Muzeum im. Bolesława Biegasa w Warszawie: Paweł Orłowski, 12.04.-12.06.2016 r.

Wystawa o jakże manifestacyjnym tytule Paweł Orłowski jest pierwszą indywidualną ekspozycją tego współczesnego twórcy w murach Muzeum im. Bolesława Biegasa – warszawskiej instytucji poświęconej młodopolskiemu mistrzowi. Choć prezentacja skupiona na najnowszych realizacjach krakowskiego rzeźbiarza charakteryzuje się klasyczną, nieco muzealną formułą ekspozycyjną, nie zabrakło w niej kilku niespodziewanych narracyjnych zwrotów, które prowadziły widza do odkrycia znaczących relacji pomiędzy twórczością Biegasa i Orłowskiego, jak również ukrytej wielowymiarowości sztuki tego drugiego.

Praca Pawła Orłowskiego, wystawa „Paweł Orłowski” w Muzeum im. Bolesława Biegasa w Warszawie, 2016 (źródło: dzięki uprzejmości artysty)

Praca Pawła Orłowskiego, wystawa „Paweł Orłowski” w Muzeum im. Bolesława Biegasa w Warszawie, 2016 (źródło: dzięki uprzejmości artysty)

Wykształcony na Wydziale Rzeźby krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych, Orłowski zrealizował swój dyplom w pracowni prof. Józefa Sękowskiego – rzeźbiarza, w którego artystycznej biografii niezwykle ciekawy wątek stanowią wciąż jeszcze średnio rozpoznane abstrakcyjne rzeźby, powstałe w 1975 roku dla miejskiej przestrzeni Tychów.

Twórczość Orłowskiego jest od początku podporządkowana artystycznej koncepcji surowego realizmu, którą przejął od Sękowskiego i miał okazję rozwijać podczas rocznego pobytu w Berlinie, gdzie kształcił się pod kierunkiem prof. Karlheinza Biederbicka. Nietrudno zauważyć, jak mocny ślad w sztuce Orłowskiego pozostawili obaj przedstawiciele modernistycznej rzeźby, dzięki którym artysta umiejętnie łączy rzemieślniczą dyscyplinę z plastyczną wyobraźnią. Dla Orłowskiego – ukształtowanego w duchu nowoczesności – od lat punktem wyjścia jest człowiek oraz cała gama zarówno jego doniosłych, jak i wstydliwych cech. Człowiek jako istota wrażliwa i uduchowiona, jako introwertyk akcentujący swoją indywidualność, jako marionetka i pozbawiona wnętrza skorupa, a w ostatnim czasie człowiek jako cyborg, ujawniający swoją labilną tożsamość – to tematy, które składają się na myśl przewodnią jego sztuki. Próba uchwycenia tego wątku z odmiennych perspektyw i cierpliwość w jego przepracowywaniu stanowią o wspomnianej wielowymiarowości, a jednocześnie o niebywałej odwadze artysty w dyskretnym kontestowaniu zmiennych prądów sztuki współczesnej. Fakt ten w sposób szczególny łączy jego realizacje z dokonaniami zarówno profesorów, u których się kształcił, jak i samego Biegasa, którego twórczość podczas wystawy w warszawskim muzeum stanowi efektowną oprawę dla rzeźb Orłowskiego.

Ekspozycja, na której znalazły się prace rzeźbiarza z lat 2013–2016, oparta jest na zasadzie kontrapunktów wyznaczanych przez obiekty obu artystów. Dzieła Biegasa z początku wieku nie są tu więc wyłącznie ramą dla dużo młodszej twórczości krakusa, lecz odgrywają rolę emblematów, za którymi podąża Orłowski. Sposób aranżacji, który zakłada przeplatanie się dwóch odmiennych opowieści, stylistyk i artystycznych dialektów, nadaje ekspozycji dynamiczny, aczkolwiek niezwykle harmonijny rytm. Mimo to akcent został położony na wspólny obu twórcom artystyczny temperament, ciążący wyraźnie w stronę geometryzacji i obiektywizacji form, dokładnego badania potencjału materii, przedkładania naturalnych właściwości surowców nad zabiegi stylizacyjne oraz warsztatowej precyzji. Nie oznacza to bynajmniej, że artyści przekazują unisono dokładnie te same wartości. Trzeba zauważyć, że to, co u Biegasa jest zwrotem w stronę kubizmu, u Orłowskiego staje się manierą prowadzącą do skrajnej niemalże geometryzacji i atomizacji bryły, a dążenie do formalnego upraszczania dzieł jest z kolei zastępowane silną syntetyzacją i estetyką bliską minimalizmowi w jego radykalnej odsłonie.

Praca Pawła Orłowskiego, wystawa „Paweł Orłowski” w Muzeum im. Bolesława Biegasa w Warszawie, 2016 (źródło: dzięki uprzejmości artysty)

Praca Pawła Orłowskiego, wystawa „Paweł Orłowski” w Muzeum im. Bolesława Biegasa w Warszawie, 2016 (źródło: dzięki uprzejmości artysty)

Umocowanie w tradycji utrwalonych w hierarchii historii sztuki nowoczesnych kierunków paradoksalnie pozwala Orłowskiemu pielęgnować swoją twórczą niezależność. Zgodnie z postawą modernistycznych mistrzów dla krakowskiego rzeźbiarza najważniejszymi artystycznymi stymulantami pozostaje wszak zarówno sztuka wielkich autorytetów, jak i aktywna krytyka ich dorobku, stosowanie riposty i manipulowanie wypracowanymi przez nich kanonami. Jak inaczej bowiem wytłumaczyć niespodziewany zwrot w kierunku monumentalnych, posągowych, tworzonych z designerskim zacięciem rzeźb, które po wielu latach pracy w tradycyjnej technice odlewu w brązie formowane są ze stali i zyskują intensywny monochromatyczny kolor? Rzeźb, które w przeciwieństwie do kruchych Skorup (2010-2013) i małoformatowych, bryłowatych statuetek, jak np. Postać dynamiczna, Golem, czy Faun z 2015 r., wpisują się w mocno ostatnio eksploatowany dyskurs posthumanizmu? Ekspresja i siła wyrazu tych prac nie wynikają  wyłącznie z demonstrowania warsztatowych umiejętności, ale przede wszystkim z biegłego łączenia kubizującej maniery oraz modernistycznej fascynacji formą i płodnością materii z ponowoczesną ucieczką od szlachetności w stronę materii multiplikowanej i przemysłowej. Warto dodać, że rodzaj warsztatowej dywersji nie jest czymś zupełnie nowym w działalności Orłowskiego – który z uporem deklaruje się jako rzeźbiarz sensu stricto. Już w początkach lat 90. skierował swoje zainteresowanie na medium rysunkowe oraz tak nieformalne środki wyrazu jak kolaż, których niestety zabrakło na jego pierwszej indywidualnej warszawskiej wystawie. Zakładam jednak, że organizatorom ekspozycji zależało po pierwsze na ukazaniu faktycznie istniejących relacji ze sztuką młodopolskiego mistrza, po drugie na podtrzymaniu takiego wizerunku artysty, który służy niezaprzeczalnej klasyfikacji jego dzieł jako realizacji rzeźbiarskich.

Zadośćuczynieniem dla tej nie do końca sprawiedliwej strategii są jednak wspomniane najnowsze prace Orłowskiego z serii BOTY, które wyraźnie zdominowały otwartą przestrzeń Muzeum Biegasa. Podejmują one zagadnienia nieistniejące do tej pory w sztuce krakowskiego rzeźbiarza i wyznaczają zupełnie nowy kierunek w jego dorobku. Power Violet, Orange czy Europa są świeżym głosem w polu aktualnego wciąż problemu związków człowieka z nowymi technologiami oraz podlegania powszechnej komputeryzacji i automatyzacji. Ostatnie prace artysty – przywołujące mit cyborga – są bez wątpienia niezwykle ożywczym wyjątkiem w jego jakże antropocentrycznej twórczości, zaświadczając jednocześnie – zgodnie z kuratorskim zamysłem – o niepodważalnej rzeźbiarskiej osobowości Orłowskiego.

Dodaj komentarz


Artykuły

Opinie

Rozmowy

Czytelnia

Myślnik

Wydarzenia

14. Wiosna Jazzowa Zakopane 2017

Od 28 kwietna do 2 maja 2017 roku

Mateusz Gawęda Trio (źródło: materiały prasowe organizatora)

Zuza Golińska / Magdalena Łazarczyk. Niewidzialna ściana

Od 28 kwietnia do 1 czerwca 2017 roku

Zuza Golińska / Magdalena Łazarczyk, stopklatka z wideo „Niewidzialna Ściana”, 2017 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Sztuka w sztuce

Od 28 kwietnia do 1 października 2017 roku

Tezi Gabunia, „Włóż głowę do galerii (Luwr”), 2015–2016, instalacja, 50 × 82 × 50 cm, dzięki uprzejmości T. Gabunii, Popiashvili Gvaberidze Window Project, Tbilisi (źródło: materiały prasowe organizatora)

Tu jesteśmy

Wybrane prace z kolekcji Krzysztofa Musiała

Od 28 kwietnia do 15 sierpnia 2017 roku

Henryk Stażewski, „Kompozycja nr 33”, 1975, akryl, płyta, fot. Agata Ciołek (źródło: materiały prasowe organizatora)

Bratislava pro Wratislavia / Wratislavia pro Bratislava

Od 27 kwietnia do 3 czerwca 2017 roku

Martin Špirec, „Morze spokoju”, 2015 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Okupanci. Niemcy w Krakowie

Od 27 kwietnia do 29 października 2017 roku

Żołnierz niemiecki na moście Dębnickim pozujący do zdjęcia na tle Wawelu. Na rewersie odręczny podpis: „Przed wyruszeniem transportu z Krakowa do Berdyczowa” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Presja istnienia

Od 21 kwietnia do 12 maja 2017 roku

Piotr Ambroziak, „Urban cave III”, akryl, spray, 2017 (źródło: materiały autora)

Henryk Stażewski. Kolekcja sztuki XX wieku

Od 21 kwietnia do 11 czerwca 2017 roku

Henryk Stażewski, bez tytułu, poł 70. XX ., fot. © Muzeum Narodowe w Gdańsku (źródło: materiały prasowe organizatora)

2. Weekend Księgarń Kameralnych

Od 21 do 23 kwietnia 2017 roku

Warszawski Weekend Księgarń Kameralnych 2016 (źródło: materiały prasowe)

11. IN OUT Festival

Od 22 do 23 kwietnia 2017 roku

Festival IN OUT (źródło: materiały prasowe organizatora)

więcej wydarzeń
U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR