Jerzy Olek, 7 od/za/słon iluzji, Wydawnictwo Artes, Poznań 2013.

„A tak chciałoby się mieć wzrokowy kontakt tylko z jedną kreską…”[1]. Zdanie to, zamykające książkę Jerzego Olka 7 od/za/słon iluzji, stanowi kwintesencję poszukiwań intelektualnych i artystycznych, w których zderzane są ze sobą prawda i jej iluzoryczność, a z drugiej strony niezależne widzenie. Jerzy Olek, urodzony w 1943 roku, jest artystą i teoretykiem, twórcą Galerii Foto-Medium-Art. Od 1991 roku poprzez multimedialne wystawy i publikacje realizuje autorską ideę „bezwymiaru iluzji”, którą, jak definiuje artysta na stronie Fotomedium, stanowi „punkt wyjścia, a może i dojścia, to model niebytu, niemniej coś istniejącego, coś, co zapowiada, ale też jest definitywnym końcem”[2]. W ramach tego projektu zorganizował ponad sto wystaw indywidualnych i artystycznych dialogów. Jest autorem książek: Bezwymiar iluzji (1995), Moja droga do bezwymiaru (2001), Bezmiar bezwymiaru (2004), Umożliwianie niemożliwemu (2007), De (2012).

Paolo Gioli, „Okienko Talbota widziane przez moje dziecko”, spiracolografia, 1977 (źródło: dzięki uprzejmości Jerzego Olka)

Paolo Gioli, „Okienko Talbota widziane przez moje dziecko”, spiracolografia, 1977 (źródło: dzięki uprzejmości Jerzego Olka)

Książka 7 od/za/słon iluzji (2013) – szósta pozycja z autorskiej serii Jerzego Olka – jest świadectwem nieustannego poszukiwania prawdy przez artystę, który, niczym magik, odkrywając jedną z „zasłon” wizualności, zastaje drugą. Zagłębiając się w mistykę Dalekiego Wschodu, Olek niejednokrotnie wychodzi poza ukształtowany intelektualnie i emocjonalnie świat przeciwieństw i podąża ku mistycznej jasności umysłu. W podobny sposób, jakby na granicy iluzji i rzeczywistości, ukształtowana została struktura książki, którą można porównać do pudełka złożonego ze siedmiu warstw powstałych w wyniku kombinacji zagięć. Pierwsza z warstw-rozdziałów to Proluzja, a kolejne: Nieluzja, Tautoluzja, Konfluzja, Refluzja, Teluzja i Konkluzja.

Po lekturze pierwszych trzech rozdziałów stanowiących rzetelne przypomnienie najważniejszych zagadnień z zakresu metodologii sztuki i antropologii wizualnej – przede wszystkim z zakresu strukturalizmu i semiotyki – czytelnik może zasmakować kolejnych warstw „pudełka”. W ten sposób zostaje pochłonięty przez mistrzowski, poetycki język Jerzego Olka, oscylujący na granicy metafory, odsłaniający głęboką prawdę o rzeczywistości. Odniosłam wrażenie, że artysta jest nie tyle komentatorem przywoływanych w książce słów licznych myślicieli i filozofów (wśród nich znaleźli się między innymi: Bertrand Russel, Aśwaghosz, Werner Heisenberg, Jean Beaudrillard, Maurycy Maeterlinck, Georg Hegel, Edmund Huesserl, Ad Reinhardt, Ludwig Wittgenstein Leszek Kołakowski), ale właściwie ich kontynuatorem. Realizacje artystów, takich jak Akira Komoto, Sławomir Decyk, Eva Rucki i Sebastien Noel, Stefan Wojnecki, Zbigniew Muziewicz, Łukasz Haruń, Yanning Hedel, Felice Varini, Tomas Saraceno, których reprodukcje zamieszczono w publikacji, pozostają w bezpośredniej relacji z dziełami Olka, a także ze wspomnianymi wypowiedziami filozofów. Tym samym teksty i obrazy stają się zwierciadłem, splotem odsłon i zasłon iluzji. Jawią się jako wytwory naszej świadomości. A co z widzeniem?

Akira Komoto, „Biała dziura 07-7”, 2007 (źródło: dzięki uprzejmości Jerzego Olka)

Akira Komoto, „Biała dziura 07-7”, 2007 (źródło: dzięki uprzejmości Jerzego Olka)

„Widzenie może być traktowane jako nieustający pochód żywych zwierciadeł. Zwielokrotnienie ruchomych wyglądów rzeczy byłoby możliwe w labiryncie szczelnie wytapetowanym lustrami. Wędrówka po nim dostarczałaby tysięcy refleksów skierowanych ku oczom przez lustrzane powierzchnie. Uwięziony w labiryncie człowiek na każdym kroku natkałby się na lustra przeglądające się w innych lustrach, z nim samym pośrodku. Rysująca się w oddali lustrzana perspektywa podwajałaby po stokroć grę odbić. Przebywanie między dwoma znajdującymi się naprzeciw siebie taflami odbijającego szkła prowadziłoby do złudnego mniemania, że jest się pośrodku nieskończenie rozciągającego się w obydwie strony tunelu. W takiej sytuacji pojawiłoby się pytanie o to, który kierunek wybrać i gdzie on zaprowadzi?”[3].

Jerzy Olek, „Kult krawędzi”, obiekt, 2005 (źródło: dzięki uprzejmości Jerzego Olka)

Jerzy Olek, „Kult krawędzi”, obiekt, 2005 (źródło: dzięki uprzejmości Jerzego Olka)

Jerzego Olka nazwać można czarodziejem widzialności i iluzjonistą rzeczywistości, poszukiwaczem jednej Prawdy i odkrywcą braku jej jednoznaczności. Ale przede wszystkim wypowiada się on jako artysta, stawiający każdemu swojemu dziełu dziesiątki pytań, które w zetknięciu z nauką, historią, filozofią nabierają charakteru traktatu.

Książka 7 od/za/słon iluzji jest zatem Spotkaniem. Spotkaniem z odbiorcą, spotkaniem z dziełem, ale przede wszystkim spotkaniem z samym sobą. Autor nieustannie rzuca wyzwanie percepcji czytelnika, którego przekonania, kształtowane, podtrzymywane podczas lektury jednego rozdziału, ulegają weryfikacji po lekturze kolejnego. W ten sposób niezwykle trafny okazuje się tytuł, który w pełni odzwierciedla wnętrze książki: 7 odsłon, 7 zasłon… 7 od/za/słon iluzji. „A tak chciałoby się mieć wzrokowy kontakt tylko z jedną kreską…”[4].

  1. J. Olek, 7 od/za/słon iluzji, Poznań 2013, s. 242.
  2. Źródło: http://www.fotomedium.pl/galeria/1990_2009_bezwymiar_iluzji.html,  dostęp: 3 czerwca 2014 r.
  3. Idem, s. 163.
  4. J. Olek, 7 od/za/słon iluzji…, s. 242.

KATARZYNA KOWALSKA (1990) – historyk sztuki. W latach 2012–2015 redaktor O.pl Polskiego Portalu Kultury w działach sztuk wizualnych i fotografii. Od 2015 roku pracuje na stanowisku specjalistki ds. sponsoringu w lubelskich Warsztatach Kultury. Studia na Uniwersytecie Jagiellońskim (2009–2014) pozwoliły jej na postawienie pierwszych kroków na ścieżce kariery kuratora sztuki. Efektem była wystawa zbiorowa artystów z Kolekcji Małopolskiej Fundacji Muzeum Sztuki Współczesnej pt. Kukułcze Jajo w tarnowskim BWA (20.09–16.11.2014) oraz indywidualny kuratorski projekt – ekspozycja fotografii Zbigniewa Łagockiego pt. Pozdrowienia z Muszyny! w Galerii Starej Łódzkiego Domu Kultury (13.12.2014–17.01.2015). Aktualnie odbywa studia podyplomowe z Nowoczesnej Promocji w Szkole Głównej Handlowej (2014/2015).

Dodaj komentarz


Artykuły

Opinie

Rozmowy

Czytelnia

Myślnik

Wydarzenia

Marek Starzyk. Gazetowe obrazki

Od 27 stycznia do 23 lutego 2017 roku

Marek Starzyk, Bez tytułu, 1999–2000 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Jacek Sempoliński. Obrazy patrzące

Od 21 stycznia do 26 marca 2017 roku

Jacek Sempoliński (źródło: materiały prasowe organizatora)

Ludwik Gronowski. Fotografie Krzemieniec/Wołyń 1930–1939

Od 19 stycznia do 19 marca 2017 roku

Ludwik Gronowski, „Na szybowisku” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Eksplozja litery

Ikonografia tekstualności jako źródła cierpień

Od 12 stycznia do 31 marca 2017 roku

Ireneusz Walczak, „Bartoszewski”, 2016 (źródło: materiały prasowe organizatora)

World Press Photo 2016

Od 14 stycznia do 12 lutego 2017 roku

Warren Richardson, Australia | „Hope for a New Life”, 28 August, Serbia/Hungary border (źródło: materiały prasowe)

Jan Kucz. Antoni Janusz Pastwa

Od 10 stycznia do 8 lutego 2017 roku

„Jan Kucz. Antoni Janusz Pastwa” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Nie, no to nie. Dźwiękowe działania obrazoburcze

Od 11 stycznia do 14 lutego 2017 roku

Ryszard Ługowski (źródło: materiały prasowe organizatora)

Urok prowincji w fotografii Jerzego Piątka

Od 10 stycznia do 2 lutego 2017 roku

Jerzy Piątek, „Smutek i urok prowincji”, koniec lat 70. i 1 poł. lat 80. XX w. (źródło: materiały prasowe organizatora)

Małgorzata Szymankiewicz. blank

Od 27 grudnia 2016 roku do 22 stycznia 2017 roku

Małgorzata Szymankiewicz, „Office Work 231”, 2016 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Wrocław – wejście od podwórza

Od stycznia do grudnia 2016 roku

„Wrocław - wejście od podwórza 2016”, fot. Alicja Kielan (źródło: materiały prasowe organizatora)

więcej wydarzeń
U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR