Ostatnie miesiące przebiegają pod znakiem wzmożonej dyskusji na temat ładu przestrzennego, czyli czegoś o czym, zdaniem Filipa Springera, „każdy w Polsce słyszał, ale nikt od dawna tego nie widział”, a także naglącej potrzeby uporządkowania naszej przestrzeni – między innymi poprzez rozprawienie się z kwestią zaśmiecających krajobraz wielkoformatowych reklam (vide: prezydencka „ustawa krajobrazowa”).

Tymczasem artyści coraz częściej decydują się na wykorzystywanie billboardów do swoich akcji artystycznych, tłumacząc, że sztuka może, a nawet powinna przenikać do przestrzeni miejskiej. Trafia w ten sposób do szerszego grona odbiorców, równocześnie zmieniając nośnik reklamowy w sugestywny znak skłaniający do refleksji.

O to, czy wykorzystywanie reklamy wielkoformatowej do akcji kulturalnych i artystycznych ma sens oraz czy artysta wykorzystujący w swojej działalności billboardy ponosi odpowiedzialność za ich wpływ nie tylko na odbiorcę, ale też na ład przestrzenny, postanowiliśmy zapytać Pawła Jarodzkiego oraz Rafała Góralskiego z Galerii Rusz.

Galeria Rusz, „Podpalenie parlamentu”, Toruń, 2004 (źródło: www.galeriarusz.art.pl / dzięki uprzejmości artystów)

Galeria Rusz, „Podpalenie parlamentu”, Toruń, 2004 (źródło: www.galeriarusz.art.pl / dzięki uprzejmości artystów)

Paweł Jarodzki:

Billboardy są elementem rzeczywistości, jednym z wielu elementów, który po prostu jest i nie mam na niego żadnego wpływu. Dostałem kiedyś propozycję zrobienia billboardu dla nieistniejącej już Galerii Zewnętrznej AMS i wykonałem pracę z napisem: „Kto nie kupuje, ten nie je”. Miało to oczywiście charakter ironiczny i nawet nie przypuszczałem, że agencja reklamowa zdecyduje się to pokazać. Moja opinia o reklamie jest jak najgorsza, ale podobne zdanie mam o wielu innych rzeczach. Zawsze bardzo podobało mi się to, co robił Toscani, i myślałem, że może to zmieni coś w reklamie, lecz nie zmieniło niczego. Dla mnie jest ona tym samym, czym była propaganda za czasów PRL-u, a może nawet czymś jeszcze gorszym, bo jest ładna i kolorowa. Najgorsze, że ona jednak działa i artyści nie mogą jej ignorować. Okazuje się, że to jeszcze jedno medium do artystycznego wykorzystania.

Paweł Jarodzki, „Kto nie kupuje, ten nie je”, billboard dla Galerii Zewnętrznej AMS (źródło: dzięki uprzejmości artysty)

Paweł Jarodzki, „Kto nie kupuje, ten nie je”, billboard dla Galerii Zewnętrznej AMS (źródło: dzięki uprzejmości artysty)

Walczyć o ład przestrzenny oczywiście trzeba. Jest to walka o przestrzeń publiczną, bez względu na to, czy należy ona do agencji reklamowych, wielkich koncernów albo nawet agresywnych, małych macherów, czy może w ramach demokracji należy ona do wszystkich. Mam wrażenie, że wybrani przez nas rządzący, zamiast nam służyć, rozsprzedają bezczelnie to, co im powierzyliśmy, czyli właśnie przestrzeń publiczną.

Czy artyści są odpowiedzialni za to, co się dzieje? Pewnie tak, ale odpowiedzialni są wszyscy. Sztuka sama niczego nie zmieni – może tylko zadawać pytania, a nie, tak jak reklama czy propaganda, udzielać jednie słusznych odpowiedzi.

Czy ludzie już się uodpornili na reklamę? Pewnie tak. Tylko że ona chyba nie służy do tego, by przekonać do kupienia produktu, lecz by pokazać, kto tu rządzi, kto jest mocniejszy i kto „wywali” jeszcze większą kasę na coś bardzo dużego i idiotycznego. To element zastraszenia nie tylko konkurencji, ale też zwykłych ludzi, aby wiedzieli, że nie mają na nic wpływu i nic nie znaczą. Wiktor Pielewin opisał to w Generacji P, ale oczywiście literatura, nawet ta najlepsza, też niczego nie zmieni.

Dlatego bardzo cenię artystów ulicy, którzy nielegalnie umieszczają różne rzeczy w przestrzeni publicznej. Są oni na pierwszej linii frontu i często płacą za swoją działalność bardzo dużo. Może nawet są to jedyni autentycznie zaangażowani artyści w dzisiejszych czasach. I do tego zupełnie bezinteresowni.

Galeria Rusz, „Gumka”, Toruń, 2008 (źródło: www.galeriarusz.art.pl / dzięki uprzejmości artystów)

Galeria Rusz, „Gumka”, Toruń, 2008 (źródło: www.galeriarusz.art.pl / dzięki uprzejmości artystów)

Rafał Góralski:

Od samego początku wyszliśmy z założenia, że opuszczając bezpieczną przestrzeń tradycyjnych galerii sztuki i działając na ulicy, a tym bardziej wykorzystując do naszych działań bilbord – nośnik wymyślony do prezentacji reklam – jesteśmy skazani na walkę z chaosem i śmietniskiem, zarówno wizualnym, jak i ideowym. W obecnych czasach musimy obcować z natłokiem i chaosem idei oraz obrazów, wszędzie, nie tylko w przestrzeni miejskiej. Jakoś musimy sobie z tym radzić. My w tym wszystkim usiłujemy odnaleźć własną drogę dla naszej sztuki, a przede wszystkim odnaleźć w przestrzeni publicznej miejsce dla refleksji, wolności i wolnego myślenia. W tym sensie dla nas ważniejszy jest ład idei, niż ład przestrzeni, choć oczywiście nasze artystyczne bilbordy w chaosie wizualno-przestrzennym muszą zaistnieć i się z niego wyróżnić, by dotrzeć do widza/odbiorcy.

PAWEŁ JARODZKI (1958) – malarz i rysownik. Absolwent Wydziału Malarstwa, Rzeźby i Grafiki w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych we Wrocławiu (1979-84). Na początku lat 1980. wraz z przyjaciółmi z pracowni doc. Konrada Jarodzkiego i doc. Leszka Kaćmy zaczął wydawać fanzinowy magazyn „LuXus”. Podczas pracy nad magazynem artyści zawiązali grupę artystyczną LuXus, której najbardziej aktywny okres przypadł na lata 1984-88. Obecnie Jarodzki wystawia też indywidualnie, pisze teksty krytyczne i bywa kuratorem wystaw innych artystów. Mieszka i pracuje we Wrocławiu.

RAFAŁ GÓRALSKI (1973) – artysta, współtwórca (razem z Joanną Górską) grupy artystycznej Galeria Rusz, współorganizator Międzynarodowego Festiwalu Sztuki na Bilbordach Art Moves. Galeria Rusz to grupa artystyczna specjalizująca się przede wszystkim w kreowaniu i prezentacji sztuki w przestrzeni miejskiej. Od 1999 roku artyści prowadzą własną galerię bilbordową przy Szosie Chełmińskiej 37 w Toruniu. Jest to najdłużej działający projekt tego typu na świecie, prezentujący non stop sztukę na jednym bilbordzie.

Dodaj komentarz

Wydarzenia

AKCES – 5. Konkurs Najlepszych Dyplomów Sztuki Mediów

Od 16 maja do 7 czerwca 2019 roku

Anastasia Pataridze, Happiness said don’t look for me, 2018 (źródło: materiały prasowe)

XIII Węgierska Wiosna Filmowa

Od 12 maja do 23 czerwca 2019 roku

Plakat festiwalu XIII Węgierska Wiosna Filmowa (źródło: materiały prasowe)

Czarno na białym. 200 lat rysunku w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych

Od 26 kwietnia do 29 września 2019 roku

Leon Wyczółkowski, Dziewczyna z okolic Krakowa, 1907, Muzeum Narodowe w Krakowie (źródło: materiały prasowe)

Aleksandra Simińska. Arché. Malarstwo

Od 26 kwietnia do 2 czerwca 2019 roku

Aleksandra Simińska, 1993, Pałac w Samostrzelu, 1993, technika mieszana na kartonie, 367×426 (źródło: materiały prasowe)

W nocy twarzą ku niebu

Od 27 kwietnia do 16 czerwca 2019 roku

Plakat wystawy W nocy twarzą ku niebu (źródło: materiały prasowe)

XXI Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego. Z dreszczykiem

18–19 maja oraz 25–26 maja 2019 roku

Wnętrze kościoła pw. Nawiedzenia NMP w Iwkowej, fot. K. Schubert (źródło: materiały prasowe)

Dzień Wolnej Sztuki w muzeach i galeriach w całej Polsce

27 kwietnia 2019 roku

27 kwietnia 2019 – Dzień Wolnej Sztuki w muzeach i galeriach w całej Polsce (źródło: materiały prasowe)

Prototypy 02: Codex Subpartum

Od 12 kwietnia do 9 czerwca 2019 roku

Joseph Beuys, Beuys by Warhol, grafika, 1980 (źródło: materiały prasowe)

Planetarium – wystawa Jiříego Kovandy

Od 11 kwietnia do 30 maja 2019 roku

Jiří Kovanda, Na ruchomych schodach… Odwrócony, wpatruję się w oczy osoby stojącej za mną…, performans, Praga, 1977 r. (źródło: materiały prasowe)

16. Festiwal Misteria Paschalia: kierunek Włochy

Od 15 do 22 kwietnia 2019 roku

Festiwal Misteria Paschalia, fot. Krakowskie Biuro Festiwalowe (źródło: materiały prasowe)

więcej wydarzeń