Muzeum Współczesne Wrocław we współpracy z Muzeum Sztuki Współczesnej w Zagrzebiu: Nowa sztuka dla nowego społeczeństwa, kuratorki: Jasna Jakšić, Ivana Kancir, 25.09-30.11.2015 r.

Z dnia na dzień nasza rzeczywistość coraz wyraźniej poddaje się innowacyjnym wynalazkom. Godząc się na postęp technologiczny, zaakceptowaliśmy wszakże konieczność dopasowania codzienności do wymogów nowoczesnego życia, ciągłej dynamizacji. Czy jednak w świecie, gdzie szybkość równa się jakości, zaś ogólnodostępność określa wartość, jest miejsce na sztukę elitarną?

Tomislav Gotovac, „Go”, 1965, dzięki uprzejmości Muzeum Sztuki Współczesnej w Zagrzebiu (źródło: materiały prasowe organizatora)

Tomislav Gotovac, „Go”, 1965, dzięki uprzejmości Muzeum Sztuki Współczesnej w Zagrzebiu (źródło: materiały prasowe organizatora)

Okazuje się, że nawet artystyczna sfera życia potrafi dopasować się do wymogów współczesnego świata. Porzucając bowiem swój elitarystyczny charakter, sztuka wyszła z galerii czy muzeów, opanowując całą przestrzeń miejską – ulice, sklepowe witryny, mury bloków i kamienic. Z kolei z technologicznego postępu uczyniła swojego sprzymierzeńca, szeroko korzystając z dóbr, jakie oferuje on twórcom. Przy użyciu innowacyjnych wynalazków, stała się nowoczesna, odpowiadająca wymogom nowoczesnego społeczeństwa. Zetknięcie się dwóch odrębnych światów – techniki i sztuki – wydaje się nosić znamiona swoistej symbiozy, bo o ile bowiem technologia umożliwia sztuce funkcjonowanie w nowoczesnym społeczeństwie, o tyle sztuka obdarza maszynę nieuchwytnym pierwiastkiem artyzmu, pokazując, iż oprócz swej podstawowej roli, może służyć ona jako narzędzie pomagające w wyrażaniu ludzkiej ekspresji i fantazji. Tę współzależność doskonale obrazuje wystawa w Muzeum Współczesnym Wrocław Nowa sztuka dla nowego społeczeństwa, prezentująca dzieła z kolekcji Muzeum Współczesnego w Zagrzebiu.

Jednakże ukazanie współzależności techniki i sztuki nie jest jedynym celem wrocławskiej wystawy. Nie bez znaczenia pozostaje fakt, iż prezentacja chorwackiego dorobku sztuki współczesnej ma miejsce w polskim ośrodku wystawienniczym. Intencją tego zabiegu wydaje się być zobrazowanie faktu, w jak różny sposób państwo, objęte komunistycznymi wymogami, postulującymi wszechobecny pragmatyzm, także w dziedzinie tworzenia, poradziło sobie z wpasowaniem sztuki w obręb sztywnych ram użyteczności. Podczas gdy polscy artyści za pomocą pędzla sławili socjalistycznego ducha partii i pracy, chorwaccy twórcy sięgnęli po nowoczesne narzędzia. I o ile po odwilży gomułkowskiej narzucone reguły socrealistycznego malarstwa przestały być przestrzegane, działalność Chorwatów uruchomiła machinę „produkcji sztuki” przy użyciu technologicznych innowacji, łącząc tym samym funkcjonalność z pięknem i surowy pragmatyzm z artyzmem.

Muzeum Sztuki Współczesnej w Zagrzebiu (MSU) gromadziło swe zbiory od 1954 roku, kiedy to Rada Narodowa Miasta Zagrzebia zdecydowała o ufundowaniu pierwotnej formy ośrodka, skupiającego aktualną wówczas twórczość – Miejskiej Galerii Sztuki Współczesnej. Ważną częścią ekspozycji muzeum, która jest obecnie prezentowana we wrocławskim bunkrze, stanowi kolekcja prac artystów należących do międzynarodowego ugrupowania Nowe Tendencje (1961 – 1973), wykorzystującego w swojej twórczości, zgodnie z intencją łączenia wiedzy ze sztuką, język abstrakcji geometrycznej i sztuki kinetycznej. Jednakże Nowa sztuka… obejmuje również działalność twórców popularnego w latach 60. i 70. nurtu New Art Practice, na przykład Grupy Sześciu Autorów, a także jego współczesnych kontynuatorów. Jeżeli chodzi o chorwacką sztukę aktualną, MSU gromadzi bogaty zbiór dzieł twórców ciągle skupiających się na nowych poszukiwaniach wizualnych i interaktywnych, instalacjach generowanych komputerowo, sztuce mediów oraz poszerzaniu pojęcia sztuki przy użyciu nowoczesnych technologii. Swój niemały wpływ na ukształtowanie specyfiki całości zgromadzonej kolekcji wywarły dwie ważne inicjatywy wydawnicze muzeum – magazyny: BIT International oraz SPOT, które dziś stanowią z pewnością ważne świadectwo istoty życia intelektualnego w Zagrzebiu lat 60. i 70., ukazując jednocześnie kontekst wystawienniczego programu MSU.

Ludwig Rase / Georg Nees, „Szcześcio-ośmiościan”, 1971, dzięki uprzejmości Muzeum Sztuki Współczesnej w Zagrzebiu (źródło: materiały prasowe organizatora)

Ludwig Rase / Georg Nees, „Szcześcio-ośmiościan”, 1971, dzięki uprzejmości Muzeum Sztuki Współczesnej w Zagrzebiu (źródło: materiały prasowe organizatora)

Niepowstrzymany rozwój technologiczny skłonił artystów do wykorzystania w swych twórczych poszukiwaniach nowych mediów w imię poszerzenia granic sztuki. Wprowadzenie grafiki komputerowej także do sfery artystycznej spowodowało, że umiejętności manualne mogły zostać zastąpione algorytmem, natomiast twórczy subiektywizm – wiedzą. W dobie, gdy maszyna przyniosła możliwość wielokrotnego utrwalenia pracy artysty, a różnica pomiędzy oryginałem i kopią została zatarta, pod znakiem zapytania stanęła unikalność, jako cecha dotychczas przypisywana dziełu sztuki. W końcu przewartościowaniu uległa rola samego artysty jako reprezentanta mentalnej, emocjonalnej i estetycznej sfery nowoczesnego społeczeństwa. Wszystkie powyżej wymienione wątpliwości narastają wobec działalności grupy EXAT 51, skupiającej artystów i architektów aktywnych w pierwszej połowie lat 50. Postulujące różnego rodzaju artystyczne eksperymenty ugrupowanie swoje konstytutywne zasady widziało w oparciu o formy abstrakcyjne, syntezę wszystkich sztuk wizualnych, a także równe traktowaniu sztuk pięknych i użytkowych. W podobnym nurcie działali członkowie Nowych Tendencji, inicjujący temat sztuki interaktywnej i komputerowej, łączącej w sobie elementy nauki i estetyki. Stąd też, wrocławska wystawa, w obrębie sztuki komputerowej prezentuje, obok grafik zupełnie abstrakcyjnych (np. Roubaud Sylvia) czy też figuratywnych wizerunków, wpisanych w splot powtarzalnych, regularnych kształtów (np. Ludwig Rasel, Georg Nees), zaprogramowane przez maszynę portrety (np. Csuri Charles), oparte o konwencję pejzażu czy martwej natury przedstawienia (np. Zotti Anton), a nawet akty.

Nieustający progres w dziedzinie technologii przyczynił się do upowszechnienia fotografii jako formy artystycznego wyrazu, a także rozpoczął intensywny proces eksperymentowania w obrębie tego medium. Obejrzawszy prace ówczesnych chorwackich artystów, wydaję się, że jego siła leżała wówczas w fakcie dokumentowania codziennej rzeczywistości na płaszczyźnie artystycznej. W taki właśnie sposób Slobodan Dimitrijević rejestrował przypadkowe spotkania z przechodniami, zapisując skrupulatnie ich godzinę i traktując jak część składową dzieła sztuki. Oprócz utrwalania momentów na kliszy aparatu, fotografia posłużyła twórcom także do komentowania współczesnych im realiów życia społecznego, politycznego oraz kulturalnego. Mladen Stilinović, na przykład, przy użyciu autoportretu z przyklejonym do czoła banknotem, opatrzonego hasłem „śpiewaj”, z gorzką ironią odniósł się do wymogu bezwzględnej użyteczności wszystkich dziedzin ludzkiego działania, jaki komunizm nałożył także na twórczość artystyczną. Ciągłe poszukiwania w obrębie fotografii przyczyniły się rzecz jasna do nowych odkryć. Przykładem tego są prace Petera Dabaca, promieniujące wręcz swoim estetycznym wymiarem, pobudzające widza do formułowania nieoczekiwanych porównań oraz podjęcia próby odkrycia reguł gry kolorów. Tenże niekontrolowany artystyczny efekt pracom autora nadało odkrycie możliwości takiego zaprogramowania światła na krawędziach i kanałach przepływowych przy projekcji najprostszych konstrukcji geometrycznych, by na ekranie papieru fotograficznego wyświetlały się linie i struktury, wzbogacające widzenie odbiorcy o dane wrażenie percepcyjne.

Strony: 1 2

Dodaj komentarz


Artykuły

Opinie

Rozmowy

Czytelnia

Myślnik

Wydarzenia

JEMS Architekci. (RE)KOLEKCJE

Od 28 kwietnia do 20 sierpnia 2017 roku

Międzynarodowe Centrum Kongresowe w Katowicach, 2015 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Anna Przybył. Pragnienia

25 kwietnia 2017 roku

Anna Przybył, „Pragnienia” (źródło: materiały prasowe wydawcy)

14. Wiosna Jazzowa Zakopane 2017

Od 28 kwietna do 2 maja 2017 roku

Mateusz Gawęda Trio (źródło: materiały prasowe organizatora)

Zuza Golińska / Magdalena Łazarczyk. Niewidzialna ściana

Od 28 kwietnia do 1 czerwca 2017 roku

Zuza Golińska / Magdalena Łazarczyk, stopklatka z wideo „Niewidzialna Ściana”, 2017 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Sztuka w sztuce

Od 28 kwietnia do 1 października 2017 roku

Tezi Gabunia, „Włóż głowę do galerii (Luwr”), 2015–2016, instalacja, 50 × 82 × 50 cm, dzięki uprzejmości T. Gabunii, Popiashvili Gvaberidze Window Project, Tbilisi (źródło: materiały prasowe organizatora)

Tu jesteśmy

Wybrane prace z kolekcji Krzysztofa Musiała

Od 28 kwietnia do 15 sierpnia 2017 roku

Henryk Stażewski, „Kompozycja nr 33”, 1975, akryl, płyta, fot. Agata Ciołek (źródło: materiały prasowe organizatora)

Bratislava pro Wratislavia / Wratislavia pro Bratislava

Od 27 kwietnia do 3 czerwca 2017 roku

Martin Špirec, „Morze spokoju”, 2015 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Okupanci. Niemcy w Krakowie

Od 27 kwietnia do 29 października 2017 roku

Żołnierz niemiecki na moście Dębnickim pozujący do zdjęcia na tle Wawelu. Na rewersie odręczny podpis: „Przed wyruszeniem transportu z Krakowa do Berdyczowa” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Presja istnienia

Od 21 kwietnia do 12 maja 2017 roku

Piotr Ambroziak, „Urban cave III”, akryl, spray, 2017 (źródło: materiały autora)

Henryk Stażewski. Kolekcja sztuki XX wieku

Od 21 kwietnia do 11 czerwca 2017 roku

Henryk Stażewski, bez tytułu, poł 70. XX ., fot. © Muzeum Narodowe w Gdańsku (źródło: materiały prasowe organizatora)

więcej wydarzeń
U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR