* Uwagi po lekturze antologii Wdrapałem się na piedestał. Nowa poezja rosyjska w przekładach Jerzego Czecha (Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2013).

 

W cieniu „Mit’kow” pozostawał w latach osiemdziesiątych Zakon Kurtuazyjnych Manierystów (Ordien kurtuaznych man’jeristow) – ze swoją regułą i swoimi nowicjuszkami – którego członkowie (Aleksandr Bardodym, Dmitrij Bykow, Andriej Dobrynin, Konstantin Grigoriew, Wiktor Peleniagre, Wadim Stiepancow) parodiowali pretensjonalne „pseudoarystokratyczno-supermeńskie” zachowania i wydali wojnę purytanizmowi, wytwornie się ubierali i imitowali styl życia „playboyów XVII-XIX w.”, afirmowali styl cool, do swojej gry chętnie wciągali publiczność i zawsze mogli liczyć na grono fanów chętnie mitologizujących braci kurtuazyjnych manierystów.

„Wdrapałem się na piedestał. Nowa poezja rosyjska” – antologia przekładów Jerzego Czecha, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2013.

„Wdrapałem się na piedestał. Nowa poezja rosyjska” – antologia przekładów Jerzego Czecha, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2013.

W Polsce wszyscy ci twórcy – poza oberiutami – pozostawali przez dłuższy czas nieznani i dopiero na początku lat dziewięćdziesiątych, po zaspokojeniu apetytu na Brodskiego, pojawiły się pierwsze przekłady (pamiętam – duży wybór ukazał się w „Literaturze na Świecie”, 1994, nr 7-8; pamiętam – w tłumaczeniu Jerzego Czecha). Dziś kilkunastu spośród nich trafiło do jego antologii Wdrapałem się na piedestał. We wstępie (W brzuchu wieloryba) możemy przeczytać o „osobistym charakterze antologii” i że „wybór szesnastu tych, a nie innych, jest całkiem subiektywny, choć i nie przypadkowy”.

Jest więc Gienrich Sapgir (1928-1999) – z którym o mało co nie poznaliśmy się w Petersburgu (powinienem napisać wspomnienia o moich niespotkaniach z Wielkimi – Lichaczowem, Łotmanem, Kusznerem, Olegiem Grigoriewem), ale zamiast jego wieczoru autorskiego wybrałem spotkanie (Non, rien de rien) ze świętej pamięci Arkadijem Spiczką, znanym dziennikarzem i autorem dwóch fundamentalnych książek kucharskich, Kuchnia kawalera i Nauka picia z korzyścią dla zdrowia:

„1. Błogosławiony mąż,

który między niezbożnymi nie siada

który nie wie co to jest rada

spółdzielni

rada osiedla

który na zebrania nie chodzi

za stołem prezydialnym nie siedzi

siedzi w domu”

(Psalm 1)

 

„4. Boże! Tyś jest pomocą moją

253 71 47

Boże! Nie zapomnij

Dzwonić dwa razy!”

(Psalm 69)

 

„W Harlemie hipis Brodski zaś przez całe ranki

Filuje na Afroamerykanki;

Piękny i rudy, po ojczyzny stracie,

We własnej «chаcie» bierze je na macie”.

(Mity moskiewskie);

i Igor Cholin (1920-1999) – „pierwszy poeta Wszechświata”:

„Był Sapgir,

I nie ma Sapgira

Do komisu

Oddana

Lira.

Był Rabin,

I nie ma Rabina.

A taki zdolny

Chłopina.

I Lwa

Kropiwnickiego

Kryje ziemia

A może niebo.

Nawet Cholin

Zmierza do domu,

Gdzie wejść nie bronią nikomu”.

(Zbiorowe epitafium)

i Jan Satunowski (1913-1982):

„Nie jestem poetą.

Nie drukują mnie od trzydziestego ósmego,

Nie przypadam do smaku.

No i już zostanę taki.

Wiem tylko, że te wasze ważne wiersze,

to mało ważne, to nieważne wiersze.

Wy tam je sobie do druku, druku, druku…

A ja wam gwóźdź do trumny: stuku, stuku.”

(Nie jestem poetą)

i Wsiewołod Niekrasow (1934-2009);

i Władimir Ufland (1937-2007) – mieszkaniec krainy zwanej Uflandią, którego nazwisko wiosną 1961 roku Achmatowa wymieniła w gronie dziesięciu najbardziej obiecujących poetów młodego pokolenia, w „złotej dziesiątce młodych” (obok Walentina Chromowa, Stanisława Krasowickiego, Gienricha Sapgira, Igora Cholina, Michaiła Jeriomina, Jewgienija Riejna, Anatolija Najmana, Dmitrija Bobyszewa i Josifa Brodskiego):

„Jeszcze w okresie

mej bytności panną

pewien komendant milicji szalał za mną.

Dzielny był,

pokazywał, ile ma «naganów».

A ja wolałam chuliganów”.

(Opowieść kobiety)

i Władlen Gawrilczik (1929) – przez przyjaciół zwany Gawrilissimusem, na początku lat pięćdziesiątych zwyciężył podobno w crossie im. Ławrientija Berii;

i Konstantin Kuźminski (1940) – między nami mówiąc poeta marny, ale z całą pewnością sztandarowa postać bohemy leningradzkiej (a od 1975 – emigracyjnej, nowojorskiej), kustosz samizdatu (gromadził i wydawał utwory Brodskiego, Bobyszewa, Najmana, Riejna, Sapgira, Sosnory). W 1999 roku ukazał się w Petersburgu tomik jego utworów wybranych – Na Galernoj… Izbrannoje (60-je gody) – w nakładzie 45 numerowanych egzemplarzy (w petersburskiej bibliotece Akademii Nauk czytałem nr 38). Już w USA rozpoczął wydawanie monumentalnej (zaplanowanej na trzynaście tomów, do tej pory wydano dziewięć o objętości 800-900 stron, 600-800 egzemplarzy) Antologii najnowszej poezji rosyjskiej nad Błękitną Laguną. Ważną rolę w odtworzeniu niektórych tekstów odegrał niewidomy Grigorij Kowalow, zwany „petersburskim Homerem”, który chronił je w swojej pamięci i nagrał dla Kuźminskiego. Z tego zapewne powodu nie zawsze, niestety, wiersze w Błękitnej Laguny są przytaczane zgodnie z oryginałem. W 1997 roku poeta został uhonorowany prestiżową petersburską nagrodą im. Andrieja Biełego (przyznawaną od roku 1978, kolejni laureaci otrzymywali zawsze 1 rubla, 1 butelkę wódki i 1 jabłko na zakąskę). Ze smutkiem muszę odnotować nieodpartą potrzebę Konstantina Konstantinowicza, satyra o obfitych kształtach, do pozowania do zdjęć nago;

Tekst ukazał się w Miesięczniku ODRA nr 1/2014

Dodaj komentarz


Wydarzenia

AKCES – 5. Konkurs Najlepszych Dyplomów Sztuki Mediów

Od 16 maja do 7 czerwca 2019 roku

Anastasia Pataridze, Happiness said don’t look for me, 2018 (źródło: materiały prasowe)

XIII Węgierska Wiosna Filmowa

Od 12 maja do 23 czerwca 2019 roku

Plakat festiwalu XIII Węgierska Wiosna Filmowa (źródło: materiały prasowe)

Czarno na białym. 200 lat rysunku w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych

Od 26 kwietnia do 29 września 2019 roku

Leon Wyczółkowski, Dziewczyna z okolic Krakowa, 1907, Muzeum Narodowe w Krakowie (źródło: materiały prasowe)

Aleksandra Simińska. Arché. Malarstwo

Od 26 kwietnia do 2 czerwca 2019 roku

Aleksandra Simińska, 1993, Pałac w Samostrzelu, 1993, technika mieszana na kartonie, 367×426 (źródło: materiały prasowe)

W nocy twarzą ku niebu

Od 27 kwietnia do 16 czerwca 2019 roku

Plakat wystawy W nocy twarzą ku niebu (źródło: materiały prasowe)

XXI Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego. Z dreszczykiem

18–19 maja oraz 25–26 maja 2019 roku

Wnętrze kościoła pw. Nawiedzenia NMP w Iwkowej, fot. K. Schubert (źródło: materiały prasowe)

Dzień Wolnej Sztuki w muzeach i galeriach w całej Polsce

27 kwietnia 2019 roku

27 kwietnia 2019 – Dzień Wolnej Sztuki w muzeach i galeriach w całej Polsce (źródło: materiały prasowe)

Prototypy 02: Codex Subpartum

Od 12 kwietnia do 9 czerwca 2019 roku

Joseph Beuys, Beuys by Warhol, grafika, 1980 (źródło: materiały prasowe)

Planetarium – wystawa Jiříego Kovandy

Od 11 kwietnia do 30 maja 2019 roku

Jiří Kovanda, Na ruchomych schodach… Odwrócony, wpatruję się w oczy osoby stojącej za mną…, performans, Praga, 1977 r. (źródło: materiały prasowe)

16. Festiwal Misteria Paschalia: kierunek Włochy

Od 15 do 22 kwietnia 2019 roku

Festiwal Misteria Paschalia, fot. Krakowskie Biuro Festiwalowe (źródło: materiały prasowe)

więcej wydarzeń