Jerzy Olek, 7 od/za/słon iluzji, Wydawnictwo Artes, Poznań 2013.

„A tak chciałoby się mieć wzrokowy kontakt tylko z jedną kreską…”[1]. Zdanie to, zamykające książkę Jerzego Olka 7 od/za/słon iluzji, stanowi kwintesencję poszukiwań intelektualnych i artystycznych, w których zderzane są ze sobą prawda i jej iluzoryczność, a z drugiej strony niezależne widzenie. Jerzy Olek, urodzony w 1943 roku, jest artystą i teoretykiem, twórcą Galerii Foto-Medium-Art. Od 1991 roku poprzez multimedialne wystawy i publikacje realizuje autorską ideę „bezwymiaru iluzji”, którą, jak definiuje artysta na stronie Fotomedium, stanowi „punkt wyjścia, a może i dojścia, to model niebytu, niemniej coś istniejącego, coś, co zapowiada, ale też jest definitywnym końcem”[2]. W ramach tego projektu zorganizował ponad sto wystaw indywidualnych i artystycznych dialogów. Jest autorem książek: Bezwymiar iluzji (1995), Moja droga do bezwymiaru (2001), Bezmiar bezwymiaru (2004), Umożliwianie niemożliwemu (2007), De (2012).

Paolo Gioli, „Okienko Talbota widziane przez moje dziecko”, spiracolografia, 1977 (źródło: dzięki uprzejmości Jerzego Olka)

Paolo Gioli, „Okienko Talbota widziane przez moje dziecko”, spiracolografia, 1977 (źródło: dzięki uprzejmości Jerzego Olka)

Książka 7 od/za/słon iluzji (2013) – szósta pozycja z autorskiej serii Jerzego Olka – jest świadectwem nieustannego poszukiwania prawdy przez artystę, który, niczym magik, odkrywając jedną z „zasłon” wizualności, zastaje drugą. Zagłębiając się w mistykę Dalekiego Wschodu, Olek niejednokrotnie wychodzi poza ukształtowany intelektualnie i emocjonalnie świat przeciwieństw i podąża ku mistycznej jasności umysłu. W podobny sposób, jakby na granicy iluzji i rzeczywistości, ukształtowana została struktura książki, którą można porównać do pudełka złożonego ze siedmiu warstw powstałych w wyniku kombinacji zagięć. Pierwsza z warstw-rozdziałów to Proluzja, a kolejne: Nieluzja, Tautoluzja, Konfluzja, Refluzja, Teluzja i Konkluzja.

Po lekturze pierwszych trzech rozdziałów stanowiących rzetelne przypomnienie najważniejszych zagadnień z zakresu metodologii sztuki i antropologii wizualnej – przede wszystkim z zakresu strukturalizmu i semiotyki – czytelnik może zasmakować kolejnych warstw „pudełka”. W ten sposób zostaje pochłonięty przez mistrzowski, poetycki język Jerzego Olka, oscylujący na granicy metafory, odsłaniający głęboką prawdę o rzeczywistości. Odniosłam wrażenie, że artysta jest nie tyle komentatorem przywoływanych w książce słów licznych myślicieli i filozofów (wśród nich znaleźli się między innymi: Bertrand Russel, Aśwaghosz, Werner Heisenberg, Jean Beaudrillard, Maurycy Maeterlinck, Georg Hegel, Edmund Huesserl, Ad Reinhardt, Ludwig Wittgenstein Leszek Kołakowski), ale właściwie ich kontynuatorem. Realizacje artystów, takich jak Akira Komoto, Sławomir Decyk, Eva Rucki i Sebastien Noel, Stefan Wojnecki, Zbigniew Muziewicz, Łukasz Haruń, Yanning Hedel, Felice Varini, Tomas Saraceno, których reprodukcje zamieszczono w publikacji, pozostają w bezpośredniej relacji z dziełami Olka, a także ze wspomnianymi wypowiedziami filozofów. Tym samym teksty i obrazy stają się zwierciadłem, splotem odsłon i zasłon iluzji. Jawią się jako wytwory naszej świadomości. A co z widzeniem?

Akira Komoto, „Biała dziura 07-7”, 2007 (źródło: dzięki uprzejmości Jerzego Olka)

Akira Komoto, „Biała dziura 07-7”, 2007 (źródło: dzięki uprzejmości Jerzego Olka)

„Widzenie może być traktowane jako nieustający pochód żywych zwierciadeł. Zwielokrotnienie ruchomych wyglądów rzeczy byłoby możliwe w labiryncie szczelnie wytapetowanym lustrami. Wędrówka po nim dostarczałaby tysięcy refleksów skierowanych ku oczom przez lustrzane powierzchnie. Uwięziony w labiryncie człowiek na każdym kroku natkałby się na lustra przeglądające się w innych lustrach, z nim samym pośrodku. Rysująca się w oddali lustrzana perspektywa podwajałaby po stokroć grę odbić. Przebywanie między dwoma znajdującymi się naprzeciw siebie taflami odbijającego szkła prowadziłoby do złudnego mniemania, że jest się pośrodku nieskończenie rozciągającego się w obydwie strony tunelu. W takiej sytuacji pojawiłoby się pytanie o to, który kierunek wybrać i gdzie on zaprowadzi?”[3].

Jerzy Olek, „Kult krawędzi”, obiekt, 2005 (źródło: dzięki uprzejmości Jerzego Olka)

Jerzy Olek, „Kult krawędzi”, obiekt, 2005 (źródło: dzięki uprzejmości Jerzego Olka)

Jerzego Olka nazwać można czarodziejem widzialności i iluzjonistą rzeczywistości, poszukiwaczem jednej Prawdy i odkrywcą braku jej jednoznaczności. Ale przede wszystkim wypowiada się on jako artysta, stawiający każdemu swojemu dziełu dziesiątki pytań, które w zetknięciu z nauką, historią, filozofią nabierają charakteru traktatu.

Książka 7 od/za/słon iluzji jest zatem Spotkaniem. Spotkaniem z odbiorcą, spotkaniem z dziełem, ale przede wszystkim spotkaniem z samym sobą. Autor nieustannie rzuca wyzwanie percepcji czytelnika, którego przekonania, kształtowane, podtrzymywane podczas lektury jednego rozdziału, ulegają weryfikacji po lekturze kolejnego. W ten sposób niezwykle trafny okazuje się tytuł, który w pełni odzwierciedla wnętrze książki: 7 odsłon, 7 zasłon… 7 od/za/słon iluzji. „A tak chciałoby się mieć wzrokowy kontakt tylko z jedną kreską…”[4].

  1. J. Olek, 7 od/za/słon iluzji, Poznań 2013, s. 242.
  2. Źródło: http://www.fotomedium.pl/galeria/1990_2009_bezwymiar_iluzji.html,  dostęp: 3 czerwca 2014 r.
  3. Idem, s. 163.
  4. J. Olek, 7 od/za/słon iluzji…, s. 242.

KATARZYNA KOWALSKA (1990) – historyk sztuki. W latach 2012–2015 redaktor O.pl Polskiego Portalu Kultury w działach sztuk wizualnych i fotografii. Od 2015 roku pracuje na stanowisku specjalistki ds. sponsoringu w lubelskich Warsztatach Kultury. Studia na Uniwersytecie Jagiellońskim (2009–2014) pozwoliły jej na postawienie pierwszych kroków na ścieżce kariery kuratora sztuki. Efektem była wystawa zbiorowa artystów z Kolekcji Małopolskiej Fundacji Muzeum Sztuki Współczesnej pt. Kukułcze Jajo w tarnowskim BWA (20.09–16.11.2014) oraz indywidualny kuratorski projekt – ekspozycja fotografii Zbigniewa Łagockiego pt. Pozdrowienia z Muszyny! w Galerii Starej Łódzkiego Domu Kultury (13.12.2014–17.01.2015). Aktualnie odbywa studia podyplomowe z Nowoczesnej Promocji w Szkole Głównej Handlowej (2014/2015).

Dodaj komentarz


Artykuły

Rozmowy

Czytelnia

Wydarzenia

Międzynarodowy Festiwal Sztuki Opowiadania 2018

Od 21 do 25 listopada 2018 toku

Agnieszka Aysen Kaim, Grupa Studnia O (źródło: materiały prasowe organizatora)

28. Ogólnopolski Przegląd Malarstwa Młodych PROMOCJE

Od 26 października do 2 grudnia 2018 roku

Pielak Karolina, bez tytułu (źródło: materiały prasowe organizatora)

Zrób to sama

Od 16 listopada do 2 grudnia 2018 roku

Guerilla Girls, It’s even worse in Europe, 1986, plakat, © Guerrilla Girls, dzięki uprzejmości guerrillagirls.com (źródło: materiały prasowe organizatora)

Julia Curyło. Moje kosmogonie

Od 14 listopada do 12 grudnia 2018 roku

Curyło Julia, „Narodziny”, 2016, fot. Adam Gut (źródło: materiały prasowe organizatora)

Wyjście z centrum

Od 16 listopada 2018 roku do 10 stycznia 2019 roku

Alicja Łukasiak, „Pożeracz gatunków”, 2015 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Nierzeczywiste. przedmioty wyobrażone

Od 9 listopada 2018 roku do kwietnia 2019 roku

Damian Dudek (źródło: materiały prasowe organizatora)

Malarstwo wciąż żywe

Od 11 listopada 2018 roku do 13 stycznia 2019 roku

Rene Magritte, „Kochankowie”, 1928, CSW Znaki Czasu w Toruniu (źródło: materiały prasowe organizatorów)

Plakaty patriotyczne z daru prof. Mariana Morelowskiego

Od 10 listopada do 30 grudnia 2018 roku

Plakat werbunkowy autorstwa Zygmunta Kamińskiego, 1920 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Dzieci Światła 10. Wystawa Kuratorska Bielskiej Jesieni

Od 9 listopada do 30 grudnia 2018 roku

„Dzieci Światła”, 10. Wystawa Kuratorska Bielskiej Jesieni 2018, Galeria Bielska BWA (źródło: materiały prasowe organizatorów)

Pocztówki z cmentarza

Od 10 listopada 2018 roku do 5 stycznia 2019 roku

Małgorzata Żerwe, „Pocztówki z cmentarza”, USA, Nowy Orlean, fot. Małgorzata Żerwe, Muzeum Narodowe w Gdańsku (źródło: materiały prasowe organizatora)

więcej wydarzeń
U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR