Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych, Fundacja Tygodnika Powszechnego: Copernicus Festival 2015 – Geniusz, 18.05.-23.05.2015 r.

Zakończona właśnie w Krakowie druga edycja Copernicus Festival pokazuje, że spotkania nauki, kultury i humanistyki mogą być niezwykle owocne, choć nie zawsze łatwe. Festiwal, organizowany przez Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych i Fundację Tygodnika Powszechnego, stopniowo wypracowuje swoją specyfikę i buduje własną publiczność. Jak podkreśla dyrektor wykonawczy festiwalu, Grzegorz Jankowicz: — „Nie mieliśmy dotąd festiwalu, który umieszczałby naukę w samym centrum kultury i w tak intensywny sposób eksplorowałby granice między nauką a sferą duchową, artystyczną, literacką, humanistyczną”.

Ks. prof. Michał Heller, Festiwal Kopernika, 23 maja 2015 r., fot. Kamila Buturla / TP (źródło: dzięki uprzejmości organizatora)

Ks. prof. Michał Heller, Festiwal Kopernika, 23 maja 2015 r., fot. Kamila Buturla / TP (źródło: dzięki uprzejmości organizatora)

Copernicus jest na tyle specyficznym festiwalem, że na pierwszy rzut oka trudno powiedzieć, czego dokładnie dotyczy. Nauki i naukowców? Ich związków z kulturą i humanistyką? W programie trudno jednak znaleźć wydarzenia popularyzujące wiedzę naukową. Więcej jest natomiast wykładów, dyskusji i spotkań, podczas których mówi się o miejscu samej nauki. Bartosz Brożek, członek rady programowej festiwalu, w Centrum Kopernika odpowiedzialny za badania i rozwój, tłumaczy: — „Naszym celem nie jest popularyzacja nauki, lecz dyskusja o tym, jaką rolę odgrywa nauka w kulturze. Chcemy pokazać, że kultura i nauka nie są od siebie odrębne”. W tym sensie Copernicus Festival miałby stanowić przestrzeń refleksji nad samą nauką, gdzie badacze oraz przedstawiciele świata kultury zastanawialiby się nad tym, czym może współcześnie być nauka. Taka formuła jest niezwykle wymagająca wobec publiczności, która staje się partnerem toczącej się debaty. — „Istotny jest wkład publiczności, która stawia pytania, dyskutuje, wchodzi w interakcję z gośćmi festiwalu” — tłumaczy Grzegorz Jankowicz.

Odmiany geniusza

Po zeszłorocznych „rewolucjach”, w tym roku Copernicus Festival odbywał się pod hasłem „geniusz”. Pojęcie to funkcjonowało w programie na kilku płaszczyznach. W serii debat goście festiwalu rozmawiali o różnych rodzajach geniuszu: władzy, zła, miejsca, sportu i religii. Chodziło o ustalenie nie tylko tego, jak geniusz w tych różnych dziedzinach się przejawia, ale przede wszystkim — co w ich ramach oznacza.

Mówiąc o swojej najnowszej książce, Umarli mają głos, napisanej wspólnie z wrocławskim patologiem sądowym Jerzym Kaweckim, Marek Krajewski twierdził, że zło i geniusz wzajemnie się wykluczają, a genialny może być tylko rozum, który rozwikłuje kryminalne zagadki i przywraca porządek w świecie. Z kolei Andrzej Olechowski, Paweł Ścigaj i Aneta Czernatowicz-Kukuczka w dyskusji, do której pretekstem były seriale telewizyjne House of Cards i Gra o tron, rozmawiali o polityce, w której potwierdzeniem geniuszu może być już samo zdobycie i sprawowanie władzy.

Prof. George Ellis, wykład w ramach Festiwalu Kopernika, Kraków, 19 maja 2015 r., fot. Kamila Zarembska / TP (źródło: dzięki uprzejmości organizatora)

Prof. George Ellis, wykład w ramach Festiwalu Kopernika, Kraków, 19 maja 2015 r., fot. Kamila Zarembska / TP (źródło: dzięki uprzejmości organizatora)

Festiwal był jednak w głównej mierze celebracją geniuszów — tych historycznych i tych współczesnych. Pierwszy dzień festiwalu był w całości poświęcony Józefowi Hofmannowi, uznawanemu przez wielu za najwybitniejszego pianistę pierwszej połowy XX wieku, ale znanemu także jako wynalazca (m.in. wycieraczek samochodowych).

Oddawaniem hołdu geniuszom zajmował się też w swoim wykładzie George Ellis — pochodzący z RPA matematyk, współautor (ze Stephenem Hawkingiem) książki Wielkoskalowa struktura wszechświata, laureat Nagrody Templetona. Ellis, wymieniając nazwiska ponad 20 badaczy z takich dziedzin wiedzy, jak fizyka, chemia czy matematyka — m.in. Galileusza, Newtona, Marię Skłodowską-Curie, Linusa Paulinga czy Alana Turinga — usiłował pokazać, na czym polega fenomen geniuszu naukowego. Wielka wyobraźnia, zdolność do wykraczania poza obowiązujące schematy, ale także możliwości technologiczne i oraz sprzyjające uwarunkowania instytucjonalne — miałyby stanowić receptę na powstanie wyjątkowych indywidualności, wyznaczających nowe ścieżki wiedzy. Podobnego poszukiwania recepty na geniusz podjął się Michał Heller, założyciel Centrum Kopernika i dyrektor programowy Copernicus Festival. Wspominając o takich postaciach, jak Kopernik, Einstein czy Georges Lemaître (astronom, twórca koncepcji Wielkiego Wybuchu), Heller podkreślał znaczenie zarówno jednostkowego talentu, jak i wytężonej pracy.

O geniuszach nie tylko mówiono, ale również ich pokazywano. W ramach cyklu Śniadanie Mistrzów w kawiarni De Revolutionibus odbywały się spotkania z przedstawicielami polskiej nauki, m.in. Janem Woleńskim czy Katarzyną Chałasińską-Macukow. Ryszard Nycz, krakowski teoretyk literatury i przewodniczący rady Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki, mówił o swoich mistrzach — Janie Błońskim i Januszu Sławińskim — oraz o humanistycznej innowacyjności, mierzącej się z istotnymi problemami kultury. Geniuszy wyświetlano także na ekranie kinowym w ramach cyklu filmowego w kinie Mikro, gdzie nie mogło zabraknąć m.in. Amadeusza Milosa Formana.

Strony: 1 2

Maciej Jakubowiak — doktorant na UJ, zajmuje się związkami literatury z prawem, okazjonalnie krytykuje książki, pochodzi z Żor, mieszka w Krakowie.

Dodaj komentarz


Artykuły

Rozmowy

Czytelnia

Wydarzenia

Prawem naszym – zmartwychwstanie

Od 11 grudnia 2018 roku do 24 marca 2019 roku

Pierwodruk "Było to pod Jeną" Walerego Przyborowskiego, Warszawa 1904; ZNiO (źródło: materiały prasowe organizatora)

11. Międzynarodowy Festiwal Teatralny Boska Komedia

Od 8 do 16 grudnia 2018 roku

11. Międzynarodowy Festiwal Boska Komedia (źródło:materiały prasowe organizatora)

Veronica Taussig. Red Black and Yellow

Od 14 grudnia 2018 roku do 3 lutego 2019 roku

Veronica Taussig, fot. Urszula Tarasiewicz (źródło: materiały prasowe organizatora)

Janusz Mielczarek – W poszukiwaniu różnych stanów piękna

Od 16 grudnia 2018 roku do 20 stycznia 2019 roku

Janusz Mielczarek, fot. Tomasz Sętowski (źródło: materiały prasowe organizatora)

Krzysztof Mańczyński. Malarstwo. 50 lat pracy twórczej

Od 14 grudnia 2018 roku do 24 lutego 2019 roku

„Przystanek IV”, 1984/1985, olej, płyta pilśniowa, Fot. Marcin Kucewicz (źródło: materiały prasowe organizatora)

Marcin Płonka. Topiel

Od 7 grudnia 2018 do 11 lutego 2019 roku

Marcin Płonka, „Topiel”, Muzeum Współczesne we Wrocławiu (źródło: materiały prasowe organizatora)

Joanna Concejo. Concetto

Od 6 grudnia 2018 roku do 31 stycznia 2019 roku

Joanna Concejo, „Studnia” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Grupa Krakowska 1932–1937

Od 2 grudnia 2018 roku do 31 marca 2019 roku

„Kompozycja”, Bolesław Stawiński, ok. 1934, fot. Wojciech Rogowicz (źródło: materiały prasowe organizatora)

Myślenie miastem. Architektura Jana Zawiejskiego

Od 28 listopada 2018 roku do 22 kwietnia 2019 roku

„Myślenie miastem. Architektura Jana Zawiejskiego” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Wystawa Coming Out 2018 w Koneserze

Od 30 listopada do 21 grudnia 2018 roku

Wystawa „Coming Out 2018” w Koneserze (źródło: materiały prasowe organizatora)

więcej wydarzeń
U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR