„Pewnego dnia historycy i archeologowie odkryją, że reklamy naszych czasów są najbogatszym i najwierniejszym odzwierciedleniem życia codziennego i wszelkich czynności ludzkich, jakie pozostawiło po sobie jakiekolwiek społeczeństwo”.

Marshall McLuhan

Reklama dawniej i dziś

Nowoczesna reklama jest w dużej mierze wynalazkiem naszego stulecia. Jednak przekaz informacyjny jest częścią handlu tak długo, jak długo ludzie wymieniają się między sobą towarami. Babilońska tabliczka gliniana z około 3000 roku przed naszą erą zawiera uwagi o sprzedawcy maści, pisarzu czy szewcu. Grecy polegali na heroldach, którzy wyśpiewywali obwieszczenia o przybyciu statków z ładunkiem wina, przypraw, metali. Heroldowi często towarzyszył muzyk pilnujący tonacji. Natomiast Rzymianie wykazali się zmysłem reklamy tworząc szyldy kamienne, które prezentowały towary sprzedawane przez sklepy. Mieszkańcy Pompejów opanowali też sztukę opowiadania o sobie za pomocą szyldów malowanych na ścianach. Jednak prawdziwy początek i rozwój reklamy nastąpił w czasach nowożytnych, a wiąże się ściśle z prasą, pochodną wynalazku Jana Gutenberga – drukowania z wykorzystaniem ruchomych czcionek (około 1438 roku).

Man Ray, „Belle Haleine: Eau de Voilette (Beautiful Breath: Veil Water)”, Marcel Duchamp jako Rrose Sélavy, z okładki „New York Dada”, New York, kwiecień 1921, zbiory Getty Museum (źródło: Wikimedia Commons)

Man Ray, „Belle Haleine: Eau de Voilette (Beautiful Breath: Veil Water)”, Marcel Duchamp jako Rrose Sélavy, z okładki „New York Dada”, New York, kwiecień 1921, zbiory Getty Museum (źródło: Wikimedia Commons)

Jest wiele teorii na temat daty rocznej wydrukowania pierwszej reklamy, która zachęcała do kupna towaru. Angielscy historycy reklamy twierdzą, był to rok 1658, a zamieszczona była ona na łamach „Mercurius Politicus”. Natomiast Francuzi liczą historię reklamy od roku 1730, kiedy to w „Journal de la Cour” wydrukowano wierszowane ogłoszenie, zachwalające cukiernika. Od roku 1450 do 1814 szybkość druku wzrosła dziesięć razy, w następnych siedemdziesięciu – sto razy. Dopiero u schyłku XIX wieku reklama przyjęła formę ciekawego, nierzadko dowcipnego czy prowokującego inseratu, do którego od 1840 roku wprowadzono ilustracje. Kolejne dziesiątki lat przyniosły wiele wynalazków. W 1915 przekazano drogą radiową głos ludzki, a w 1920 powstała już pierwsza radiostacja komercyjna. W 1927 roku zademonstrowano system nadawczy telewizji. Postęp techniczny w ostatnim dziesięcioleciu XX wieku przygotował grunt pod kolejną erę w dziejach reklamy i masowego przekazu – Internet.

Ku nowym narzędziom

Dziś, chcąc nie chcąc, jesteśmy otoczeni reklamą. Zjawisko to wkroczyło w każdą sferę życia. Spotykamy się z nią czy to w warunkach naukowych – snując rozważania nad jej istotą, funkcją, czy też w warunkach domowych– przeklinając blok spotów, które co chwila przerywają ulubiony film. Reklama „towarzyszy” nam na ulicy, podczas załatwiania codziennych spraw, wita nas przed wejściem do parku. Wtargnęła już do szkół, a jej ilości w centrach rozrywki są ogromne. Jest więc elementem naszej codzienności. Również sam termin reklama na stałe wszedł do naszego słownika, a istota zjawiska, która się za nim kryje zajmuje specjalistów wielu dziedzin nauki – psychologii, socjologii, marketingu, czy antropologii. Każda z nauk proponuje nieco inną jej definicję, uwzględniając własny punkt widzenia. Trudno więc przytoczyć jedną, która wyjaśniałaby, czym jest reklama i nie wymagała uzupełnienia. Anna Kozłowska przytacza definicję ustaloną przez Amerykańskie Stowarzyszenie Marketingu, które określa reklamę, jako wszelką płatną formę nieosobowego prezentowania i popierania dóbr, usług oraz idei przez określonego nadawcę[1]. Mimo że jest to jedna z pierwszych definicji reklamy, wydaje się być nadal aktualna i na tyle pojemna, iż mieści również nowe formuły działania podejmowane przez reklamodawców – jak marketing partyzancki[2] czy marketing szeptany[3].

Ja również jestem konsumentką, elementem jednego z segmentów rynku, podmiotem badań zachowań rynkowych. Na podstawie ponad dziesięcioletnich obserwacji tej przestrzeni życia jednym z zagadnień, które wzbudza moje zainteresowanie jest zmieniający się sposób przekonywania nas-konsumentów do konsumowania. Wydaje się, że różnorodność mediów sprawiła, iż odbiorcy-klienci stali się bardzo wymagający. Konsument zamienia się powoli w prosumenta, aktywnego, poszukującego informacji oraz krytycznego uczestnika rynku. Reklamodawcy nie mogą liczyć na to, że odbiorcy będą przyjmować wszystko, co im się podaje – zarówno na poziomie środka przekazu, jak i treści. Pojawienie się nowych technologii w większym stopniu skomplikowało proces przekazu reklamowego. Początkowo zjawisko reklamy było oczywistym uzupełnieniem działań handlowych. Polegało na informowaniu o towarze i firmie, co miało skłonić do korzystania właśnie z owych zachwalanych towarów. Obecnie nadal jest to, formalnie, zasadniczy cel reklamy. Jednak sposób, w jaki się do niego dochodzi, jest zupełnie inny. Poparty jest licznymi badaniami rynku, które polegają między innymi na scharakteryzowaniu adresatów reklamy, a także określeniu ich potrzeb, preferencji. Reklama, stając się coraz bardziej wyrafinowanym przekazem perswazyjnym, sięgała po coraz to nowsze „narzędzia”. Jednym z nich była, jest i zapewne nadal będzie sztuka.

  1. Anna Kozłowska, Reklama.  Techniki perswazyjne, Warszawa 2001.
  2. Forma marketingu polegająca na promowaniu dóbr i usług za pomocą niekonwencjonalnych technik, w zależności od grupy docelowej, jak np. napisy sprayem na murach prezentujące daną markę czy vlepki; Andrzej Ehrlich, Jay Conrad Levinson Marketing partyzancki, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 1998.
  3. Ang. whisper marketingword of mouth marketing – to działania marketingowe mające za zadanie dotarcie z informacją marketingową do odbiorcy za pośrednictwem bezpośredniego „spontanicznego” przekazu ustnego.
Strony: 1 2 3

Monika Anna Pazik – od ponad 12 lat związana z agencjami brandinowymi. Holistyczne podejście do marek przekazuje w Szkole Mistrzów Reklamy i Collegium Civitas. Współautorka filmu dokumentalnego Na zdrowie. Obecnie realizuje projekt fotograficzny oraz pracuje nad scenariuszem drugiego dokumentu.

Dodaj komentarz


Recenzje

Opinie

Rozmowy

Czytelnia

Myślnik

Wydarzenia

Prabhakar Pachpute i Rupali Patil. Zwiastunki chaosu

Od 28 stycznia do 18 czerwca 2017 roku

Prabhakar Pachpute, „Góra ucieczki”, 2016 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Marek Starzyk. Gazetowe obrazki

Od 27 stycznia do 23 lutego 2017 roku

Marek Starzyk, Bez tytułu, 1999–2000 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Jacek Sempoliński. Obrazy patrzące

Od 21 stycznia do 26 marca 2017 roku

Jacek Sempoliński (źródło: materiały prasowe organizatora)

Ludwik Gronowski. Fotografie Krzemieniec/Wołyń 1930–1939

Od 19 stycznia do 19 marca 2017 roku

Ludwik Gronowski, „Na szybowisku” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Eksplozja litery

Ikonografia tekstualności jako źródła cierpień

Od 12 stycznia do 31 marca 2017 roku

Ireneusz Walczak, „Bartoszewski”, 2016 (źródło: materiały prasowe organizatora)

World Press Photo 2016

Od 14 stycznia do 12 lutego 2017 roku

Warren Richardson, Australia | „Hope for a New Life”, 28 August, Serbia/Hungary border (źródło: materiały prasowe)

Jan Kucz. Antoni Janusz Pastwa

Od 10 stycznia do 8 lutego 2017 roku

„Jan Kucz. Antoni Janusz Pastwa” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Nie, no to nie. Dźwiękowe działania obrazoburcze

Od 11 stycznia do 14 lutego 2017 roku

Ryszard Ługowski (źródło: materiały prasowe organizatora)

Urok prowincji w fotografii Jerzego Piątka

Od 10 stycznia do 2 lutego 2017 roku

Jerzy Piątek, „Smutek i urok prowincji”, koniec lat 70. i 1 poł. lat 80. XX w. (źródło: materiały prasowe organizatora)

Małgorzata Szymankiewicz. blank

Od 27 grudnia 2016 roku do 22 stycznia 2017 roku

Małgorzata Szymankiewicz, „Office Work 231”, 2016 (źródło: materiały prasowe organizatora)

więcej wydarzeń
U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR