam kram, co przy imprezach basenowych – zakłada śmieszny strój, ogrywa zgrane melodie i ponownie słucha rozkazów – jedynie za większe pieniądze. Kontrakt podpisany na trasę koncertowa z hispterską trupą The Messengers to w teorii złoty strzał, a w praktyce cyrograf. Jazz w ujęciu messengersów nie wychodzi bowiem poza alibi „wyższej półki”, certyfikat vintagedla kiczowatych pop songów adresowanych do mas. Alarm wysyłany z sumienia Sebastiana rekompensuje czek na tysiąc dolarów tygodniowo. Makiaweliczna umowa wypełnia portfel zielonym kolorem, ale prawem równowagi przekręca klepsydrę z talentem. Inwestycja we własną jazzową knajpę oddala się o tygodnie, miesiące, lata. Scena pierwszej próby z komercyjną kapelą jest niemal lustrzanym odbiciem wizyty Llwena Davisa w wytwórni Columbia. Miejsce jazzu w filmie braci Coen zajmował folk, wraz ze wzrostem popularności upupiany infantylnym tekstem i powtarzalną linią melodyczną. Davis, którego ponure ballady ujmowały surowością prozy Hemingwaya nieustannie walczył z biedą i mrozem, spał po znajomych, a w odpowiedzi na swoje kompozycje słyszał: do widzenia, pieniędzy z tego nie będzie. Śpiewał więc w wytwórni, która później wydawała płyty Boba Dylana: „Panie Kennedy, proszę nie wystrzeliwać mnie w kosmos”.

„La La Land”, reż. Damien Chazelle, 2016 (źródło: materiały dystrybutora)

„La La Land”, reż. Damien Chazelle, 2016 (źródło: materiały dystrybutora)

Mia z kolei spotyka swoje nemezis już w jednej z pierwszej scen: do kawiarni wchodzi wielka filmowa gwiazda, na którą czeka gotowa kawa, zdobiona magicznym „on Us”. Tam jednak, gdzie Mia widzi ideał trudno nie dostrzec aury sztuczności; konkretnie: postaci większej niż życie, która niemal unosi się nad ziemia. W dokładnej kopii tej sceny z epilogu (tym razem z Mią w roli ekranowej diwy) ciężko rozpoznać jej charakterystyczny, zawadiacki rys wypisany na twarzy i pasję bijąca z szeroko otwartych oczu. Została tym, kim chciała być, nie musi już marzyć. „Nowa” Mia emanuje identyczną sytością społecznego awansu, co jej aktorski wzorzec. Osiągnęła upragniony status gwiazdy, nie zalega już w korku do miasta gwiazd, zerka na śmiertelników z rozwieszonych po mieście, pastelowych bilbordów. W domu czeka na nią mąż, do złudzenia przypominający statecznego nudziarza, porzuconego niegdyś dla Sebastiana. W ostatniej scenie, która z pewnością przejdzie do historii kina, Chazelle dociera do istoty musicalu i dualizmu hollywoodzkiego etosu: przemienia przed widzem rzeczywistość w marzenie. Gdy po latach niewidzenia Sebastian zaczyna grać dla Mii solo z dnia, w którym się poznali, w jej głowie zaczyna się projekcja filmu – ziszczonej fantazji z idealnego świata, w którym każda decyzja prowadzi do happy endu. Zapomniana niemal melodia, grana po latach niewidzenia, ma siłę proustowskiej magdalenki – jednocześnie ewokuje i zmienia bieg przeszłości. Jest zarówno kwintesencją roztaczanego od początku spleenu, jak i dowodem potęgi wyobraźni. Ten wewnętrzny, celuloidowy sen kończy widok przepalonej taśmy filmowej, odbicie wspólnej wizyty w kinie. Wówczas początku wielkiej miłości, obecnie symbolu niespełnienia. Całe La La Land przeszywa podobny, podskórny smutek. Smutek, które najlepiej opisuje inny obraz: w eleganckiej restauracji z widokiem na całe miasto pobrzmiewa rytm klasycznego New York, New York. Ale zamiast ekstrawertycznej Lizy Minnelli w rozproszonym świetle staje Carey Mulligan ze łzami w oczach i ściśniętym gardłem.

SEBASTIAN PYTEL – krytyk filmowy, wyróżniony w XX Konkursie im. Krzysztofa Mętraka. Publikuje w prasie i internecie. Współautor książek David Cronenberg w oczach krytyków filmowych (2016) i David Lynch. Polskie spojrzenia (2017). Fanatyk Bloodborne'a, Davida Lyncha i Cormaca McCarthy'ego.

Dodaj komentarz


Artykuły

Rozmowy

Czytelnia

Wydarzenia

Wyspiański. Nieznany

Od 16 stycznia do 5 maja 2019 roku

Stanisław Wyspiański, Zadumana. Życie. tygodnik ilustrowany, literacko-artystyczny, Rok 2, 1898, nr 50

Prawem naszym – zmartwychwstanie

Od 11 grudnia 2018 roku do 24 marca 2019 roku

Pierwodruk "Było to pod Jeną" Walerego Przyborowskiego, Warszawa 1904; ZNiO (źródło: materiały prasowe organizatora)

11. Międzynarodowy Festiwal Teatralny Boska Komedia

Od 8 do 16 grudnia 2018 roku

11. Międzynarodowy Festiwal Boska Komedia (źródło:materiały prasowe organizatora)

Veronica Taussig. Red Black and Yellow

Od 14 grudnia 2018 roku do 3 lutego 2019 roku

Veronica Taussig, fot. Urszula Tarasiewicz (źródło: materiały prasowe organizatora)

Janusz Mielczarek – W poszukiwaniu różnych stanów piękna

Od 16 grudnia 2018 roku do 20 stycznia 2019 roku

Janusz Mielczarek, fot. Tomasz Sętowski (źródło: materiały prasowe organizatora)

Krzysztof Mańczyński. Malarstwo. 50 lat pracy twórczej

Od 14 grudnia 2018 roku do 24 lutego 2019 roku

„Przystanek IV”, 1984/1985, olej, płyta pilśniowa, Fot. Marcin Kucewicz (źródło: materiały prasowe organizatora)

Marcin Płonka. Topiel

Od 7 grudnia 2018 do 11 lutego 2019 roku

Marcin Płonka, „Topiel”, Muzeum Współczesne we Wrocławiu (źródło: materiały prasowe organizatora)

Joanna Concejo. Concetto

Od 6 grudnia 2018 roku do 31 stycznia 2019 roku

Joanna Concejo, „Studnia” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Grupa Krakowska 1932–1937

Od 2 grudnia 2018 roku do 31 marca 2019 roku

„Kompozycja”, Bolesław Stawiński, ok. 1934, fot. Wojciech Rogowicz (źródło: materiały prasowe organizatora)

Myślenie miastem. Architektura Jana Zawiejskiego

Od 28 listopada 2018 roku do 22 kwietnia 2019 roku

„Myślenie miastem. Architektura Jana Zawiejskiego” (źródło: materiały prasowe organizatora)

więcej wydarzeń
U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR