„Pewnego dnia historycy i archeologowie odkryją, że reklamy naszych czasów są najbogatszym i najwierniejszym odzwierciedleniem życia codziennego i wszelkich czynności ludzkich, jakie pozostawiło po sobie jakiekolwiek społeczeństwo”.

Marshall McLuhan

Reklama dawniej i dziś

Nowoczesna reklama jest w dużej mierze wynalazkiem naszego stulecia. Jednak przekaz informacyjny jest częścią handlu tak długo, jak długo ludzie wymieniają się między sobą towarami. Babilońska tabliczka gliniana z około 3000 roku przed naszą erą zawiera uwagi o sprzedawcy maści, pisarzu czy szewcu. Grecy polegali na heroldach, którzy wyśpiewywali obwieszczenia o przybyciu statków z ładunkiem wina, przypraw, metali. Heroldowi często towarzyszył muzyk pilnujący tonacji. Natomiast Rzymianie wykazali się zmysłem reklamy tworząc szyldy kamienne, które prezentowały towary sprzedawane przez sklepy. Mieszkańcy Pompejów opanowali też sztukę opowiadania o sobie za pomocą szyldów malowanych na ścianach. Jednak prawdziwy początek i rozwój reklamy nastąpił w czasach nowożytnych, a wiąże się ściśle z prasą, pochodną wynalazku Jana Gutenberga – drukowania z wykorzystaniem ruchomych czcionek (około 1438 roku).

Man Ray, „Belle Haleine: Eau de Voilette (Beautiful Breath: Veil Water)”, Marcel Duchamp jako Rrose Sélavy, z okładki „New York Dada”, New York, kwiecień 1921, zbiory Getty Museum (źródło: Wikimedia Commons)

Man Ray, „Belle Haleine: Eau de Voilette (Beautiful Breath: Veil Water)”, Marcel Duchamp jako Rrose Sélavy, z okładki „New York Dada”, New York, kwiecień 1921, zbiory Getty Museum (źródło: Wikimedia Commons)

Jest wiele teorii na temat daty rocznej wydrukowania pierwszej reklamy, która zachęcała do kupna towaru. Angielscy historycy reklamy twierdzą, był to rok 1658, a zamieszczona była ona na łamach „Mercurius Politicus”. Natomiast Francuzi liczą historię reklamy od roku 1730, kiedy to w „Journal de la Cour” wydrukowano wierszowane ogłoszenie, zachwalające cukiernika. Od roku 1450 do 1814 szybkość druku wzrosła dziesięć razy, w następnych siedemdziesięciu – sto razy. Dopiero u schyłku XIX wieku reklama przyjęła formę ciekawego, nierzadko dowcipnego czy prowokującego inseratu, do którego od 1840 roku wprowadzono ilustracje. Kolejne dziesiątki lat przyniosły wiele wynalazków. W 1915 przekazano drogą radiową głos ludzki, a w 1920 powstała już pierwsza radiostacja komercyjna. W 1927 roku zademonstrowano system nadawczy telewizji. Postęp techniczny w ostatnim dziesięcioleciu XX wieku przygotował grunt pod kolejną erę w dziejach reklamy i masowego przekazu – Internet.

Ku nowym narzędziom

Dziś, chcąc nie chcąc, jesteśmy otoczeni reklamą. Zjawisko to wkroczyło w każdą sferę życia. Spotykamy się z nią czy to w warunkach naukowych – snując rozważania nad jej istotą, funkcją, czy też w warunkach domowych– przeklinając blok spotów, które co chwila przerywają ulubiony film. Reklama „towarzyszy” nam na ulicy, podczas załatwiania codziennych spraw, wita nas przed wejściem do parku. Wtargnęła już do szkół, a jej ilości w centrach rozrywki są ogromne. Jest więc elementem naszej codzienności. Również sam termin reklama na stałe wszedł do naszego słownika, a istota zjawiska, która się za nim kryje zajmuje specjalistów wielu dziedzin nauki – psychologii, socjologii, marketingu, czy antropologii. Każda z nauk proponuje nieco inną jej definicję, uwzględniając własny punkt widzenia. Trudno więc przytoczyć jedną, która wyjaśniałaby, czym jest reklama i nie wymagała uzupełnienia. Anna Kozłowska przytacza definicję ustaloną przez Amerykańskie Stowarzyszenie Marketingu, które określa reklamę, jako wszelką płatną formę nieosobowego prezentowania i popierania dóbr, usług oraz idei przez określonego nadawcę[1]. Mimo że jest to jedna z pierwszych definicji reklamy, wydaje się być nadal aktualna i na tyle pojemna, iż mieści również nowe formuły działania podejmowane przez reklamodawców – jak marketing partyzancki[2] czy marketing szeptany[3].

Ja również jestem konsumentką, elementem jednego z segmentów rynku, podmiotem badań zachowań rynkowych. Na podstawie ponad dziesięcioletnich obserwacji tej przestrzeni życia jednym z zagadnień, które wzbudza moje zainteresowanie jest zmieniający się sposób przekonywania nas-konsumentów do konsumowania. Wydaje się, że różnorodność mediów sprawiła, iż odbiorcy-klienci stali się bardzo wymagający. Konsument zamienia się powoli w prosumenta, aktywnego, poszukującego informacji oraz krytycznego uczestnika rynku. Reklamodawcy nie mogą liczyć na to, że odbiorcy będą przyjmować wszystko, co im się podaje – zarówno na poziomie środka przekazu, jak i treści. Pojawienie się nowych technologii w większym stopniu skomplikowało proces przekazu reklamowego. Początkowo zjawisko reklamy było oczywistym uzupełnieniem działań handlowych. Polegało na informowaniu o towarze i firmie, co miało skłonić do korzystania właśnie z owych zachwalanych towarów. Obecnie nadal jest to, formalnie, zasadniczy cel reklamy. Jednak sposób, w jaki się do niego dochodzi, jest zupełnie inny. Poparty jest licznymi badaniami rynku, które polegają między innymi na scharakteryzowaniu adresatów reklamy, a także określeniu ich potrzeb, preferencji. Reklama, stając się coraz bardziej wyrafinowanym przekazem perswazyjnym, sięgała po coraz to nowsze „narzędzia”. Jednym z nich była, jest i zapewne nadal będzie sztuka.

  1. Anna Kozłowska, Reklama.  Techniki perswazyjne, Warszawa 2001.
  2. Forma marketingu polegająca na promowaniu dóbr i usług za pomocą niekonwencjonalnych technik, w zależności od grupy docelowej, jak np. napisy sprayem na murach prezentujące daną markę czy vlepki; Andrzej Ehrlich, Jay Conrad Levinson Marketing partyzancki, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 1998.
  3. Ang. whisper marketingword of mouth marketing – to działania marketingowe mające za zadanie dotarcie z informacją marketingową do odbiorcy za pośrednictwem bezpośredniego „spontanicznego” przekazu ustnego.
Strony: 1 2 3

Monika Anna Pazik – od ponad 12 lat związana z agencjami brandinowymi. Holistyczne podejście do marek przekazuje w Szkole Mistrzów Reklamy i Collegium Civitas. Współautorka filmu dokumentalnego Na zdrowie. Obecnie realizuje projekt fotograficzny oraz pracuje nad scenariuszem drugiego dokumentu.

Dodaj komentarz


Recenzje

Rozmowy

Czytelnia

Wydarzenia

Prawem naszym – zmartwychwstanie

Od 11 grudnia 2018 roku do 24 marca 2019 roku

Pierwodruk "Było to pod Jeną" Walerego Przyborowskiego, Warszawa 1904; ZNiO (źródło: materiały prasowe organizatora)

11. Międzynarodowy Festiwal Teatralny Boska Komedia

Od 8 do 16 grudnia 2018 roku

11. Międzynarodowy Festiwal Boska Komedia (źródło:materiały prasowe organizatora)

Veronica Taussig. Red Black and Yellow

Od 14 grudnia 2018 roku do 3 lutego 2019 roku

Veronica Taussig, fot. Urszula Tarasiewicz (źródło: materiały prasowe organizatora)

Janusz Mielczarek – W poszukiwaniu różnych stanów piękna

Od 16 grudnia 2018 roku do 20 stycznia 2019 roku

Janusz Mielczarek, fot. Tomasz Sętowski (źródło: materiały prasowe organizatora)

Krzysztof Mańczyński. Malarstwo. 50 lat pracy twórczej

Od 14 grudnia 2018 roku do 24 lutego 2019 roku

„Przystanek IV”, 1984/1985, olej, płyta pilśniowa, Fot. Marcin Kucewicz (źródło: materiały prasowe organizatora)

Marcin Płonka. Topiel

Od 7 grudnia 2018 do 11 lutego 2019 roku

Marcin Płonka, „Topiel”, Muzeum Współczesne we Wrocławiu (źródło: materiały prasowe organizatora)

Joanna Concejo. Concetto

Od 6 grudnia 2018 roku do 31 stycznia 2019 roku

Joanna Concejo, „Studnia” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Grupa Krakowska 1932–1937

Od 2 grudnia 2018 roku do 31 marca 2019 roku

„Kompozycja”, Bolesław Stawiński, ok. 1934, fot. Wojciech Rogowicz (źródło: materiały prasowe organizatora)

Myślenie miastem. Architektura Jana Zawiejskiego

Od 28 listopada 2018 roku do 22 kwietnia 2019 roku

„Myślenie miastem. Architektura Jana Zawiejskiego” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Wystawa Coming Out 2018 w Koneserze

Od 30 listopada do 21 grudnia 2018 roku

Wystawa „Coming Out 2018” w Koneserze (źródło: materiały prasowe organizatora)

więcej wydarzeń
U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR