XVII Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina, 03.10-21.10.2015 r.

Zakończony niedawno Konkurs Chopinowski zgromadził pokaźną widownię i wzbudził wiele emocji. O komentarz na temat wydarzenia poprosiliśmy eksperta – Michała Brulińskiego, pianistę, historyka i krytyka muzycznego. A jakie są Wasze wrażenia?

Redakcja O.pl

Seong-Jin Cho – fragment (źródło: materiały prasowe NIFC)

Seong-Jin Cho – fragment (źródło: materiały prasowe NIFC)

Kilka dni temu zakończył się XVII Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina, największy monograficzny konkurs pianistyczny na świecie. Po raz pierwszy w historii konkursu zwycięzcą został koreański pianista, Seong-Jin Cho.

Do udziału w pierwszym etapie przystąpiło niemal osiemdziesięciu pianistów z całego świata. Poziom konkursu od początku był bardzo wysoki i wyrównany, jednak stosunkowo szybko wyłoniła się grupa faworytów. Poza późniejszymi finalistami, w jej poczet zaliczyć można było Galinę Chistiakovą, Dinarę Klinton i Alexię Mouzę. Pierwsza z pań przeszła przez dwa etapy jak burza, jednak nie udźwignęła ciężaru godzinnego recitalu w etapie trzecim. Klinton, dzięki spontanicznym i pełnym wigoru interpretacjom, otarła się o finał, do którego jednak ostatecznie nie dotarła. Najwyraźniej zaszkodziła jej odrobina nonszalancji podczas wykonania sześciu etiud z op. 25 w półfinale konkursu. Murowana kandydatka do nagrody, Alexia Mouza, niestety już w drugim etapie dała się ponieść swemu ognistemu, wenezuelskiemu temperamentowi, przez co znacznie ucierpiała precyzja jej wykonań i pianistka musiała się przedwcześnie pożegnać z dalszą rywalizacją.

Zaskoczeniem mogły być znakomite występy włoskiego pianisty, Luigiego Carrocia, który od początku konkursu prezentował natchnione interpretacje. Niestety, występ na miarę własnych możliwości w trzecim etapie uniemożliwiła mu kontuzja ręki. Oczekiwaniom publiczności nie sprostała natomiast węgierska pianistka wyjątkowej urody, Ivett Gyöngyösi. Nie udało jej się pokazać tej finezji, którą błysnęła w eliminacjach, przez co konkurs zakończył się dla niej wraz z drugim etapem.

Jury XVII edycji Konkursu Chopinowskiego było bardzo łaskawe dla eksperymentatorów, którzy interpretowali Chopina na przekór tradycji wykonawczej, a i często wbrew zapisowi nutowemu. Bogactwem barw swych kontrowersyjnych interpretacji zjednał sobie publiczność francuski pianista, Olof Hansen, który zakończył udział w konkursie na drugim etapie. Do finału doszedł natomiast Georgijs Osokins z Łotwy. Jurorzy, być może oczarowani techniczną łatwością Osokinsa, być może pomni casusu Ivo Pogorelicia sprzed trzydziestu pięciu lat, konsekwentnie przepuszczali go do kolejnych etapów, co powodowało wzburzenie konserwatywnej części słuchaczy z jednej i euforyczną radość fanów Łotysza z drugiej strony. Przyznać należy, że salonowa pianistyka Osokinsa, która przywodzić może na myśl wykonania Józef Hofmana czy Ignacego Friedmana, miała w sobie coś urzekającego i z całą pewnością była unikatowym zjawiskiem na tle całego konkursu.

Seong-Jin Cho, fot. Wojciech Grzędziński (źródło: materiały prasowe NIFC)

Seong-Jin Cho, fot. Wojciech Grzędziński (źródło: materiały prasowe NIFC)

Do finału konkursu dotarła również Aimi Kobayashi, japońska pianistka, która już w wieku siedmiu lat miała za sobą występy z orkiestrą. We wszystkich jej konkursowych wykonaniach dostrzec można było przebłyski prawdziwego geniuszu. Niestety, miewała również słabsze momenty, co z pewnością wpłynęło na jej ostateczny wynik w konkursie („jedynie” wyróżnienie). W odróżnieniu od Kobayashi, stabilny i wysoki poziom we wszystkich etapach zaprezentowali Yike Tony Yang z Kanady oraz Eric Lu ze Stanów Zjednoczonych, za co nagrodzeni zostali odpowiednio V i IV nagrodą. Z finalistów warto również wspomnieć pełne świeżości interpretacje rosyjskiego pianisty i kompozytora, Dmitria Shishkina, który uplasował się na VI miejscu. W gronie finalistów znalazł się także Aljoša Jurinić z Chorwacji, który jednak wydawał się być tym faktem odrobinę zaskoczony. Wykonanie Koncertu e-moll, które zaprezentował w ostatnim etapie, było bardzo dalekie od ideału.

Walka o zwycięstwo w konkursie toczyła się na ostatniej prostej przede wszystkim między trzema pianistami. Był to Charles Richard-Hamelin z Kanady (II nagroda oraz nagroda specjalna za wykonanie sonaty), Kate Liu ze Stanów Zjednoczonych (III nagroda oraz nagroda specjalna za wykonanie mazurków) oraz Seong-Jin Cho (I nagroda i nagroda specjalna za wykonanie polonezów). Trudno znaleźć jakąkolwiek rysę w nieskazitelnych interpretacjach prezentowanych przez Richard-Hamelina, choć bywały one niekiedy chłodne. Z kolei wszystkie wykonania Kate Liu cechowała krystaliczna przejrzystość oraz poetycka swoboda. Zaprezentowała ona bodaj najpiękniejszą interpretację Fantazji f-moll w całym konkursie. Ostatecznie zwyciężył jednak Koreańczyk, Seong-Jin Cho. Fantastyczna sprawność oraz panowanie nad instrumentem w etiudach, dojrzałość w Fantazji f-moll oraz jakość dźwięku w Nokturnie c-moll op. 48 otworzyły my drzwi do drugiego etapu, w którym – jako jedyny z uczestników – zdecydował się wykonać Sonatę b-moll. Na długo w pamięci słuchaczy pozostanie cykl Preludiów op. 28, który wykonał Seong-Jin Cho w trzecim etapie. Finalnym Koncertem e-moll Koreańczyk jedynie potwierdził to, co wszyscy słyszeli już wcześniej. Cho to pianista kompletny: posiada znakomitą technikę, dużą wrażliwość, potrafi w swych olśniewających wykonaniach umiejętnie zbalansować pierwiastek intelektualny z emocjonalnym, jego wykonania nie są pozbawione spontaniczności, jest odporny na stres. Z przeprowadzonych z nim przez dziennikarzy rozmów wyłania się obraz człowieka niebywale skromnego, który „najbardziej na świecie cieszy się z tego, że ma dziesięć palców”. Pozostaje trzymać kciuki, aby ten młody pianista (ur. 1994) udźwignął ciężar zwycięstwa w tym konkursie, co z pewnością nie jest sztuką łatwą.

Obrady jury, fot. Bartek Sadowski (źródło: materiały prasowe)

Obrady jury, fot. Bartek Sadowski (źródło: materiały prasowe)

Trudno mówić o jakichkolwiek kontrowersjach związanych z wynikami konkursu. Rzadko zdarza się, że publiczność i jurorzy są tak zgodni w swych osądach. Jedynie brak awansu do ostatniego etapu Krzysztofa Książka oraz fakt nieprzyznania nagrody Szymonowi Nehringowi mógł budzić delikatne obiekcje, szczególnie wśród polskich słuchaczy. Mimo tego, w Sali Lustrzanej Filharmonii Narodowej, gdzie ogłaszane były wyniki kolejnych etapów, właściwie ani razu nie było słychać tych wyrazów dezaprobaty, które słyszeliśmy podczas poprzedniego konkursu.

Polska ekipa zaprezentowała się z dobrej strony. W pierwszym etapie bardzo udany występ zaliczył Tymoteusz Bies, jednak „zapętlenie się” w Nokturnie H-dur op. 9 nr 3 zamknęło mu drzwi do drugiego etapu. Frapującą interpretację Scherza h-moll przedstawił Adam Mikołaj Goździewski, jednak brak precyzji w etiudach uniemożliwił mu dalsze występy. Solidną pianistykę zaprezentowali również Rafał Błaszczyk, Paweł Motyczyński i Zuzanna Pietrzak oraz, dopuszczeni do drugiego etapu, Łukasz Byrdy, Łukasz Mikołajczyk, Piotr Nowak i Michał Szymanowski. Na drugim etapie udział w konkursie zakończył również Andrzej Wierciński, kreowany przez „specjalistów” i komentatorów na lidera polskiej ekipy. Młody pianista pokazał, że posiada olbrzymi potencjał, jednak odrobinę asekuracyjne wykonania zaprezentowane w drugim etapie nie dały mu przepustki do udziału w dalszych zmaganiach. W trzecim etapie, oprócz Szymona Nehringa, Polskę reprezentował Łukasz Krupiński oraz Krzysztof Książek. Ze wszech miar poprawna gra Krupińskiego, który poczynił od Ogólnopolskiego Konkursu Chopinowskiego olbrzymi postęp i pokazał się na Konkursie z najlepszej strony, nie wystarczyła jednak na finał. Kontrowersje wzbudził brak obecności w finale Krzysztofa Książka. Młody pianista z Krakowa – poza niezapomnianymi interpretacjami Scherza h-moll czy Ronda Es-dur – zaprezentował niezwykłą głębię w wielobarwnych i finezyjnych wykonaniach Mazurków op. 7 oraz op. 50. Do finału dotarł z polskiej ekipy jedynie Szymon Nehring. To młody, wrażliwy pianista, który wydaje się być nieskrępowany żadnymi ograniczeniami natury technicznej. Z pewnością jeszcze nie raz o nim usłyszymy.

Tegoroczny konkurs obalił mit dotyczący pianistów z dalekiego wschodu, którzy stereotypowo postrzegani byli jako niewrażliwe, perfekcyjne „maszyny wykonawcze”. Azjatyccy pianiści zaprezentowali podczas konkursu wiele wspaniałych kreacji artystycznych, w których objawiło się głębokie zrozumienie i wyczucie chopinowskiego stylu, częstokroć głębsze niż u pianistów europejskich. Warto zaznaczyć, że połowa z dziesięciu finalistów miała azjatyckie korzenie.

Konkursowy Chopin staje się coraz bardziej uniwersalny. Konserwatyzm poprzednich dekad zdaje się odchodzić w przeszłość. Dla Polaków jednak Chopin wciąż pozostaje dobrem narodowym. Przyznać należy rację Dyrektorowi Narodowego Instytutu Chopina, Arturowi Szklenerowi, który w jednym z przemówień stwierdził, że tegoroczny konkurs ujawnił olbrzymi potencjał polskiego społeczeństwa w sferze zainteresowania muzyką poważną. Także aktywność tysięcy słuchaczy i obserwatorów konkursu w mediach społecznościowych świadczy o tym, że Polacy chcą i potrafią słuchać Chopina z zainteresowaniem. Pozostaje mieć nadzieję, że ów potencjał będzie się ujawniać w takiej skali zdecydowanie częściej niż raz na pięć lat.

MICHAŁ BRULIŃSKI – ukończył z wyróżnieniem studia historyczne na Uniwersytecie Warszawskim; obecnie studiuje fortepian w klasie prof. Ewy Pobłockiej (UMFC) oraz kontynuuje studia na UW (Collegium Artes Liberales). Jest laureatem kilku ogólnopolskich konkursów pianistycznych i kameralnych. Obok aktywnej działalności pianistycznej aktywnie zajmuje się krytyką muzyczną (były redaktor naczelny czasopisma „Rezonans”, współpracował m.in. z „Ruchem Muzycznym”, „Muzyką21” i Kwartalnikiem Kulturalnym „Opcje”) oraz działalnością naukową i popularyzatorską. Od 2013 r. współpracuje z Narodowym Instytutem Fryderyka Chopina, m. in. prowadząc z Markiem Brachą autorski projekt Fortepian (r)ewolucyjny.

Dodaj komentarz


Artykuły

Recenzje

Rozmowy

Czytelnia

Myślnik

Wydarzenia

Diana Grabowska. XM

Od 12 do 22 grudnia 2016 roku

Diana Grabowska, „Z głowy”, 2015 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Komu bije Dada?

Od 9 grudnia 2016 roku do 5 lutego 2017 roku

Wystawa „Komu bije Dada?” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Jutro nie przyjdzie nigdy. Mirosław Bałka i Katarzyna Krakowiak

Od 25 listopada 2016 roku do 5 stycznia 2017 roku

Mirosław Bałka i Katarzyna Krakowiak, „Jutro nie przyjdzie nigdy”, fot. Maciek Zaniewski (źródło: materiały prasowe organizatora)

Yang Shuanglin – współczesny chiński wenren: malarz i erudyta

Od 6 grudnia 2016 roku do 31 stycznia 2017 roku

Yang Shuanglin, „Źródło rzeki” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Marta Kochanek-Zbroja. Kalejdoskop

Od 2 grudnia 2016 roku do 28 lutego 2017 roku

Marta Kochanek-Zbroja, „Kalejdoskop”, wizualizacja (źródło: materiały prasowe organizatora)

Festiwal Dramatu

Od 1 do 6 grudnia 2016 roku

„Garnitur prezydenta”, fot. Tomasz Augustyn (źródło: materiały prasowe organizatora)

Kropka w kropkę. Muzealne mody

Od 25 listopada 2016 roku do 1 stycznia 2017 roku

„Kropka w kropkę” – plakat Anna Halarewicz (źródło: materiały prasowe organizatora)

Coming Out – Najlepsze Dyplomy ASP 2016

Od 25 listopada do 11 grudnia 2016 roku

Joanna Pieczyńska, „Z natury”, przykład farbowania krokoszem barwierskim (źródło: materiały prasowe organizatora)

David Cronenberg. Evolution

Od 14 listopada 2016 roku do 26 marca 2017 roku

„Potomstwo”, 1979, reż. David Cronenberg (źródło: materiały prasowe organizatora)

Zgiń i znów się przemień! Sztuka i nauka jako możliwość domniemana

Od 25 listopada 2016 roku do 29 stycznia 2017 roku

Heather Dewey-Hagborg, „Stranger visions wall of faces” (źródło: materiały prasowe organizatora)

więcej wydarzeń
U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR