Galeria XS Instytutu Sztuk Pięknych Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach: Geometria ekranu – geometria obrazu, kurator: Maciej Zdanowicz, 11.05.-01.06.2016 r.; Centrum Sztuki Galeria EL w Elblągu: Geometria ekranu – geometria obrazu, 08.07.-08.09.2016 r.

Formy geometryczne w sztuce są często uważane za przejaw izolowania twórczości od życia, jednak na wystawie Geometria ekranu – geometria obrazu pokazane zostały prace jedenastu współczesnych artystów, którzy, posługując się językiem geometrii, odnoszą się do nowych technologii i obszarów naszego życia, w których zaczynają one dominować. Wystawę można było oglądać w maju w kieleckiej Galerii XS, działającej przy Instytucie Sztuk Pięknych UJK. Zestawione zostały tu dwie tendencje obecne w sztuce – sztuka geometryczna i sztuka związana z technologią. Pierwsza z nich jest obszarem stosunkowo dobrze przebadanym, łączonym z tradycjami awangardowymi, posiadającym stałą grupę entuzjastów. Druga budzi żywe zainteresowanie i cieszy się dużą popularnością odbiorców, zaś badacze wydają się wciąż traktować ją z dystansem i wykazują wobec niej brak zaufania. Połączenie tych dwóch obszarów daje nie tylko ciekawe efekty wizualne, ale pozwala zwrócić uwagę na poszukiwania artystyczne zachodzące wokół istoty sztuki oraz na postawy obecne w nurcie Geometrii Dyskursywnej, w który wpisują się prace pokazane na wystawie.

Codemanipulator, „Interactive Painting”, 1996 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Codemanipulator, „Interactive Painting”, 1996 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Mariaż sztuki i techniki, zwłaszcza tej najnowszej, daje artystom możliwość przyjęcia strategii gry, w której odbiorcy często sami muszą odkryć jej zasady – połączyć komunikaty wysyłane w dwóch językach: techniki i sztuki, odnaleźć powiązania między dwoma dziedzinami. Niektórzy artyści, jak Codemanipulator, zestawiają obok siebie dwa kody przekazywanej informacji, zwracając uwagę na różny zapis tych samych informacji. W tym przypadku widzowie postawieni są przed pracami stworzonymi w tradycyjny sposób: fotografią, grafiką, instalacją, które przełożone są również na język HTML. Z kolei w pracach Macieja Zdanowicza punktem wyjścia są dźwięki miasta – pejzaż dźwiękowy, który artysta przekłada na obraz. Wykorzystuje tu fotografię i elementy geometryczne, powstałe w wyniku analizy zarejestrowanych dźwięków. Każdy obraz budowany jest w sposób uwzględniający miejsce ekspozycji, jednak zawsze towarzyszy mu ta sama ścieżka dźwiękowa. Mamy tu do czynienia z sytuacją, w której zapis wykonany w jednej dziedzinie jest przekładany na inną. Co ciekawe, mimo tego, że punktem wyjścia jest determinujący całość dźwięk, a obraz podporządkowany jest przestrzeni, w której jest eksponowany, nie traci on swojej autonomii.

Na wystawie jest też grupa prac, w których technika determinuje sferę wizualną. Tak jest w przypadku prac Jana Pamuły i Sławomira Plewki, które powstały z użyciem matematycznych wyliczeń. Ich techniczna dokładność, możliwości stosowania niuansów barw oraz precyzyjnych, nawet niewielkich kształtów, wzmacnia odczucie estetyki i kieruje uwagę na pojęcie harmonii. To z kolei prowokuje do postawienia pytań o miejsce obrazu wizualnego w dobie kultury obrazkowej i nowych technologii, w których poruszamy się i komunikujemy, używając adekwatnych dla tych obszarów języków. Wielu artystów rozszerza narzędzia sztuki – miejsce coraz rzadziej pojawiającego się „akrylu” zajmuje film wideo, druk na płótnie, animacja, a zamiast płócien w przestrzeniach galerii pojawiają się ekrany plazmowe czy tablety.

Na przeciwległym biegunie znajdują się prace, w których artyści świadomie zwracają uwagę na zakłócenie – przede wszystkim techniczne, i na takiej formie opierają wizualną część swoich dzieł. Przykładem takich realizacji jest There is no noise Jakuba Matysa, gdzie sekwencja czerni i bieli, którą oglądamy generowana jest przy pomocy komputera i odpowiedniego kodu, zaś obraz, który w efekcie widzimy przypomina zaśnieżony ekran telewizora. Glitch jako temat i forma w sztuce pojawia się w pracach Mikołaja Sęczawy oraz filmie Zbigniewa Romańczuka Distortion. Wydaje się, że jest to z jednej strony próba odzwierciedlenia pewnej bardzo szczególnej, krótkotrwałej chwili z rzeczywistości, podniesienie do rangi tematu technicznego tabu (zyskującego w ostatnich latach ogromną popularność), z drugiej zaś, poprzez charakterystyczny obraz, potrzeba zwrócenia uwagi na szersze zjawiska społeczne.

Mikołaj Sęczawa (źródło: materiały prasowe organizatora)

Mikołaj Sęczawa (źródło: materiały prasowe organizatora)

Wśród prezentowanych prac można wyodrębnić także takie, które są ściśle związane z konkretnymi danymi. Aleksander Olszewski pokazał obrazy powstałe na podstawie danych uzyskanych z kamery samochodowej podczas podróży – stąd tytuł pokazywanego cyklu: Autostrada. Droga szybkiego ruchu. Wiesław Łuczaj, opierający swoje malarstwo na danych statystycznych, przygotował wraz z Jakubem Matysem pracę, w której dostępne dane statystyczne są zobrazowane, a następnie dodatkowo przetwarzane, co generuje dalsze możliwości ich wizualizacji. Przemysław Suliga inspiracje odnalazł w danych związanych ze sztucznym życiem, które przełożył na język malarstwa. Wszyscy wymienieni tu artyści wykorzystali dokumentację powstałą w innej dziedzinie niż sztuka. Dostępne dane przedstawili jednak w sztuce, używając właściwych jej narzędzi, dzięki czemu komunikat niesiony przez liczby i obraz jest taki sam. Ich twórczość pozostaje zatem w ścisłym związku z rzeczywistością, jednak nie staje się ilustracją dokumentu, nie pełni funkcji utylitarnych – nie służy upowszechnieniu danych.

Geometria ekranu – geometria obrazu to wystawa, w której przedstawiono przykłady prac artystów próbujących zdefiniować miejsce sztuki i obrazu we współczesnym świecie. Wszyscy oni stawiają też pytanie o nowe miejsce dla sztuki geometrycznej. Dla biorących udział w wystawie abstrakcja geometryczna wpisywana w kontekst formalistycznego oderwania od życia i modelu autonomicznego języka sztuki wydaje się być niewystarczająca, jeżeli wręcz nieaktualna. Poszukują oni obszarów, w których kolor, kształty i rytm ich występowania może stać się artystycznym ekwiwalentem komunikatu płynącego z innej dziedziny życia. Sztuka geometryczna przestaje być tu oderwana od rzeczywistości, jednocześnie jednak nie pełni funkcji mimetycznych. To właśnie odniesienie sztuki do pewnych danych – zakodowanych przy pomocy liczb i wzorów, pozawala zachować sztuce autonomię przy równoczesnym odniesieniu do codziennego życia.

„Geometria ekranu – geometria obrazu”, Galeria XS Instytutu Sztuk Pięknych Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach, od lewej: Jan Pamuła, „Continuum Ix”, 2014, Mikołaj Sęczawa, „P”, 2015, Jakub Matys, „There is no noise”, 2016, fot. Maciej Zdanowicz (źródło: dzięki uprzejmości organizatora)

„Geometria ekranu – geometria obrazu”, Galeria XS Instytutu Sztuk Pięknych Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach, od lewej: Jan Pamuła, „Continuum Ix”, 2014, Mikołaj Sęczawa, „P”, 2015, Jakub Matys, „There is no noise”, 2016, fot. Maciej Zdanowicz (źródło: dzięki uprzejmości organizatora)

Tradycja sztuki geometrycznej determinuje nasz odbiór – postrzegamy ją przez pryzmat formy. Jeżeli jednak pokusić się o analizę zawartości tematycznej prezentowanych prac, to większość z nich odnosi się do aktualnych problemów współczesności, chociaż są one bardzo zróżnicowane. Trudno powiedzieć czy problemy pojawiające się w kręgu zainteresowania artystów są starannie wybrane, czy też stanowią po prostu efekt dostępności tych, a nie innych danych. Istotne jest jednak to, że treść tych prac jest równie ważna, co ich forma.

Wystawę Geometria ekranu – geometria obrazu można odbierać na wielu płaszczyznach. U jednych może wywołać przeżycia estetyczne – wszak sztuka geometryczna wspomagana możliwościami komputera i precyzją wykonania może się podobać. Inni przemierzając sale wystawowe znajdą czas na refleksję nad zjawiskami we współczesnym świecie. Znajdą się pewnie i tacy, dla których poszukiwanie powiązań między sztuką a innymi dziedzinami życia, do których prezentowane prace się odnoszą, okaże się intelektualną rozrywką i ciekawą formą spędzenia czasu. Pojawi się wreszcie garstka tych, którzy prace z wystawy umieszczą w kontekście zachodzących zmian w zakresie pojęć związanych ze sztuką i poszukają odpowiedzi na pytania związane z jej możliwościami. Z wystawy, którą w nowej odsłonie będzie można zobaczyć w Galerii EL w Elblągu, z pewnością nikt nie wyjdzie z poczuciem zmarnowanego czasu.

Dodaj komentarz


Artykuły

Opinie

Rozmowy

Czytelnia

Myślnik

Wydarzenia

Awers/rewers. Architekt Bohdan Lachert

Od 24 listopada 2017 roku do 2 kwietnia 2018 roku

Dom własny Bohdana Lacherta przy ul. Katowickiej 9 w Warszawie, pokój stołowy i oranżeria, fot. Witalis Wolny, 1972, Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk (źródło: materiały prasowe organizatora)

14. Festiwal Sztuki ArtFest im. Bogusława Wojtowicza

Od 21 listopada do 10 grudnia 2017 roku

Plakat 14. Festiwalu Sztuki ArtFest im. Bogusława Wojtowicza (źródło: materiały prasowe)

Chór Alexandrowa – polska trasa koncertowa

Od 21 do 26 listopada 2017 roku

Chór Alexandrowa (źródło: materiały prasowe organizatora)

Lwów, 24 czerwca 1937. Miasto, architektura, modernizm

Od 1 grudnia 2017 roku do 8 kwietnia 2018 roku

Wawrzyniec Dayczak, projekt Wyższej Szkoły Handlu Zagranicznego przy ul. Sakramentek, widok perspektywiczny, 1934–1938, flamaster i tusz na kalce technicznej, 40,5 x 53,5 cm, ze Zbiorów Specjalnych Biblioteki Naukowej PAU i PAN w Krakowie (źródło: materiały prasowe organizatora)

12. Międzynarodowy Festiwal Sztuki Opowiadania Superbohaterowie

Od 15 do 19 listopada 2017 roku

Grupa Studnia O. „Don Kichot i jego opowieści” (źródło: materiały prasowe organizatora)

David Lynch. Silence and dynamism

Od 12 listopada 2017 roku do 18 lutego 2018 roku

„Shadow of a Twisted Hand Across My House”, 1988, Copyright: David Lynch (źródło: materiały prasowe organizatora)

43. Biennale Malarstwa Bielska Jesień 2017

Od 10 listopada do 31 grudnia 2017 roku

Sebastian Krok, Amor, 2016, tempera, akryl, alkid, lakier do podłóg na pościeli nabitej na krosno, 23x30 cm (źrodło: materiały prasowe organizatora)

Odciskanie świata

Od 11 listopada do 31 grudnia 2017 roku

Fot. Sandra Kępa (źródło: materiały prasowe organizatora)

Kryptonim Żegota – ukryta pomoc, pomoc ukrytym

Od 16 listopada 2017 roku do lipca 2018 roku

Polskie i żydowskie dzieci, podopieczni domu sierot w Poroninie, po 1945, wł. prywatna (źródło: materiały prasowe organizatora)

37. Konkurs im. Marii Dokowicz – Najlepsze Dyplomy UAP

Od 10 do 16 listopada 2017 roku

Natalia Zakrzewska, Najlepsze Dyplomy 2017 (źródło: materiały prasowe organizatora

więcej wydarzeń
U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR