Galeria Awangarda i Galeria SiC! BWA Wrocław: Krystian Truth Czaplicki, Kropla nad i, kuratorka: Anna Kołodziejczyk, współpraca: Joanna Stembalska, 8.04.-05.06.2016 r.

Krystian „Truth” Czaplicki po raz kolejny wkroczył ze swoją sztuką do white cubu. Przez wrocławian kojarzony z interwencjami artystycznymi w przestrzeni miejskiej, wśród białych ścian daje się poznać jako dojrzały artysta chcący skonstruować czystą, kontrolowaną wizję świata. Ostatecznie jednak rozbija się o własną projekcję, która daje wrażliwemu odbiorcy spojrzeć w te bardziej brudne i gorzkie, lepkie i dziwaczne zakamarki przeszłości podmiotu.

Krystian „Truth” Czaplicki, „Kropla nad i”, Galeria Awangarda i Galeria SIC! BWA Wrocław, 2016, fot. Justyna Fedec (źródło: materiały prasowe organizatora)

Krystian „Truth” Czaplicki, „Kropla nad i”, Galeria Awangarda i Galeria SIC! BWA Wrocław, 2016, fot. Justyna Fedec (źródło: materiały prasowe organizatora)

Mianem projekcji w psychologii określa się przypisywanie innym własnych negatywnych cech w celu uniknięcia frustracji bądź konfrontacji z daną cechą. Projekcja to mechanizm obronny charakterystyczny dla wielu zaburzeń osobowości. Może przybierać różne formy, także projekcji swojego wnętrza na otoczenie. Najbardziej charakterystycznym jej przejawem jest mechanizm obsesyjnego porządkowania i kontrolowania otaczającej podmiot przestrzeni – zarówno poszczególnych osób, przedmiotów, jak i całych ich struktur. Zachowanie to jest szczególnie typowe dla zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych i anankastycznych. Może objawiać się dążeniem do sterylności,  perfekcjonizmem, niepohamowaną potrzebą porządkowania otoczenia. Wszystko po to, by ujarzmić wewnętrzny chaos emocjonalny, poczucie pustki i lęku, a także by za wszelką cenę zatrzymać w stanie nienaruszonym swój iluzoryczny obraz rzeczywistości. Wystawa Czaplickiego jest dla mnie rodzajem właśnie takiej projekcji. Wszechobecna dyscyplina kształtów i przestrzeni, sterylność elementów konstrukcji, układanie poszczególnych przedmiotów w systemy zdają się mozolną próbą ujarzmienia tego, co w tych instalacjach się kryje – emocjonalnego ekshibicjonizmu, samotności, pustki, potrzeby komunikacji mimo własnych barier.

Pomimo wszechobecnego chłodu nie da się nie zauważyć, że jest to wystawa autobiograficzna i bardzo osobista. Wskazuje na to także tytuł – Kropla na i – który sugerować może zamknięcie bądź podsumowanie pewnego etapu. Nie bez znaczenia jest jednak  gra słowna – kropla to nie kropka, choć fraza takie właśnie budzi skojarzenie. Kropkę się stawia, a kropla przecież może spłynąć, zostawiając za sobą ciągły ślad. Jak zaznaczyła kuratorka, Anna Kołodziejczyk, praca nad wystawą trwała dwa lata – choć w przypadku Czaplickiego nie jest to novum, bo znany jest z perfekcjonizmu i długiego procesu twórczego w przypadku niemal każdego projektu. Na potrzeby wystawy artysta stworzył rzeźby bądź instalacje z przedmiotów gotowych. Ze względu na autobiograficzny charakter nie bez znaczenia będą zatem artefakty, których Czaplicki użył: środki czystości (płyny Listerine, Lenor), prezerwatywy, szklanki z waniliową oraz cytrynową wódką, elementy stroju sportowego, przedmioty typowe dla pokolenia cyfrowego (iPhone’y), wreszcie – subtelne znaki dzieciństwa małej dziewczynki, takie jak naklejki, infantylne breloczki. Niektóre z tych readymade pozostaną niezrozumiałe, inne w odpowiednich konfiguracjach i z korespondującymi z nimi tytułami dają klucz do rozszyfrowania tej projekcji.

Krystian „Truth” Czaplicki, „Kropla nad i”, Galeria Awangarda i Galeria SIC! BWA Wrocław, 2016, fot. Justyna Fedec (źródło: materiały prasowe organizatora)

Krystian „Truth” Czaplicki, „Kropla nad i”, Galeria Awangarda i Galeria SIC! BWA Wrocław, 2016, fot. Justyna Fedec (źródło: materiały prasowe organizatora)

Prawdopodobnie najbardziej czytelne są dwa wątki zilustrowane za pomocą dwóch zestawów prac. Pierwszy został ukazany za pomocą konfiguracji szklanek wypełnionych niebieskim płynem Listerine lub wódką cytrynową i waniliową. Nie bez znaczenia są tytuły: Sposób w jaki mnie obejmujecie, Psychotyczny poranek, Poranek godzina 13:00, Sposób w jaki na mnie patrzysz, Czyszczenie pamięci. Na przemian czuje się zapach alkoholu, wanilii i cytryny – kobiety i mężczyzny? Możemy potraktować te prace jako jeden ciąg opisujący jedną dobę i jedną relację z drugą osobą, możemy spojrzeć na nie jak na poszczególne epizody, możemy  spojrzeć na ten scenariusz jak na coś, co mimowolnie się powtarza, tak jak w Dniu Świstaka. Podobnie jak w przypadku większości prac na wystawie chłodna i sterylna forma nie koresponduje z poczuciem krzywdy i poczuciem winy, lecz raczej z morzem – nie kroplą – uczuć i emocji, które kryją się w tym zestawie instalacji. Drugi wątek dotyczy relacji erotyczno-miłosnych i w sposób boleśnie dobitny ilustruje samotność jednostki w związku, dwubiegunowość uczucia, lęku i konfliktu. Zarówno Miłość, jak i Granica przejrzystości bazują na dwóch przeciwstawnych ciężarach kompozycyjnych, schodzących się w punkcie, który co prawda może oznaczać kompromis, ale bardziej kojarzy się z konfliktem. Co smutniejsze, to że miłość, która powinna być piękna i liryczna, wsparta jest wyłącznie na dwóch pudełkach Durex Invisible. W Granicy przejrzystości zaś z punku zbiegu kompozycji zwisa prezerwatywa. W Prawie spokój w równym rzędzie stanęły trzy buteleczki płynu Listerine, który na wystawie przewija się wielokrotnie. Jenny Hval jako rockettothesky śpiewała:

As i walked into the bathroom, i stepped on a toothbrush
I saw you using it – later, from the window – to clean me out – of your mouth
[1]

Konflikt zilustrowany jako punkt zbiegu, zderzenia czy też rozbiegu kompozycji jest charakterystyczną cechą występującą w niemal wszystkich pracach Czaplickiego na tej wystawie. Kąty proste, surowo zespawane metalowe rurki, ostre krawędzie i brak jakiejkolwiek miękkości, która dałaby poczucie bezpieczeństwa, tworzą atmosferę zagrożenia i dystansu. Przedmioty użyte przez Czaplickiego do skonstruowania rzeźbwpływają zaś na ogólne poczucie przygnębienia. Drobne wtręty kojarzące się z dzieciństwem: naklejki, breloczek jednorożec i breloczek serduszko z napisem „Be Happy” jedynie potęgują uczucie niepokoju i smutku – smutku za czymś, co się utraciło.

Istotną rolę w kompozycjach artysty stanowią zapachy. Czasem są to zapachy kojarzące się z czystością bądź dbaniem o czystość – zapach płynu do płukania tkanin, dezodorantu. Kiedy indziej jest to nęcący zapach wanilii, tak jak w przypadku pracy Skład chemiczny wolnego wyboru, instalacji złożonej z dwóch zestawów identycznych przedmiotów: flakonów męskich perfum, iPhone’ów, miseczek z esencją zapachową oraz metalowego przedmiotu przypominającego fallus. Zapach to element w sztuce niedoceniany, mimo że – choć działa tylko na jeden zmysł – jest w stanie pobudzić znacznie większe pokłady naszego ciała i umysłu niż bodźce wizualne. Przede wszystkim  potrafipowołać do życia wspomnienia i uczucia, które od dawna wydawały nam się zapomniane. Zapach jest nawet w stanie wykreować iluzję wspomnień, które nigdy nie były naszymi wspomnieniami. Może nas do czegoś zachęcić bądź zniechęcić, uwieść, podniecić, odstraszyć lub ukoić.

Krystian „Truth” Czaplicki, „Kropla nad i”, Galeria Awangarda i Galeria SIC! BWA Wrocław, 2016, fot. Justyna Fedec (źródło: materiały prasowe organizatora)

Krystian „Truth” Czaplicki, „Kropla nad i”, Galeria Awangarda i Galeria SIC! BWA Wrocław, 2016, fot. Justyna Fedec (źródło: materiały prasowe organizatora)

Intrygującą grupę przedmiotów stanowią elementy stroju sportowego. W przypadku pracy Już nie udaję, że uczestniczę zawisły na metalowej konstrukcji jak porzucony pancerz, jak z ulgą zdjęta kreacja i wachlarz zakazów i nakazów. W pracy To wszystko dzieje się w tych samych miejscach tymi samymi słowami sportowa kamizelka-ochraniacz spoczęła na oparciu fotela. Nie bez znaczenia jest to, że na fotelu znalazła się też część metalowej konstrukcji, która rysuje w powietrzu ogromny rewolwer. W Kropli nad i możemy bowiem znaleźć także czające się gdzieniegdzie symbole agresji.

Strategia konstrukcji rzeźb z przedmiotów ready-made, która charakteryzuje prace Czaplickiego, wydaje się popularna wśród młodych artystów. Nie tak dawno temu w Bunkrze Sztuki w Krakowie swoją pierwszą indywidualną wystawę miał Maciej Chorąży. Podobnie jak Czaplicki, Chorąży zbudował narrację za pomocą kolorowych przedmiotów gotowych. Znalazły się tam relikty dzieciństwa z lat 90.: figurka mistrza Jody z Gwiezdnych Wojen, który wpatruje się w Matkę Boską zamkniętą w szklanej kuli, przemalowany globus, który wygląda tak licho, jakby był wykonany z kartonu, kolorowe szczoteczki do zębów, surrealistyczne konstrukcje z przedmiotów codziennego użytku, którym nadano nową funkcję i warstwę wizualną. Wystawa Chorążego, głównie ze względu na kolorystykę i nadrealistyczne połączenia „figuratywnych” artefaktów (np. klapków i palców dłoni), wydaje się jednak bardziej beztroska, nieco sentymentalna i psychodeliczna. Widać w niej swobodę, z jaką artysta aranżował przestrzeń. W Kropli nad i tej swobody brakuje – jest za to wszechobecna dyscyplina, potrzeba kontroli i dystansu przy jednoczesnym pragnieniu bycia zrozumianym.

Kropla nad i jest wystawą pełną rzeźb (instalacji?) o niedających się sprecyzować treściach. Możemy je odbierać na poziomie podświadomym i emocjonalnym – być może także temu służą zapachy. Dają się odczytać jedynie poszczególne składowe: konflikt, lęk, samotność, erotyzm. Naczelnymi zasadami kompozycji są kontrola, dyscyplina, porządkowanie. Jednak tak jak w przypadku projekcji uporządkowanie otaczającego podmiot otoczenia nie rozwiąże problemów i nie ukoi smutku, samotności, rozczarowania, złości. Ten mechanizm zawsze będzie jedynie złudną kompensacją, przynoszącą chwilową ulgę.

  1. https://www.youtube.com/watch?v=oGt1bv_d4Bw

DARIA SKOK – studentka historii sztuki UJ. Rozczarowana hermetycznością instytucji, szuka kontaktu ze sztuką poza uczelnią. Interesuje się sztuką i kulturą współczesną oraz kinem.

Dodaj komentarz


Artykuły

Opinie

Rozmowy

Czytelnia

Myślnik

Wydarzenia

Od marionetek do robotów. Historia teatrów lalkowych w Gdańsku

Od 28 czerwca 2017 roku do 15 stycznia 2018 roku

„Bajki robotów”, 2016 r., fot. Piotr Pędziszewski (źródło: materiały prasowe organizatora)

Kobiece spojrzenie. O aktorstwie Antoniny Hoffmann

Od 29 czerwca 2017 roku do 4 lutego 2018 roku

Portret Antoniny Hoffmann autorstwa Julesa Vallenta, 1875, wł. MHK (źródło: materiały prasowe organizatora)

15. Przegląd Sztuki SURVIVAL

Od 23 do 27 czerwca 2017 roku

Dominika Oleś, „Artykulacja” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Making Places

Fieldoffice Architects Sheng-Yuan Huang

Od 22 czerwca do 27 sierpnia 2017 roku

Wieża widokowa (źródło: materiały prasowe organizatora)

21. Międzynarodowy Festiwal Nova Muzyka i Architektura

Od 24 czerwca do 2 września 2017 roku

Tubicinatores Gedanenses (źródło: materiały prasowe organizatora)

Kapelusze z głów! Unikatowa kolekcja z Muzeum Novojiczinskiego

Od 20 czerwca do 5 listopada 2017 roku

„Kapelusze z głów! Unikatowa kolekcja z Muzeum Novojiczynskiego” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Tak widzą. Panorama fotografii węgierskiej

Od 13 czerwca do 10 września 2017 roku

András Bánkuti, „Zmierzch”, Moskwa, 6 listopada 1990 © Bánkuti András (źródło: materiały prasowe organizatora)

Skarbiec. Złotnictwo archikatedry wrocławskiej

Od 13 czerwca do 24 września 2017 roku

Pastorał Biskupa Georga Koppa (fragment), Wilhem Rauscher, Fulda, ok. 1890, srebro złocone, emalie, kameryzacja, fot. Arkadiusz Podstawka (źródło: materiały prasowe organizatora)

Stanisław Baj. Czarna rzeka

Od 10 czerwca do 9 lipca 2017 roku

Stanisław Baj, „Czarna rzeka” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Sploty ducha, wzory codzienności

Sztuka balijska z kolekcji Krzysztofa Musiała

Od 8 czerwca do 20 sierpnia 2017 roku

„Walka kogutów”, 2007 (źródło: materiały prasowe organizatora)

więcej wydarzeń
U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR