Kongres Kultury 2016, 07.-09.10.2016 r.

Ponad tysiąc sto podpisów, to lista niebagatelna – a tyle właśnie osób swoim nazwiskiem sygnowało wezwanie do zwołania Kongresu Kultury. Wydarzenie udało się zorganizować przy pomocy rzeczonego tysiąca aktywistów, artystów, twórców, badaczy i dziennikarzy, zaś przynajmniej trzy razy tyle zadeklarowało uczestnictwo w odbywającym się w dniach 7-9 X 2016 spotkaniu. Jak podkreślają organizatory – kongres ma być przestrzenią dyskusji i wymiany doświadczeń między różnymi środowiskami. W programie wydarzenia, na który składa się kilkadziesiąt debat i stolików tematycznych, by wymienić chociażby kilka: społeczna odpowiedzialność kultury, nowe technologie w kulturze, media wobec kultury, polityka historyczna jako zagrożenie dla kultury i inne, zabraknąć nie mogło także głosu w sprawie relacji na linii sztuka-biznes.

Kongres Kultury 2016 (źródło: materiały prasowe)

Kongres Kultury 2016 (źródło: materiały prasowe)

„Krytycznym problemem kapitalizmu jest rozerwanie związku między rynkiem i wartościami” – konstatował we wstępie profesor Jerzy Hausner, by następnie, cytując Thurowa, zadać pytanie o to, jakie kapitalizm może promować wartości. Oczywiście, wymarzoną – zważywszy na okazję – odpowiedzią byłaby po prostu – sztuka i wartości artystyczne; i niemal do takiej puenty udało się dobrnąć, bowiem, jak zauważa Hausner – bez kultury biznesu odmienić się nie da. W ten sposób od aksjologii przeszliśmy już do czystego pragmatyzmu. Jednak nie tylko profesor Hausner zdawał się dowodzić, że biznes i kultura to naczynia połączone.

Piotr Czarnecki – charyzmatyczny prezes Raifeisen Polbank – przekonywał ku zadowoleniu publiczności, że biznes ma moralny obowiązek inwestować w kulturę, traktując ją jako wsparcie przekazu (najpewniej: marketingowego) i narzędzie budowania emocji, które przecież docierają do klientów. Zaprezentował przy tym dwojaki model „zaprzęgnięcia” sztuki w służbę bankowości. Po pierwsze – zaproszenie na koncert może być profitem dla klienta, przy jednoczesnym podkreśleniu jego osobistej roli w mecenacie, kiedy będąc zaproszonym do Filharmonii Narodowej, spostrzeże logo swojego banku jako sponsora; po wtóre – jako narzędzie integracji zespołu. Czarnecki – notabene będący od lat muzykiem amatorem – dowodził, że orkiestra symfoniczna jest przykładem idealnej organizacji, gdzie każda grupa instrumentów ściśle zna swoje miejsce w wielkiej partyturze polifonicznej struktury. Porównanie to wydało mu się na tyle inspirujące, że z managerów swojego banku uczynił chórzystów. Beethovenowska Oda do Radości z finału IX Symfonii zabrzmiała z nagrania, na którym wysocy urzędnicy bankowi z przejęciem śpiewają słowa Schillera, a wszystko to jako wyraz podziękowania do dwóch tysięcy swoich podwładnych. Sztuka to innowacja – kwituje Czarnecki.

1% podatku CIT dla kultury to postulat biznesmena Piotra Felkera. Na odparcie zarzutu o utopijności tego pomysłu, Hausner przytacza zawiłe dzieje ustawy umożliwiającej odpisanie 1% podatku dochodowego na rzecz dowolnie wybranej instytucji pożytku publicznego, nad którą prace trwały, bagatela, siedem lat. Kiedy wreszcie udało się projekt sfinalizować, okazało się, że nie jest to akrobacja na trapezie ekonomii zagrażająca funkcjonowaniu finansów państwa. Postulat Felkera przyjęto owacyjnie.

Trenować można odtwórczość, innowacyjności uczymy się od muzyki, która jest najbardziej abstrakcyjną ze sztuk – przekonywał prezes Raiffeisen Polbank ku zadowoleniu Krzysztofa Materny, którego wystąpienie oscylowało wokół problemów braku regulacji dotyczących kwestii sponsoringu oraz konieczności zaznajamiania kadr managerskich, czy szerzej – ludzi finansjery ze sztuką, tak by mogli nie tylko zrozumieć zasadność jej współfinansowania, ale także dostrzec drzemiący w niej potencjał. „Ze strony biznesu jest potrzeba glamour’u” – wyznaje Michał Merczyński – dyrektor Narodowego Instytutu Audiowizualnego. Trudno zaprzeczyć.

Publiczność – wypełniająca wszystkie niemal miejsca pod socrealistycznymi żyrandolami w marmurowej sali Pałacu Kultury i Nauki – przypominała parokrotnie o konieczności nietracenia z pola uwagi także ośrodków prowincjonalnych, bowiem finansowanie wydarzeń zakrojonych na niewielką, regionalną skalę spotyka się – co warto mimo pozorów oczywistości wciąż akcentować – z wieloma trudnością, a syzyfowe męki rozmów z kolejnymi potencjalnymi sponsorami muszą spalić na panewce po sakramentalnym pytaniu: a ilu to będzie miało odbiorców? Liczy się potencjał reklamowy. Jednak, jak trzeźwo zauważa Hausner – biznesu nie można za takie kalkulacje winić.

Stworzenie katalogu dobrych praktyk dotyczących sponsoringu, to kolejna propozycja dyskutantów, przyjęta przez interlokutorów z pełną aprobatą, bowiem jak przyznają wszyscy uczestnicy panelu – brakuje nam wzorców. Często ludzie kultury rozmawiają ze światem finansjery z pozycji „żebraka”, niemalże psalmowego de profundis, tymczasem musi to być dialog prowadzony przez równorzędnych partnerów, ale żeby temu postulatowi stało się zadość, kultura wymagająca wsparcia finansowego musi także przygotować swoją ofertę. I tutaj w sukurs przychodziłby rzeczony katalog. Kto jednak miałby go stworzyć? Konkretne propozycje nie padły.

Dlaczego przedstawiciele kultury nie potrafią rozmawiać z biznesmenami, czy też – dlaczego nie mogą wywrzeć skutecznego lobby na politykach? Zdaniem uczestników – problem leży na poziomie wykształcenia akademickiego. Uczelnie artystyczne lub zajmujące się teorią kultury nie wprowadzają adeptów sztuki w meandry biznesowych negocjacji. Być może jednak źródeł problemu należy szukać znacznie głębiej. Istnieje bowiem tabu, sprawiające, że niechętnie łączymy w rozmowie sztukę i pieniądze. Kwestie honorariów artystów są kontrowersyjne, co wynika może z ambiwalentnego stosunku przeciętnego Polaka do współczesnej sztuki i raczej Spenglerowskiego pesymizmu, każącego widzieć w każdym dziele dekadencki obraz schyłku kultury lub wręcz – idąc za Schopenhauerem – kolejną inkarnację czegoś, co już było, dowodzącą wypalenia formuły sztuki.

Jednak nie o samej sztuce, a o jej związku z biznesem, związku trudnym a koniecznym, debatowano w Warszawie żywo, tym jeszcze żywiej, kiedy na wokandę wzięto politykę, wplatając ją w akord sztuka-polityka-biznes. Ze strony publiczności wysunięto postulat powinności precyzowania przez przyszłe rządy swojej polityki kulturalnej już podczas kampanii wyborczej, bowiem zgodnie uznano, że temat ten był przez ostatnie lata raczej na szarym końcu niekończącego się orszaku zapewnień i obietnic.

Ostatnie słowo należało do Krzysztofa Materny, który wobec żywej dyskusji, przerywanej napomnieniami o przekroczeniu planowanego czasu, rzekł ze smutnym uśmiechem: „paneliści są wyczerpani”. Paneliści – zapewne, temat – z pewnością nie.

PAWEŁ BIEŃ – absolwent Kolegium MISH Uniwersytetu Wrocławskiego, student MISH Uniwersytetu Warszawskiego.

Dodaj komentarz


Artykuły

Opinie

Rozmowy

Czytelnia

Myślnik

Wydarzenia

Biel kolorem śniegu. Tadeusz Kantor i Artyści z kręgu Cricot 2. Rzym 1979

Od 4 marca do 11 czerwca 2017 roku

Tadeusz Kantor, „Emballage IV”, 1967, plecak, koło rowerowe, olej, płótno, wł. Muzeum Sztuki w Łodzi (źródło: materiały prasowe organizatora)

Joanna Borkowska. Elementy

Od 1 marca do 6 kwietnia 2017 roku

Joanna Borkowska, Field 2013, Oil on Canvas, 100x140cm (źródło: materiały prasowe organizatora)

Andrzej Jarodzki. Złodziej obrazów

Od 3 marca do 1 kwietnia 2017 roku

Andrzej Jarodzki, „Urwać się stąd”, 2009 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Podróż do Edo

Japońskie drzeworyty ukiyo-e z kolekcji Jerzego Leskowicza

Od 25 lutego do 7 maja 2017 roku

Utagawa Hiroshige „Świątynia Gion w śniegu” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Akcja Lublin! Rozdział 1

Od 24 lutego do 19 marca 2017 roku

Zdzisław Kwiatkowski, fot. Andrzej Polakowski (źródło: materiały prasowe organizatora)

Daniel Pielucha. Nadrealizm polski

Od 24 lutego do 26 marca 2017 roku

Daniel Pielucha (źródło: materiały prasowe organizatora)

Urszula Tarasiewicz. Ogrodowa / Garden Street

Od 24 lutego do 31 marca 2017 roku

Urszula Tarasiewicz, „Ogrodowa/Garden Street” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Kupując oczami

Od 22 lutego do 11 czerwca 2017 roku

Projekty aranżacji wystawy sklepu Juliusza Grossego  w Krakowie autorstwa Franciszka Seiferta, autor fot. nieznany, lata 30. XX w., wł. Muzeum Historycznego Miasta Krakowa (źródło: materiały prasowe organizatora)

Andrzej Mitan. Sztuka (nie)zidentyfikowana

Od 18 lutego do 23 kwietnia 2017 roku

Andrzej Mitan, „W świętej racji”, płyta analogowa, proj. Ryszard Winiarski (źródło: materiały prasowe organizatora)

ABS_2067

Od 27 lutego do 17 marca 2017 roku

Philippe Rębosz, „And all my friends are dead”, akryl i olej na płótnie, 2017 (źródło: materiały prasowe organizatora)

więcej wydarzeń
U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR