Göran Rosenberg, Krótki przystanek w drodze z Auschwitz, tłum. Mariusz Kalinowski, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2014.

 

Biblioteczne półki uginają się pod tomami wspomnień spisanych przez ofiary i świadków Holocaustu. Stosunkowo niewielka część tych książek wytrzymała próbę czasu i pozostała znana jako prawdziwa, uniwersalna literatura; większość z nich ma raczej status świadectwa, mniej lub bardziej udanego literacko zapisu nieludzkich cierpień, jakie wiek XX zgotował swoim dzieciom. Po pióro sięgali nie tylko tacy wirtuozi, jak Primo Levi, Paul Celan czy Jean Améry, ale również całe rzesze amatorów, których tragiczne losy domagały się utrwalenia i zapamiętania. Większość ofiar nigdy nie zapisała jednak swoich przeżyć, szukając potwierdzenia własnych doświadczeń we wspomnieniach innych lub, po prostu, żyjąc sam na sam ze swoim milczeniem. Siedemdziesiąt lat po Zagładzie temat ten jest wciąż żywy, choć umierają już ostatni bezpośredni świadkowie. Dziś to dzieci i wnuki Ocalonych opowiadają, jaki wpływ Holocaust ma na tych, którzy przyszli na świat już po wojnie.

Göran Rosenberg, „Krótki przystanek w drodze z Auschwitz”, tłum. Mariusz Kalinowski, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2014.

Göran Rosenberg, „Krótki przystanek w drodze z Auschwitz”, tłum. Mariusz Kalinowski, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2014.

W ten nurt wpisuje się ostatnia książka Görana Rosenberga, Krótki przystanek w drodze z Auschwitz, wyróżniona w 2012 roku najważniejszą szwedzką nagrodą literacką, Augustpriset, w kategorii literatury pięknej. Rosenberg to ceniony dziennikarz i publicysta, znany u nas dzięki Krajowi utraconemu. Krótki przystanek…, jego najnowsze dzieło, to opowieść o ojcu autora, polskim Żydzie, który po likwidacji łódzkiego getta trafił do Oświęcimia, skąd w dwa tygodnie później zabrany został do obozu pracy w Brunszwiku. Ostatnie miesiące wojny Dawid Rozenberg spędził na morderczej tułaczce po niemieckim Archipelagu, by w 1947 wyjechać do Szwecji, gdzie miał nadzieję rozpocząć nowe życie.

„Ziemia obiecana” zawiodła jednak oczekiwania młodego robotnika. Udało mu się sprowadzić do kraju swoją przedwojenną sympatię, z którą będzie miał dwoje dzieci, lecz niewykształconemu spawaczowi bez znajomości języka trudno było odnaleźć się w nowej rzeczywistości. Rozenberg zamienił nazistowskie obozy na inny rodzaj więzienia, jakim było mieszczańskie społeczeństwo, traktujące uchodźców z obojętnością, jeśli nie z wrogością, zwłaszcza, jeśli ci byli przybyszami z innego świata, świata przeszłości, którą chciałoby się zamieść pod dywan.

Inna laureatka Augustpriset, również dziennikarka, Elisabeth Åsbrink, powiedziała w jednym z wywiadów: „Szwecja jest cała za pokojem, ale najlepsze interesy robimy na zbrojeniach”. Książka Rosenberga to kolejne szkiełko w wielokolorowym witrażu ukazującym prawdziwy obraz tego kraju i odsłaniającym jego mroczne sekrety. Niechęć do rzetelnej polityki historycznej ukrywa silne pronazistowskie sympatie, a radosny katalog Ikei to tylko cienka maska, pod którą czają się ksenofobia i antysemityzm. Demitologizacja Skandynawii jako krainy otwartości i tolerancji zaczęła się stosunkowo niedawno, możemy więc być pewni, że w szafie ukryty jest jeszcze niejeden trup.

Choć znaczne fragmenty Krótkiego przystanku… poświęcone są właśnie ukazywaniu skrywanego oblicza szwedzkiej historii, to traktowanie tego dzieła jako kolejnego reportażu byłoby poważnym zubożeniem jego gatunkowej niejednoznaczności. Czym jest ta książka? Z jednej strony jest to dziennikarski tekst o warunkach pracy w niemieckich obozach, o życiu powojennych uchodźców i o nordyckim antysemityzmie, z drugiej jest to osobisty pamiętnik poświęcony dorastaniu w rodzinie żydowskich imigrantów na cichej prowincji w latach pięćdziesiątych. Archiwalne dokumenty przeplatają się ze wspomnieniami i cytatami z prywatnej korespondencji, a analizy danych statystycznych sąsiadują ze zdjęciami z rodzinnego albumu.

Strony: 1 2

Konrad Hetel – urodzony w 1991 roku. Poeta. Mieszka w Krakowie.

Dodaj komentarz


Artykuły

Rozmowy

Czytelnia

Wydarzenia

Kostium na przełomie wieków 1990 – 2015

Od 26 października 2018 roku do 31 stycznia 2019 roku

„Kostium na przełomie wieków 1990 - 2015”, Wydział Scenografii Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie (źródło: materiały prasowe organizatorów)

Krzycząc: Polska! Niepodległa 1918

26 października 2018 do 17 marca 2019

Zofia Stryjeńska, „Ukazanie się Apostołom”, fot. Tomasz Dąbrowa (źródło: materiały prasowe organizatora)

Ella Littwitz. I wody stały się piołunem

Od 26 października 2018 roku do 4 lutego 2019 roku

Ella Littwitz, „71 941”, 2018 geokrata, drewno, metal, 240 × 240 cm dzięki uprzejmości Harlan Levey Projects (materiały prasowe organizatora)

Międzynarodowy Festiwal Teatrów Tańca w Tarnowie Scena Otwarta

Od 20 do 28 października 2018 roku

„Richard Alston Dance Company”, II Międzynarodowy Festiwal Teatru Tańca Scena Otwarta, Centrum Sztuki Mościce (źródło: materiały prasowe organizatorów)

Znaki-Kody-Komunikaty

Od 19 października do 2 grudnia 2018 roku

Jerzy Krawczyk „Okno I” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Mirosław Bałka 1/1/1/1/1

Od 20 października do 31 grudnia 2018 roku

Mirosław Bałka, „1/1/1/1/1”, Op Enheim we Wrocławiu (źródło: materiały prasowe organizatorów)

9. Festiwal Kamera Akcja

Od 18 do 21 października 2018 roku

„Dzika grusza” (źródło: materiały prasowe organizatora)

PiekłoNiebo

Od 21 września do 21 października 2018 roku

Oleksij Choroshko, film „Lost Angeles”, Galeria Sztuki w Legnicy (źródło: materiały prasowe organizatorów)

Wiatr od morza. W sto lat później

Od 15 października do 11 listopada 2018 roku

Marcin Zawicki, „Smętek”, 2018, olej na płótnie, 100x100 cm, fot. © MNG (źródło: materiały prasowe organizatora)

Teserówka

Od 6 października do 9 listopada 2018 roku

Diana Lelonek, „Teserówka”, Dom Stanisława Teisseyre'a (źródło: materiały prasowe organizatorów)

więcej wydarzeń
U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR