Kongres Kultury 2016, 07.-09.10.2016 r.

Ponad tysiąc sto podpisów, to lista niebagatelna – a tyle właśnie osób swoim nazwiskiem sygnowało wezwanie do zwołania Kongresu Kultury. Wydarzenie udało się zorganizować przy pomocy rzeczonego tysiąca aktywistów, artystów, twórców, badaczy i dziennikarzy, zaś przynajmniej trzy razy tyle zadeklarowało uczestnictwo w odbywającym się w dniach 7-9 X 2016 spotkaniu. Jak podkreślają organizatory – kongres ma być przestrzenią dyskusji i wymiany doświadczeń między różnymi środowiskami. W programie wydarzenia, na który składa się kilkadziesiąt debat i stolików tematycznych, by wymienić chociażby kilka: społeczna odpowiedzialność kultury, nowe technologie w kulturze, media wobec kultury, polityka historyczna jako zagrożenie dla kultury i inne, zabraknąć nie mogło także głosu w sprawie relacji na linii sztuka-biznes.

Kongres Kultury 2016 (źródło: materiały prasowe)

Kongres Kultury 2016 (źródło: materiały prasowe)

„Krytycznym problemem kapitalizmu jest rozerwanie związku między rynkiem i wartościami” – konstatował we wstępie profesor Jerzy Hausner, by następnie, cytując Thurowa, zadać pytanie o to, jakie kapitalizm może promować wartości. Oczywiście, wymarzoną – zważywszy na okazję – odpowiedzią byłaby po prostu – sztuka i wartości artystyczne; i niemal do takiej puenty udało się dobrnąć, bowiem, jak zauważa Hausner – bez kultury biznesu odmienić się nie da. W ten sposób od aksjologii przeszliśmy już do czystego pragmatyzmu. Jednak nie tylko profesor Hausner zdawał się dowodzić, że biznes i kultura to naczynia połączone.

Piotr Czarnecki – charyzmatyczny prezes Raifeisen Polbank – przekonywał ku zadowoleniu publiczności, że biznes ma moralny obowiązek inwestować w kulturę, traktując ją jako wsparcie przekazu (najpewniej: marketingowego) i narzędzie budowania emocji, które przecież docierają do klientów. Zaprezentował przy tym dwojaki model „zaprzęgnięcia” sztuki w służbę bankowości. Po pierwsze – zaproszenie na koncert może być profitem dla klienta, przy jednoczesnym podkreśleniu jego osobistej roli w mecenacie, kiedy będąc zaproszonym do Filharmonii Narodowej, spostrzeże logo swojego banku jako sponsora; po wtóre – jako narzędzie integracji zespołu. Czarnecki – notabene będący od lat muzykiem amatorem – dowodził, że orkiestra symfoniczna jest przykładem idealnej organizacji, gdzie każda grupa instrumentów ściśle zna swoje miejsce w wielkiej partyturze polifonicznej struktury. Porównanie to wydało mu się na tyle inspirujące, że z managerów swojego banku uczynił chórzystów. Beethovenowska Oda do Radości z finału IX Symfonii zabrzmiała z nagrania, na którym wysocy urzędnicy bankowi z przejęciem śpiewają słowa Schillera, a wszystko to jako wyraz podziękowania do dwóch tysięcy swoich podwładnych. Sztuka to innowacja – kwituje Czarnecki.

1% podatku CIT dla kultury to postulat biznesmena Piotra Felkera. Na odparcie zarzutu o utopijności tego pomysłu, Hausner przytacza zawiłe dzieje ustawy umożliwiającej odpisanie 1% podatku dochodowego na rzecz dowolnie wybranej instytucji pożytku publicznego, nad którą prace trwały, bagatela, siedem lat. Kiedy wreszcie udało się projekt sfinalizować, okazało się, że nie jest to akrobacja na trapezie ekonomii zagrażająca funkcjonowaniu finansów państwa. Postulat Felkera przyjęto owacyjnie.

Trenować można odtwórczość, innowacyjności uczymy się od muzyki, która jest najbardziej abstrakcyjną ze sztuk – przekonywał prezes Raiffeisen Polbank ku zadowoleniu Krzysztofa Materny, którego wystąpienie oscylowało wokół problemów braku regulacji dotyczących kwestii sponsoringu oraz konieczności zaznajamiania kadr managerskich, czy szerzej – ludzi finansjery ze sztuką, tak by mogli nie tylko zrozumieć zasadność jej współfinansowania, ale także dostrzec drzemiący w niej potencjał. „Ze strony biznesu jest potrzeba glamour’u” – wyznaje Michał Merczyński – dyrektor Narodowego Instytutu Audiowizualnego. Trudno zaprzeczyć.

Publiczność – wypełniająca wszystkie niemal miejsca pod socrealistycznymi żyrandolami w marmurowej sali Pałacu Kultury i Nauki – przypominała parokrotnie o konieczności nietracenia z pola uwagi także ośrodków prowincjonalnych, bowiem finansowanie wydarzeń zakrojonych na niewielką, regionalną skalę spotyka się – co warto mimo pozorów oczywistości wciąż akcentować – z wieloma trudnością, a syzyfowe męki rozmów z kolejnymi potencjalnymi sponsorami muszą spalić na panewce po sakramentalnym pytaniu: a ilu to będzie miało odbiorców? Liczy się potencjał reklamowy. Jednak, jak trzeźwo zauważa Hausner – biznesu nie można za takie kalkulacje winić.

Stworzenie katalogu dobrych praktyk dotyczących sponsoringu, to kolejna propozycja dyskutantów, przyjęta przez interlokutorów z pełną aprobatą, bowiem jak przyznają wszyscy uczestnicy panelu – brakuje nam wzorców. Często ludzie kultury rozmawiają ze światem finansjery z pozycji „żebraka”, niemalże psalmowego de profundis, tymczasem musi to być dialog prowadzony przez równorzędnych partnerów, ale żeby temu postulatowi stało się zadość, kultura wymagająca wsparcia finansowego musi także przygotować swoją ofertę. I tutaj w sukurs przychodziłby rzeczony katalog. Kto jednak miałby go stworzyć? Konkretne propozycje nie padły.

Dlaczego przedstawiciele kultury nie potrafią rozmawiać z biznesmenami, czy też – dlaczego nie mogą wywrzeć skutecznego lobby na politykach? Zdaniem uczestników – problem leży na poziomie wykształcenia akademickiego. Uczelnie artystyczne lub zajmujące się teorią kultury nie wprowadzają adeptów sztuki w meandry biznesowych negocjacji. Być może jednak źródeł problemu należy szukać znacznie głębiej. Istnieje bowiem tabu, sprawiające, że niechętnie łączymy w rozmowie sztukę i pieniądze. Kwestie honorariów artystów są kontrowersyjne, co wynika może z ambiwalentnego stosunku przeciętnego Polaka do współczesnej sztuki i raczej Spenglerowskiego pesymizmu, każącego widzieć w każdym dziele dekadencki obraz schyłku kultury lub wręcz – idąc za Schopenhauerem – kolejną inkarnację czegoś, co już było, dowodzącą wypalenia formuły sztuki.

Jednak nie o samej sztuce, a o jej związku z biznesem, związku trudnym a koniecznym, debatowano w Warszawie żywo, tym jeszcze żywiej, kiedy na wokandę wzięto politykę, wplatając ją w akord sztuka-polityka-biznes. Ze strony publiczności wysunięto postulat powinności precyzowania przez przyszłe rządy swojej polityki kulturalnej już podczas kampanii wyborczej, bowiem zgodnie uznano, że temat ten był przez ostatnie lata raczej na szarym końcu niekończącego się orszaku zapewnień i obietnic.

Ostatnie słowo należało do Krzysztofa Materny, który wobec żywej dyskusji, przerywanej napomnieniami o przekroczeniu planowanego czasu, rzekł ze smutnym uśmiechem: „paneliści są wyczerpani”. Paneliści – zapewne, temat – z pewnością nie.

PAWEŁ BIEŃ – absolwent Kolegium MISH Uniwersytetu Wrocławskiego oraz MISH Uniwersytetu Warszawskiego.

Dodaj komentarz


Artykuły

Rozmowy

Czytelnia

Wydarzenia

Zrób to sama

Od 16 listopada do 2 grudnia 2018 roku

Guerilla Girls, It’s even worse in Europe, 1986, plakat, © Guerrilla Girls, dzięki uprzejmości guerrillagirls.com (źródło: materiały prasowe organizatora)

Julia Curyło. Moje kosmogonie

Od 14 listopada do 12 grudnia 2018 roku

Curyło Julia, „Narodziny”, 2016, fot. Adam Gut (źródło: materiały prasowe organizatora)

Wyjście z centrum

Od 16 listopada 2018 roku do 10 stycznia 2019 roku

Alicja Łukasiak, „Pożeracz gatunków”, 2015 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Nierzeczywiste. przedmioty wyobrażone

Od 9 listopada 2018 roku do kwietnia 2019 roku

Damian Dudek (źródło: materiały prasowe organizatora)

Malarstwo wciąż żywe

Od 11 listopada 2018 roku do 13 stycznia 2019 roku

Rene Magritte, „Kochankowie”, 1928, CSW Znaki Czasu w Toruniu (źródło: materiały prasowe organizatorów)

Plakaty patriotyczne z daru prof. Mariana Morelowskiego

Od 10 listopada do 30 grudnia 2018 roku

Plakat werbunkowy autorstwa Zygmunta Kamińskiego, 1920 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Dzieci Światła 10. Wystawa Kuratorska Bielskiej Jesieni

Od 9 listopada do 30 grudnia 2018 roku

„Dzieci Światła”, 10. Wystawa Kuratorska Bielskiej Jesieni 2018, Galeria Bielska BWA (źródło: materiały prasowe organizatorów)

Pocztówki z cmentarza

Od 10 listopada 2018 roku do 5 stycznia 2019 roku

Małgorzata Żerwe, „Pocztówki z cmentarza”, USA, Nowy Orlean, fot. Małgorzata Żerwe, Muzeum Narodowe w Gdańsku (źródło: materiały prasowe organizatora)

Miasto i sen

Agnieszka Wielewska, Barbara Iwańska, Joanna Kałdan, Natalia Buchta

Od 10 listopada do 2 grudnia 2018 roku

Agnieszka Wielewska, „Bez tytułu” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Zderzacz kultur. Sztuka postegzotyczna

Od 10 listopada 2018 roku do 27 stycznia 2019 roku

Lei Xue, „Drinking Tea”, 2013, photo: Lei Xue, Darmstadt, courtesy of the artist and Galerie Hubert Winter, Vienna (źródło: materiały prasowe organizatora)

więcej wydarzeń
U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR