W zakończeniu tekstu Powolny progres, podsumowującego rok 2013 w kinie polskim, Marcin Adamczak pisał:

„Póki co stwierdzić można, iż kino polskie całkiem nieźle prezentowało się na tle repertuaru zagranicznego, o czym poniższe, na wskroś subiektywne, zestawienie najciekawszych tytułów mijającego roku. Zdecydowanie warto wyróżnić dwa filmy: Życie Adeli – rozdział 1 i 2 Abdellatifa Kechiche oraz Spring Breakers Harmony Korine’a. Ostatni film reżysera Czarnej Wenus to, zdawałoby się, prosta historia francuskiej dziewczyny. Dziełem wyjątkowym czyni go jego wymiar niesłychanie wiarygodnego, plastycznego, impresyjnego zapisu indywidualnego losu, życia upływającego pośród tego, co banalne, a jednocześnie ogniskującego się wokół palącej namiętności. Spring Breakers, zrealizowany w 2012 roku, lecz dystrybuowany w polskich kinach w kwietniu roku ubiegłego, to z kolei straszny sen popkultury opowiadający o wybierających się na Florydę czterech jelonkach Bambi, a być może o wydarzeniach będących tylko sennym rojeniem bohaterek. Przełamując historię początkowo zapowiadającą się na opowiastkę zatopioną w strumieniach piwa, pośpiesznego seksu i nieustającej imprezy, Harmony Korine opowiada o pragnieniu transgresji i w przewrotny sposób odwraca moralny bieg opowieści, w której ostatecznie zwyciężają dwa najodważniejsze jelonki, nie cofające się przed pragnieniem”.

Prezentując najważniejsze filmy 2013 roku w ujęciu Marcina Adamczaka, zachęcamy do ponownej lektury artykułu autora, a także do dyskusji – budowania własnych subiektywnych rankingów.

 

Kadr z filmu „Życie Adeli”, reż. Abdellatif Kechiche (źródło: materiały prasowe dystrybutora)

Kadr z filmu „Życie Adeli”, reż. Abdellatif Kechiche (źródło: materiały prasowe dystrybutora)

1. Życie Adeli – rozdział 1 i 2, reż. Abdellatif Kechiche, 2013.

Kadr z filmu „Życie Adeli”, reż. Abdellatif Kechiche (źródło: materiały prasowe dystrybutora)

Kadr z filmu „Życie Adeli”, reż. Abdellatif Kechiche (źródło: materiały prasowe dystrybutora)

2. Spring Breakers, reż. Harmony Korine, 2012 (premiera w Polsce: 2013).

„Spring Breakers”, reż. Harmony Korine, 2012, premiera w Polsce: 2013 (źródło: materiały prasowe dystrybutora, ITI Cinema)

„Spring Breakers”, reż. Harmony Korine, 2012, premiera w Polsce: 2013 (źródło: materiały prasowe dystrybutora, ITI Cinema)

3. Drogówka, reż. Wojciech Smarzowski, 2013.

Kadr z filmu „Drogówka”, reż. Wojciech Smarzowski, 2013 (źródło: materiały prasowe Next Film)

Kadr z filmu „Drogówka”, reż. Wojciech Smarzowski, 2013 (źródło: materiały prasowe Next Film)

„Smarzowski zaprezentował najlepsze policyjno-polityczne kino od czasów Psów Pasikowskiego. Reżyser Domu złego ponownie sportretował mroczny, niebezpieczny i nieprzenikniony świat, lokując go tym razem w stolicy, fantastycznie sfotografowanej przez Piotra Sobocińskiego juniora. Kino polityczne w węższym sensie definiowane bywa jako opowiadające o polityce i politykach, bądź też jako wysoce krytycznie, rebeliancko lub subwersyjnie nastawione do rzeczywistości. Drogówka polityczna jest w jeszcze innym, szerszym sensie, Smarzowski wykorzystał tu kostium kina gatunkowego, by stworzyć brutalną opowieść o otaczającej rzeczywistości oraz nieprzejrzystych, zakulisowych grach o władzę i pieniądze, analogiczną do historii o Franzu Maurerze i jego kompanach. Różnica polega jednak na tym, że Drogówkaobwieszcza koniec świata Halskich i Maurerów. Sierżant Król może tylko pomarzyć o tym, że jak Franz po prostu „pozabija ich wszystkich”. Doskonale wie, że to nierealne, może co najwyżej starać się przeżyć, ale i tak przyjdzie mu paść tuż obok budowy drugiej linii warszawskiego metra. „Forget it. It’s Chinatown”  – mówi nam Smarzowski, a kamera jak zwykle odjeżdża wysoko w górę”.

4. Sugar Man, reż. Malik Bendjelloul, 2012 (premiera w Polsce: 2013).

„Sugar Man”, reż. Malik Bendjelloul – kadr z filmu (źródło: materiały prasowe dystrybutora, Gutek FIlm)

„Sugar Man”, reż. Malik Bendjelloul – kadr z filmu (źródło: materiały prasowe dystrybutora, Gutek FIlm)

5. Papusza, reż. Joanna Kos-Krauze, Krzysztof Krauze, 2013.

Kadr z filmu „Papusza”, reż. Joanna Kos-Krauze, Krzysztof Krauze, 2013 (źródło: materiały prasowe dystrybutora)

Kadr z filmu „Papusza”, reż. Joanna Kos-Krauze, Krzysztof Krauze, 2013 (źródło: materiały prasowe dystrybutora)

„W Papuszy autorski duet, Joanna Kos-Krauze i Krzysztof Krauze, bardzo świadomie ukształtował narracyjną materię. Dominantą historii Bronisławy Wajs i Jerzego Ficowskiego nie jest prosta chronologia, ale mitologiczna struktura organizująca fabułę filmową, tkaną z retrospekcji i czasowych przeskoków opowieść o świecie zmierzającym od harmonii i doskonałości do upadku i rozkładu. Tym razem uniwersalna historia przemijania i degradacji materializuje się w dziejach kultury, zniszczonej po wojnie w efekcie nakazu przymusowego osiedlenia się Romów. Epoka Polski Ludowej – ukazanej jako szara i nieciekawa – konfrontowana jest tutaj z międzywojennymi snami o wielokulturowym państwie. Krauzowie unikają przy tym portretowania Romów jako bezwolnych ofiar nietolerancji i dyskryminacji. Ukazują uniwersalny mechanizm wykluczenia, ostracyzmu i niszczenia inności, nie omijający żadnej ze wspólnot o silnej tożsamości”.

6. Ida, reż. Paweł Pawlikowski, 2013.

Kadr z filmu „Ida”, reż. Paweł Pawlikowski, 2013 (źródło: materiały prasowe dystrybutora)

Kadr z filmu „Ida”, reż. Paweł Pawlikowski, 2013 (źródło: materiały prasowe dystrybutora)

„Wyjątkowość Idy w polskim kinie polega między innymi na tym, że reżyser w jednym filmie umieścił zarówno odniesienie do polskiej winy i współudziału w Zagładzie, jak i figurę stalinowskiej prokurator żydowskiego pochodzenia. Trudno mówić tu przy tym o mechanicznie narzuconej tej opowieści symetrii, dostrzeganej i krytykowanej przez przeciwników obrazu. Wanda jest wszak postacią fascynującą, napisaną i zagraną w taki sposób, iż z łatwością zaskarbia sobie sympatię widza, co więcej, dominującą nad tytułową Idą jak, bez mała, Maciek Chełmicki nad Szczuką. Pawlikowski zapuszcza się głęboko w społeczną podświadomość, wyciągając na powierzchnię traumy i lęki opozycyjnych względem siebie wspólnot ideologicznych. Jego film przedkłada zarazem estetykę nad politykę; jesteśmy daleko od pisarstwa Jana Tomasza Grossa lub, z drugiej strony, Marka Jana Chodakiewicza. Przywołani wyżej krytycy znowu by się nie zgodzili, w ich świecie wszak estetyka też jest polityką. Dobrze więc; jaka zatem jest specyficzna „polityka” Pawlikowskiego?  Polega ona na roztopieniu tragedii przeszłości we mgle, sentymencie i nostalgii. Pawlikowski jawi się jako „niewinny czarodziej” – przywołuje tamten świat jednym pstryknięciem palców, a następnie spogląda nań z taką czułością, że ferowanie ocen i wyroków zastępuje zachwyt nad materialną urodą świata. Taki film nigdy nie będzie podobał się ideologom, bo jego efektem jest wygładzenie wspomnień, ukojenie emocji i w dalszej perspektywie pewnie powolne zapominanie o tragediach, nie zaś dęcie w bojowe trąbki do konfrontacji o rząd dusz i umysłów. Filmy takie pokazują dotkliwe ograniczenia krytyki ideologicznej, dla której wszystko znaczy „coś innego” niż zostało pokazane i „gdzieś” odsyła, przy czym samo dzieło sztuki zatraca się w tym procesie, stanowiąc jedynie szachownicę do rozgrywania własnych gier o dyskursywną władzę”.

7. Frances Ha, reż. Noah Baumbach, 2012 (premiera w Polsce: 2013).

Kadr z filmu „Frances Ha” (źródło: materiały prasowe dystrybutora)

Kadr z filmu „Frances Ha” (źródło: materiały prasowe dystrybutora)

8. Holy Motors, reż. Leos Carax, 2012 (premiera w Polsce: 2013).

„Holy Motors” reż. Leos Carax (źródło: materiały prasowe dystrybutora)

„Holy Motors” reż. Leos Carax (źródło: materiały prasowe dystrybutora)

9. Polowanie, reż. Thomas Vinterberg, 2012 (premiera w Polsce: 2013).

„Polowanie”, reż. Thomas Vinterberg – kadr z filmu (źródło: materiały prasowe dystrybutora)

„Polowanie”, reż. Thomas Vinterberg – kadr z filmu (źródło: materiały prasowe dystrybutora)

10. Raj: nadzieja, reż. Ulrich Seidl, 2013.

Kadr z filmu „Raj: nadzieja” (źródło: materiały prasowe dystrybutora)

Kadr z filmu „Raj: nadzieja” (źródło: materiały prasowe dystrybutora)

 

Marcin Adamczak – wykłada w Instytucie Kulturoznawstwa UAM w Poznaniu, w PWSFTviT w Łodzi oraz na Uniwersytecie Gdańskim. Dyrektor festiwalu Cinemaforum w Warszawie. Stypendysta Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej (2010 i 2011). Laureat konkursu im. Krzysztofa Mętraka dla młodych krytyków filmowych (2011). Autor książek Globalne Hollywood, filmowa Europa i polskie kino po 1989 roku (2010) oraz Obok ekranu. Perspektywa badań produkcyjnych a społeczne istnienie filmu (2014). Publikował m.in. w "Odrze", "Kwartalniku Filmowym", "Panoptikum", "EKRANach", "Kinie", "Magazynie Filmowym SFP" oraz w kilkunastu tomach zbiorowych.

Dodaj komentarz


Artykuły

Recenzje

Rozmowy

Czytelnia

Myślnik

Wydarzenia

Podróż do Edo

Japońskie drzeworyty ukiyo-e z kolekcji Jerzego Leskowicza

Od 25 lutego do 7 maja 2017 roku

Utagawa Hiroshige „Świątynia Gion w śniegu” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Akcja Lublin! Rozdział 1

Od 24 lutego do 19 marca 2017 roku

Zdzisław Kwiatkowski, fot. Andrzej Polakowski (źródło: materiały prasowe organizatora)

Daniel Pielucha. Nadrealizm polski

Od 24 lutego do 26 marca 2017 roku

Daniel Pielucha (źródło: materiały prasowe organizatora)

Urszula Tarasiewicz. Ogrodowa / Garden Street

Od 24 lutego do 31 marca 2017 roku

Urszula Tarasiewicz, „Ogrodowa/Garden Street” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Kupując oczami

Od 22 lutego do 11 czerwca 2017 roku

Projekty aranżacji wystawy sklepu Juliusza Grossego  w Krakowie autorstwa Franciszka Seiferta, autor fot. nieznany, lata 30. XX w., wł. Muzeum Historycznego Miasta Krakowa (źródło: materiały prasowe organizatora)

Andrzej Mitan. Sztuka (nie)zidentyfikowana

Od 18 lutego do 23 kwietnia 2017 roku

Andrzej Mitan, „W świętej racji”, płyta analogowa, proj. Ryszard Winiarski (źródło: materiały prasowe organizatora)

ABS_2067

Od 27 lutego do 17 marca 2017 roku

Philippe Rębosz, „And all my friends are dead”, akryl i olej na płótnie, 2017 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Nature morte

Od 19 lutego do 14 maja 2017 roku

Barnaby Barford „Do it again, I didn’t press record”, 2009, dzięki uprzejmości artysty, Fot. Noah Da Costa, © Barnaby Barford (źródło: materiały prasowe organizatora)

Alicja Bielawska. Jeśli nie tutaj, gdzie?

Od 17 lutego do 9 kwietnia 2017 roku

Alicja Bielawska, „Ćwiczenia na dwie linie”, 2014 ,fot. Bartosz Górka (źródło: materiały prasowe organizatora)

Szczęśliwej podróży

Od 17 lutego do 27 maja 2017 roku

3–4 marca 2017 roku, pokaz filmu „Exil Shanghai” (źródło: materiały prasowe organizatora)

więcej wydarzeń
U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR