Galeria Miejska we Wrocławiu: 1990, kurator: Krzysztof Stanisławski, 27.06.-30.08.2014 r.

Co można powiedzieć o sztuce lat 90.? Zapewne to, że zdominowana była przez nurty krytyczne, coraz bardziej rozwijającą się sztukę nowych mediów, a także szeroką grupę pobocznych aktywności, które nieśmiało rodziły się w przechodzącej wówczas transformację Polsce. Artyści – w dużej mierze debiutujący na przełomie wieków – zmuszeni byli odnaleźć się w nieznanej jeszcze rzeczywistości, co – jak się potem okazało nie było zadaniem łatwym. Zagadnienie to Krzysztof Stanisławski uczynił podstawą teoretyczną odbywającej się właśnie we Wrocławiu wystawy, której koncepcja oparta została na symbolicznym roku 1990. Data ta, z dwóch przyczyn jest ważna dla omawianej tu ekspozycji – po pierwsze, Stanisławski uznaje rok ten, za czas faktycznego przełomu polityczno-gospodarczo-kulturalnego, po drugie zaś za jego pomocą wskazuje na przybliżony okres debiutów zaproszonych do udziału w projekcie artystów: Sylwestra Ambroziaka, Zbigniewa Blukacza, Krzysztofa Gliszczyńskiego, Janusza Oskara Knorowskiego, Ireneusza Walczaka oraz Igora Wójcika.

Praca Sylwestra Ambroziaka, „1990”, Galeria Miejska we Wrocławiu, 2014, fot. K. Wróbel (źródło: dzięki uprzejmości autorki)

Praca Sylwestra Ambroziaka, „1990”, Galeria Miejska we Wrocławiu, 2014, fot. K. Wróbel (źródło: dzięki uprzejmości autorki)

W tekście do katalogu Stanisławski stara się podkreślić, że twórcom debiutującym „pomiędzy najbardziej wyrazistymi tendencjami polskiej sztuki końca XX wieku”[1] zdobycie pozycji i rozpoznawalności nie przyszło łatwo. Wyrosłe na bazie Nowej Ekspresji postawy – młodych jeszcze – artystów, w obliczu jej przebrzmiewania oraz rodzenia się nowych nurtów, skazane zostały na pewnego rodzaju indywidualną tułaczkę i wykreowanie autonomicznej ścieżki rozwoju artystycznego. Stanisławski podkreśla, że ten „trudny okres przetrwali artyści o najwyższym poziomie świadomości własnych dążeń, celów, uznawanego systemu wartości, zakresu problematyki, którą pragnęliby rozwijać w swojej twórczości. Bez pomocy kolegów, podobnie myślących i podobnie malujących, bez wsparcia krytyków i kuratorów, po prostu samotnie i na poważnie. Na własną odpowiedzialność. Pod prąd”[2]. Z tym, że w tym przypadku „pod prąd” ma niewiele wspólnego z awangardowymi działaniami, technologicznymi czy też intermedialnymi poszukiwaniami – owe „pod prąd” znaczy tyle, co konsekwentne budowanie autonomicznego języka wypowiedzi odpornego na trwające mody i fascynacje mainstreamu. Dlatego też wystawa 1990 jest tradycyjna w wyrazie, stanowi rodzaj hołdu złożonego autorskim programom artystycznym, przez lata tworzonym i przez lata rozwijanym. Wobec tego nie odnajdziemy tu wiodącego klucza stylistycznego – w zamian otrzymujemy szansę obcowania z doskonałym pod względem warsztatowym malarstwem oraz przejmującą, ekspresyjną rzeźbą.

W pierwszej sali usytuowane zostały wielkoformatowe obrazy Janusza Oskara Knorowskiego, którego twórczość skoncentrowana jest przede wszystkim na pejzażu. Nie jest to jednak pejzaż utrzymany w konwencji realistycznej, bowiem sposób jego malowania momentami zdecydowanie zbliża się do abstrakcyjnej, syntetyzującej formuły. Rzeczywistość jest tu precyzyjnie wykadrowana i przetworzona przez wrażliwość artysty w charakterystyczny, lapidarny sposób, dzięki czemu nabiera ona cech uniwersalnych i zrywa jednocześnie z bezpośrednim nawiązaniem do świata realnego. Co warto zaznaczyć, Janusz Oskar Knorowski podejmuje również dialog z formułą klasycznego podłoża malarskiego, nadając mu cechy przestrzennej kompozycji czy też instalacji w typie site-specific – czego najlepszym przykładem jest rozsiany po przestrzeni galerii, zwracający na siebie uwagę, poliptyk zatytułowany Brzozy.

Praca Janusza Oskara Knorowskiego, „1990”, Galeria Miejska we Wrocławiu, 2014, fot. K. Wróbel (źródło: dzięki uprzejmości autorki)

Praca Janusza Oskara Knorowskiego, „1990”, Galeria Miejska we Wrocławiu, 2014, fot. K. Wróbel (źródło: dzięki uprzejmości autorki)

Inaczej do tematu pejzażu podchodzi Zbigniew Blukacz – artysta, który od początku swojej kariery koncentruje się na realistycznym przedstawieniu świata zewnętrznego. I nie można zaprzeczyć, że jest to wybitnie obiektywny sposób obrazowania – nie odnajdziemy tu bowiem ukrytych znaków czy spiętrzonych metafor. Malarstwo to jest proste i oczywiste, a jego największą wartością jest konstytuująca je emocja. Obrazy malowane przez Blukacza charakteryzują się mięsistą fakturą, dużą skalą i wibrującą barwą. Są wyraziste w nastroju i przekazie, co można odczuć w prezentowanym w Galerii Miejskiej cyklu pt. Mapy światła. Seria ta – co warto zaznaczyć – nie jest typowym dla Blukacza przykładem malarstwa. Po raz pierwszy bowiem artysta sięga po temat stricte miejski, łącząc go z rozważaniami o samotności i zagubieniu żyjącego w metropolii człowieka. Wszystkie obrazy cyklu są nokturnami, w których ciemność – jak mówi artysta – „jest równie realna, jak światło. Świat zanurzając się w ciemności, jakby stracił swoją materialność, ulatnia się. Punktem odniesienia stają się sztuczne światła, one wyznaczają geografię – mapy świata zastąpione są przez mapy światła”[3]. I pomimo tego, że temat ten nie jest już nowatorski – wielu twórców bowiem (także młodych) od pewnego już czasu eksploruje to zagadnienie (na przykład Juliusz Kosin) – to Zbigniew Blukacz ukazuje się nam jako artysta odmienny – zainteresowany właśnie ową nostalgiczną emocją, ciszą miejską, sztucznym światłem warunkującym nocny pejzaż miasta i swoistym zagubieniem jednostki w pejzaż ten wpisanej.

  1. K. Stanisławski, 1990. Na marginesie wystawy sześciu artystów debiutujących ok. 1990 roku – w ujęciu krytyczno-historyczno-socjologicznym, [w:] 1990 [katalog], red. Anna Borowiec, Wrocław 2014, s.3.
  2. Tamże, s.10.
  3. Z. Blukacz, Światła wielkiego miasta, „Lounge magazyn”, nr 59, 03.2014, s.18 [patrz: http://issuu.com/loungemagazyn/docs/59.marzec_14 ; stan z 20.07.2014 r.].
Strony: 1 2

KAMA WRÓBEL (1986) – absolwentka Instytutu Historii Sztuki na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Wrocławskiego. W 2010 roku obroniła pracę magisterską pt. Polska sztuka wideo w latach 1989-1995. W latach 2008-2009 współpracowała z Centrum Sztuki WRO oraz w 2010 roku z nieistniejącą już łódzką Galerią NT. Zajmuje się analizą zjawisk na rynku sztuki oraz wystawiennictwem, jako kurator zorganizowała szereg wystaw w takich miejscach jak Galeria Fotografii Prospero/Lublin, Galeria Sztuki Współczesnej Platon/Wrocław, Galeria w Centrum Kultury Agora/Wrocław. Występuje również jako kurator niezależny. Współpracuje z TIFF Collective, Fundacją Fly with Art oraz wrocławską Galerią Miejską. Teksty jej autorstwa publikowane są na portalach o tematyce artystycznej oraz w magazynach kulturalno-artystycznych.

Dodaj komentarz


Artykuły

Opinie

Rozmowy

Czytelnia

Myślnik

Wydarzenia

Od marionetek do robotów. Historia teatrów lalkowych w Gdańsku

Od 28 czerwca 2017 roku do 15 stycznia 2018 roku

„Bajki robotów”, 2016 r., fot. Piotr Pędziszewski (źródło: materiały prasowe organizatora)

Kobiece spojrzenie. O aktorstwie Antoniny Hoffmann

Od 29 czerwca 2017 roku do 4 lutego 2018 roku

Portret Antoniny Hoffmann autorstwa Julesa Vallenta, 1875, wł. MHK (źródło: materiały prasowe organizatora)

15. Przegląd Sztuki SURVIVAL

Od 23 do 27 czerwca 2017 roku

Dominika Oleś, „Artykulacja” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Making Places

Fieldoffice Architects Sheng-Yuan Huang

Od 22 czerwca do 27 sierpnia 2017 roku

Wieża widokowa (źródło: materiały prasowe organizatora)

21. Międzynarodowy Festiwal Nova Muzyka i Architektura

Od 24 czerwca do 2 września 2017 roku

Tubicinatores Gedanenses (źródło: materiały prasowe organizatora)

Kapelusze z głów! Unikatowa kolekcja z Muzeum Novojiczinskiego

Od 20 czerwca do 5 listopada 2017 roku

„Kapelusze z głów! Unikatowa kolekcja z Muzeum Novojiczynskiego” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Tak widzą. Panorama fotografii węgierskiej

Od 13 czerwca do 10 września 2017 roku

András Bánkuti, „Zmierzch”, Moskwa, 6 listopada 1990 © Bánkuti András (źródło: materiały prasowe organizatora)

Skarbiec. Złotnictwo archikatedry wrocławskiej

Od 13 czerwca do 24 września 2017 roku

Pastorał Biskupa Georga Koppa (fragment), Wilhem Rauscher, Fulda, ok. 1890, srebro złocone, emalie, kameryzacja, fot. Arkadiusz Podstawka (źródło: materiały prasowe organizatora)

Stanisław Baj. Czarna rzeka

Od 10 czerwca do 9 lipca 2017 roku

Stanisław Baj, „Czarna rzeka” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Sploty ducha, wzory codzienności

Sztuka balijska z kolekcji Krzysztofa Musiała

Od 8 czerwca do 20 sierpnia 2017 roku

„Walka kogutów”, 2007 (źródło: materiały prasowe organizatora)

więcej wydarzeń
U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR