IV Międzynarodowy Festiwal Sztuki Efemerycznej Konteksty w Sokołowsku, kuratorka: Małgorzata Sady, 25.07.-29.07.2014 r.

W Międzynarodowym Festiwalu Sztuki Efemerycznej Konteksty miałam okazję uczestniczyć po raz pierwszy. I pomimo że o festiwalu tym wielokrotnie słyszałam, nie miałam na tyle determinacji, by do Sokołowska się wybrać. To, co zobaczyłam na miejscu, zaskoczyło mnie w pozytywny sposób. Przede wszystkim dlatego, że festiwal ten w niczym nie przypomina jednotorowo ukierunkowanych, organizowanych z wielką pompą imprez – jest raczej kameralnym spotkaniem wąskiej grupy ludzi, skupionych wokół szeroko pojętych działań efemerycznych. Kameralność ta nie jest wadą – wręcz przeciwnie – stanowi ogromny atut, umożliwiający bliski kontakt pomiędzy organizatorami, twórcami, teoretykami, widzami oraz społecznością lokalną. Dzięki temu atmosfera – w dużej mierze rodzinna – wydaje się być jedną z ważniejszych cech festiwalu, podczas którego – pomimo bogatego programu artystycznego – czas zdaje się płynąć wolniej niż zwykle. Trafnie specyfikę tego wydarzenia ujęła Magdalena Ujma pisząc, że „w Sokołowsku, na ruinach utraconej świetności powstaje nowa jakość: wioska artystów, oddalony od wielkiego miasta ośrodek alternatywnego życia. […] Każdy kto tu przyjeżdża, czuje się gościem organizatorów. To nie jest slogan reklamowy. Granice między oficjalną imprezą a prywatnym życiem są zatarte do tego stopnia, że czasami ich się nie dostrzega”[1].

IV Międzynarodowy Festiwal Sztuki Efemerycznej Konteksty w Sokołowsku, 2014, fot. Marcin Polak, Jerzy Grzegorski (źródło: archiwum Fundacji In Situ)

IV Międzynarodowy Festiwal Sztuki Efemerycznej Konteksty w Sokołowsku, 2014, fot. Marcin Polak, Jerzy Grzegorski (źródło: archiwum Fundacji In Situ)

Ale od początku. Festiwal Sztuki Efemerycznej Konteksty powstał w 2010 roku i według założeń organizatorów miał być próbą uchwycenia zmian, zachodzących na gruncie polskiej sztuki efemerycznej – przede wszystkim w dziedzinie performance’u. Zarysowały się wówczas główne linie badawcze, w których znalazły się – jak czytamy w tekście programowym – sztuka performance oraz „pokrewne działania w ujęciu zarówno diachronicznym, jak i symbolicznym, […] dokumentacje działań klasycznych, od lat siedemdziesiątych aż do najbardziej współczesnych i innowacyjnych realizacji”[2]. Założeniem festiwalu była wobec tego chęć uporządkowania dziedziny, upowszechnienie wiedzy na jej temat oraz przybliżenie specyfiki sztuki efemerycznej polskiemu odbiorcy oraz – co warto odnotować – promocja miasta i odbudowa zabytkowego Sanatorium doktora Brehmera, czym organizator, Fundacja In Situ, zajmuje się od lat. Od początku też w wyraźny sposób zaznaczano chęć zbudowania płaszczyzny dialogu pomiędzy artystami, krytykami i teoretykami sztuki, co w moim odczuciu jest zagadnieniem ważnym. Bowiem – w kontekście historycznym – performance wymknął się z ram klasycznego dyskursu o sztuce, osłabiając pozycję krytyka i teoretyka, przez co relacja artysta-krytyk-widz zastąpiona została raczej bezpośrednim kontaktem performer-odbiorca. W Sokołowsku podziały te nie istnieją, a panująca w czasie festiwalu – otwarta na dyskusje – atmosfera, sprzyja rozmowom i wymianie myśli, dzięki czemu w naturalny sposób można poszerzyć własną wiedzę, jak i otworzyć się na dodatkowe, płynące z zewnątrz, bodźce.

Na czas festiwalu miasteczko ożywa. Grupy artystów i widzów przemieszczają się wielokrotnie tymi samymi traktami, obserwując oraz uczestnicząc w odbywających się wydarzeniach. W Sokołowsku sztuka nie ingeruje na stałe w zastaną przestrzeń – wzbogaca ją, dopisuje konteksty, przypomina o czasie minionym i mówi o czasie teraźniejszym. Jest ulotna. Bo samo Sokołowsko, jako miasteczko mające własną, interesująca historię, wytycza ważny kontekst dla odbywających się w ramach festiwalu wydarzeń, które w pośredni lub też bezpośredni sposób się do niej odnoszą. Poza tym nową jakość wnosi również symboliczna obecność przyjezdnych gości i artystów, którzy na czas trwania Kontekstów w stosunkowo widoczny sposób zmieniają codzienny rytm życia miasta i jego mieszkańców. A ci ostatni – pomimo odbywających się już od czterech lat wydarzeń – nie są niestety w dalszym ciągu do działań tych przekonani. Myślę, że jest w tym zasadniczy problem, który stoi niejako w opozycji do założeń samego festiwalu, w których wyrażona została chęć integracji z lokalną społecznością i zbudowanie dialogu. Pomimo że wydarzenia sprzyjające integracji zostały przez organizatorów zaplanowane, to nie było zbyt wielu chętnych, którzy zechcieliby w nich uczestniczyć. Społeczność lokalna jest w dalszym ciągu nieufna – nie chce się angażować w proponowane przez Fundację In Situ działania, gdyż ich po prostu nie rozumie i uważa je za mało interesujące. Oczywiście nie zmieniłoby tego wprowadzenie działań ingerujących w codzienne życie mieszkańców, ale raczej przygotowanie dostosowanego do poziomu ich wrażliwości bloku atrakcyjnych, przystępnych zajęć, mających na celu podniesienie świadomości oraz wiedzy z zakresu prezentowanych działań. Być może tego typu projekty spowodowałyby większą aktywność i zaangażowanie mieszkańców, co z pewnością ożywiłoby także sam festiwal.

IV Międzynarodowy Festiwal Sztuki Efemerycznej Konteksty w Sokołowsku, 2014, fot. Marcin Polak, Jerzy Grzegorski (źródło: archiwum Fundacji In Situ)

IV Międzynarodowy Festiwal Sztuki Efemerycznej Konteksty w Sokołowsku, 2014, fot. Marcin Polak, Jerzy Grzegorski (źródło: archiwum Fundacji In Situ)

Jeśli chodzi zaś o program główny, to należy zaznaczyć, że był bardzo interesujący – nie tylko za sprawą zaproszonym gości, ale też dzięki swojej różnorodności. Małgorzata Sady – tegoroczna kuratorka Festiwalu – oprócz performance’ów, zaplanowała wystawy, koncerty, happeningi, projekcje, jak również dyskusje i spotkania autorskie. Trudno jest wyszczególnić wydarzenia najciekawsze, gdyż zdecydowana ich większość była interesująca i wciągająca zarazem, tak jak blisko trzygodzinny performance Discrete | Diskret Laurel Jay Carpenter i Terese Longvy, improwizowany koncert Oli Kozioł i Andrew Dixona, ujmujące działanie Rity Marhaug, minimalistyczny koncert Wojciecha Bąkowskiego czy wizualnie przepiękna Armia Akademii Ruchu. Również Mass Grave Martina Zet poruszył – mam wrażenie – wszystkich uczestników festiwalu i obudził niespokojne duchy przeszłości, w dalszym ciągu tkwiące w naszej polskiej mentalności. Nie można pominąć także działań artystów przyjezdnych: Alaistaira MacLennana, Adiny Bar-On i Luisy Menano, w których w wyraźny sposób dało się odczuć inną niż w przypadku polskich twórców tematykę, siłę i jakby poważniejszy, bardziej skupiony, wyrafinowany sposób oddziaływania. Istotne według mnie były również retrospektywna wystawa Zygmunta Rytki i spotkanie z Józefem Robakowskim, który w przestrzeni kinowej przedstawił archiwalne i unikalne rejestracje performance’ów Ewy Partum i Pawła Kwieka oraz jedną z najnowszych, nieprezentowanych dotychczas, prac własnego autorstwa pt. Piegi. Niecodziennego, ludycznego humoru dostarczyła Szarża Łodzi Kaliskiej, a także Projekt KR736EJ Piotra Lutyńskiego, który poprzez swoją otwartą, nieformalną formułę i pozytywną aurę okazał się działaniem najbardziej angażującym zgromadzoną w Sokołowsku społeczność – tak przyjezdną, jak również lokalną.

Na zakończenie warto dodać, że Konteksty są festiwalem o dużym potencjalne, na który warto przyjechać. Nie tylko dla urokliwych krajobrazów i przyjaznej, niespotykanej atmosfery, ale również – i przede wszystkim – dlatego, aby osobiście doświadczyć momentów, w których sztuka przenika się z codziennym życiem, zacierając granicę istniejącą między tymi obszarami na co dzień.

  1. M. Ujma, Sanatorium i laboratorium. 4. Festiwal Sztuki Efemerycznej Konteksty w Sokołowsku, „Szum” [online], http://magazynszum.pl/krytyka/sanatorium-i-laboratorium-4-festiwal-sztuki-efemerycznej-konteksty-w-sokolowsku (dostęp 23.09.2014 r.).
  2. Patrz: http://www.insitu.pl/projekty/festiwale/item/konteksty-festiwal-performance-w-sokolowsku (dostęp 23.09.2014 r.).

KAMA WRÓBEL (1986) – absolwentka Instytutu Historii Sztuki na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Wrocławskiego. W 2010 roku obroniła pracę magisterską pt. Polska sztuka wideo w latach 1989-1995. W latach 2008-2009 współpracowała z Centrum Sztuki WRO oraz w 2010 roku z nieistniejącą już łódzką Galerią NT. Zajmuje się analizą zjawisk na rynku sztuki oraz wystawiennictwem, jako kurator zorganizowała szereg wystaw w takich miejscach jak Galeria Fotografii Prospero/Lublin, Galeria Sztuki Współczesnej Platon/Wrocław, Galeria w Centrum Kultury Agora/Wrocław. Występuje również jako kurator niezależny. Współpracuje z TIFF Collective, Fundacją Fly with Art oraz wrocławską Galerią Miejską. Teksty jej autorstwa publikowane są na portalach o tematyce artystycznej oraz w magazynach kulturalno-artystycznych.

Dodaj komentarz


Artykuły

Opinie

Rozmowy

Czytelnia

Myślnik

Wydarzenia

Balkan Playground. Michał Korta

Od 25 października do 3 grudnia 2017 roku

Michał Korta, cykl „Balkan Playground” (Randa, egipska reprezentacja karate, Sutomore, Czarnogóra), 2014 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Kino-oko. Wokół Wiertowa i konstruktywizmu

Od 20 października do 30 listopada 2017 roku

Józef Robakowski, „Ćwiczenia na 2 ręce” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Cukiernia Europa

Od 19 października 2017 do 25 listopada 2017 roku

Aleksandar Stankoski, Ostatnia wyprawa, 100 x 70, olej na kartonie, 1992 (źródło: materiały prasowe organizatora)

8. Festiwal Krytyków Sztuki Filmowej Kamera Akcja

Od 19 do 22 października 2017 roku

 Festiwal Krytyków Sztuki Filmowej Kamera Akcja (źródło: materiały prasowe organizatora)

Festiwal im. Macieja Berbeki Inspirowane Górami

Od 19 października do 21 października 2017 roku

Festiwal im. Macieja Berbeki Inspirowane Górami (źródło: materiały prasowe organizatora)

Inwencja i naśladownictwo. Dawna grafika włoska

Od 17 października do 17 grudnia 2017 roku

Gaetano Cottafavi, „Wodospad na rzece Aniene koło Tivoli”, 1835 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Dziekanka artystyczna

Od 16 października do 24 listopada 2017 roku

Mirosław Bałka, „Good God” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Festiwal Tradycji Literackich

Rozdział I: Mickiewicz / Różewicz

Od 14 października do 16 listopada 2017 roku

Ballady i Romanse (źródło: materiały prasowe organizatora)

Modernizm udomowiony

Współczesna architektura chińska

Od 13 października 2017 roku do 7 stycznia 2018 roku

Projekt: Warsztat wyrobu cukru trzcinowego w gminie Zhangxi, powiat Songyang, Studio: DnA _Design and Architecture (źródło: materiały prasowe organizatora)

Centralna, Środkowo-Wschodnia

Od 13 października do 23 listopada 2017 roku

Ivars Gravlejs, „FUCK” (Early Works), 1994 źródło: materiały prasowe organizatora)

więcej wydarzeń
U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR