Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych, Fundacja Tygodnika Powszechnego: Copernicus Festival 2015 – Geniusz, 18.05.-23.05.2015 r.

Zakończona właśnie w Krakowie druga edycja Copernicus Festival pokazuje, że spotkania nauki, kultury i humanistyki mogą być niezwykle owocne, choć nie zawsze łatwe. Festiwal, organizowany przez Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych i Fundację Tygodnika Powszechnego, stopniowo wypracowuje swoją specyfikę i buduje własną publiczność. Jak podkreśla dyrektor wykonawczy festiwalu, Grzegorz Jankowicz: — „Nie mieliśmy dotąd festiwalu, który umieszczałby naukę w samym centrum kultury i w tak intensywny sposób eksplorowałby granice między nauką a sferą duchową, artystyczną, literacką, humanistyczną”.

Ks. prof. Michał Heller, Festiwal Kopernika, 23 maja 2015 r., fot. Kamila Buturla / TP (źródło: dzięki uprzejmości organizatora)

Ks. prof. Michał Heller, Festiwal Kopernika, 23 maja 2015 r., fot. Kamila Buturla / TP (źródło: dzięki uprzejmości organizatora)

Copernicus jest na tyle specyficznym festiwalem, że na pierwszy rzut oka trudno powiedzieć, czego dokładnie dotyczy. Nauki i naukowców? Ich związków z kulturą i humanistyką? W programie trudno jednak znaleźć wydarzenia popularyzujące wiedzę naukową. Więcej jest natomiast wykładów, dyskusji i spotkań, podczas których mówi się o miejscu samej nauki. Bartosz Brożek, członek rady programowej festiwalu, w Centrum Kopernika odpowiedzialny za badania i rozwój, tłumaczy: — „Naszym celem nie jest popularyzacja nauki, lecz dyskusja o tym, jaką rolę odgrywa nauka w kulturze. Chcemy pokazać, że kultura i nauka nie są od siebie odrębne”. W tym sensie Copernicus Festival miałby stanowić przestrzeń refleksji nad samą nauką, gdzie badacze oraz przedstawiciele świata kultury zastanawialiby się nad tym, czym może współcześnie być nauka. Taka formuła jest niezwykle wymagająca wobec publiczności, która staje się partnerem toczącej się debaty. — „Istotny jest wkład publiczności, która stawia pytania, dyskutuje, wchodzi w interakcję z gośćmi festiwalu” — tłumaczy Grzegorz Jankowicz.

Odmiany geniusza

Po zeszłorocznych „rewolucjach”, w tym roku Copernicus Festival odbywał się pod hasłem „geniusz”. Pojęcie to funkcjonowało w programie na kilku płaszczyznach. W serii debat goście festiwalu rozmawiali o różnych rodzajach geniuszu: władzy, zła, miejsca, sportu i religii. Chodziło o ustalenie nie tylko tego, jak geniusz w tych różnych dziedzinach się przejawia, ale przede wszystkim — co w ich ramach oznacza.

Mówiąc o swojej najnowszej książce, Umarli mają głos, napisanej wspólnie z wrocławskim patologiem sądowym Jerzym Kaweckim, Marek Krajewski twierdził, że zło i geniusz wzajemnie się wykluczają, a genialny może być tylko rozum, który rozwikłuje kryminalne zagadki i przywraca porządek w świecie. Z kolei Andrzej Olechowski, Paweł Ścigaj i Aneta Czernatowicz-Kukuczka w dyskusji, do której pretekstem były seriale telewizyjne House of Cards i Gra o tron, rozmawiali o polityce, w której potwierdzeniem geniuszu może być już samo zdobycie i sprawowanie władzy.

Prof. George Ellis, wykład w ramach Festiwalu Kopernika, Kraków, 19 maja 2015 r., fot. Kamila Zarembska / TP (źródło: dzięki uprzejmości organizatora)

Prof. George Ellis, wykład w ramach Festiwalu Kopernika, Kraków, 19 maja 2015 r., fot. Kamila Zarembska / TP (źródło: dzięki uprzejmości organizatora)

Festiwal był jednak w głównej mierze celebracją geniuszów — tych historycznych i tych współczesnych. Pierwszy dzień festiwalu był w całości poświęcony Józefowi Hofmannowi, uznawanemu przez wielu za najwybitniejszego pianistę pierwszej połowy XX wieku, ale znanemu także jako wynalazca (m.in. wycieraczek samochodowych).

Oddawaniem hołdu geniuszom zajmował się też w swoim wykładzie George Ellis — pochodzący z RPA matematyk, współautor (ze Stephenem Hawkingiem) książki Wielkoskalowa struktura wszechświata, laureat Nagrody Templetona. Ellis, wymieniając nazwiska ponad 20 badaczy z takich dziedzin wiedzy, jak fizyka, chemia czy matematyka — m.in. Galileusza, Newtona, Marię Skłodowską-Curie, Linusa Paulinga czy Alana Turinga — usiłował pokazać, na czym polega fenomen geniuszu naukowego. Wielka wyobraźnia, zdolność do wykraczania poza obowiązujące schematy, ale także możliwości technologiczne i oraz sprzyjające uwarunkowania instytucjonalne — miałyby stanowić receptę na powstanie wyjątkowych indywidualności, wyznaczających nowe ścieżki wiedzy. Podobnego poszukiwania recepty na geniusz podjął się Michał Heller, założyciel Centrum Kopernika i dyrektor programowy Copernicus Festival. Wspominając o takich postaciach, jak Kopernik, Einstein czy Georges Lemaître (astronom, twórca koncepcji Wielkiego Wybuchu), Heller podkreślał znaczenie zarówno jednostkowego talentu, jak i wytężonej pracy.

O geniuszach nie tylko mówiono, ale również ich pokazywano. W ramach cyklu Śniadanie Mistrzów w kawiarni De Revolutionibus odbywały się spotkania z przedstawicielami polskiej nauki, m.in. Janem Woleńskim czy Katarzyną Chałasińską-Macukow. Ryszard Nycz, krakowski teoretyk literatury i przewodniczący rady Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki, mówił o swoich mistrzach — Janie Błońskim i Januszu Sławińskim — oraz o humanistycznej innowacyjności, mierzącej się z istotnymi problemami kultury. Geniuszy wyświetlano także na ekranie kinowym w ramach cyklu filmowego w kinie Mikro, gdzie nie mogło zabraknąć m.in. Amadeusza Milosa Formana.

Strony: 1 2

Maciej Jakubowiak — doktorant na UJ, zajmuje się związkami literatury z prawem, okazjonalnie krytykuje książki, pochodzi z Żor, mieszka w Krakowie.

Dodaj komentarz


Artykuły

Opinie

Rozmowy

Czytelnia

Myślnik

Wydarzenia

Stanisław K. Dawski

Od 2 do 17 czerwca 2017 roku

Stanisław Dawski, „Szukam człowieka. Trujące ziele”, 1951 (źródło: materiały prasowe organizatora)

O potrzebie tworzenia widzeń 1929–2017

Od 27 maja do 17 września 2017 roku

Yi-Chun Lin, „Autumn”, 2016, druk Giclee, papier, 180 x 180 cm Dzięki uprzejmości artysty (źródło: materiały prasowe organizatora)

Legendarna Młoda Polska

Od 2 czerwca do 10 września 2017 roku

Zbigniew Pronaszko, „W dolinę Józefata”, ok. 1910, olej, płótno, fot. Archiwum właściciela kolekcji, © fot. Janusza Kozina (źródło: materiały prasowe organizatora)

8. Targi Książek dla Dzieci i Młodzieży Dobre Strony

Od 26 do 28 maja 2017 roku

Targi Książek dla Dzieci i Młodzieży Dobre Strony (źródło: materiały prasowe organizatora)

Na wspólnej drodze. Kraków i Budapeszt w średniowieczu

Od 6 czerwca do 20 sierpnia 2017 roku

Pierścień burmistrzów krakowskich, XVI w., w zbiorach Muzeum Historycznego Miasta Krakowa (źródło: materiały prasowe organizatora)

Paweł Kowalewski. Moc i piękno

Od 21 maja do 30 lipca 2017 roku

Paweł Kowalewski, „Cesia”, 2015 (źródło: materiały prasowe organizatora)

W warsztacie niderlandzkiego mistrza

Holenderskie i flamandzkie rysunki z kolekcji Muzeum Narodowego w Warszawie

Od 18 maja do 20 sierpnia 2017 roku

Bartholomeus Molenaer, „Wiejska szkoła z nauczycielem ostrzącym pióro”, ok. 1635–1650 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Panna Nikt

20 maja 2017 roku

„Panna Nikt”, reż. Paweł Passini (źródło: materiały prasowe teatru)

Masaki Fujihata. Poszerzanie świata

Od 19 maja do 2 lipca 2017 roku

Masaki Fujihata (źródło: materiały prasowe organizatora)

Alexandre Dang. Dancing Flowers

Od 19 maja do 13 sierpnia 2017 roku

Royal Greenhouses of Laeken (źródło: materiały prasowe organizatora)

więcej wydarzeń
U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR