Teatr Nowy im. Kazimierza Dejmka w Łodzi: Małgorzata Sikorska-Miszczuk, Kobro, reż. Iwona Siekierzyńska, premiera: 22.11.2014 r.

Teatr Nowy im. Kazimierza Dejmka w Łodzi znowu zaskakuje widzów. Tym razem za sprawą spektaklu Kobro. Nawet najwięksi laicy kojarzą to nazwisko (zwłaszcza łodzianie). Nie oczekujmy jednak typowej biografii wybitnej rzeźbiarki. Poszukujący oryginalnych środków wyrazu Teatr, udowodnił po raz kolejny, że niczym prawdziwy awangardzista przekracza utarte formy.

„Kobro”, reż. Iwona Siekierzyńska, Teatr Nowy im. Kazimierza Dejmka w Łodzi, fot. Janusz Szymański (źródło: materiały Teatru)

„Kobro”, reż. Iwona Siekierzyńska, Teatr Nowy im. Kazimierza Dejmka w Łodzi, fot. Janusz Szymański (źródło: materiały Teatru)

Wiodącą postacią, wyreżyserowanego przez Iwonę Siekierzyńską przedstawienia, nie jest Katarzyna Kobro, lecz jej córka – Nika Strzemińska (Joanna Król). Poznajemy ją jako kobietę dorosłą (dobiegającą czterdziestki), ale wciąż niedojrzałą. Wewnętrznie okaleczoną. Niepotrafiącą sobie poradzić z traumatycznym dzieciństwem. Artyści, pochłonięci swoją pasją, nie zawsze są w stanie podołać trudom rodzicielstwa. W każdym razie Kobro i Władysław Strzemiński (świetny Przemysław Dąbrowski) nie podołali. Narodziny dziecka zburzyły niemal idealną symbiozę, w jakiej żyli przez ponad piętnaście lat, kiedy stanowili dla siebie inspirację, a ich twórczość przenikała się wzajemnie. Z czasem miłość zamieniła się w nienawiść, a dom w pole walki.

Kobro to wnikliwe spektrum psychologiczne, obnażające przerażającą prawdę, że rany zadane w dzieciństwie nigdy się nie goją. Szczególnie unaocznia się to, kiedy Nika spotyka „zwykłego” człowieka PP (przekonujący Krzysztof Pyziak). Mężczyzna nie mówi ani słowa na temat swoich rodziców, co więcej próbuje nakłonić kobietę, by uczyniła podobnie – zamknęła ten rozdział życia. PP pozornie hołduje maksymie: „było minęło”, ale to tylko gra pozorów. W moim odczuciu udaje przed samym sobą, lecz ból, niewypowiedziany na głos, nie znika. Pozostaje wciąż obecny, kryjąc się w podświadomości, jak niechciany towarzysz, zakłócając egzystencję, a właściwie wegetację. Niszczy z taką samą mocą, jak kultywowane dramatyczne wspomnienia. Różnica między bohaterami zasadza się na tym, że on negując destrukcyjny wpływ przeszłości na teraźniejszość, topi go w butelce wódki, ona zaś jakby rozmyślnie odrzuca „tu i teraz”, żyjąc dawno minionymi czasami, pogrążając się w wewnętrznej pustce. Żadna z metod nie okazuje się skuteczna. Tak naprawdę wiodą w tym samym kierunku – samobójstwa na raty. Ani kobieta, ani mężczyzna nie potrafią „normalnie” funkcjonować. Czym jest jednak ta osławiona normalność? Kto wyznacza jej granice? Z pewnością dla niektórych widzów spektakl okaże się niełatwy, bo konfrontuje z własnym cierpieniem. Z drugiej strony może przynieść oczyszczenie, bo pozwoli wypłakać własne nieszczęścia niepostrzeżenie, pod pozorem wzruszenia przeżyciami Niki.

„Kobro”, reż. Iwona Siekierzyńska, Teatr Nowy im. Kazimierza Dejmka w Łodzi, fot. Janusz Szymański (źródło: materiały Teatru)

„Kobro”, reż. Iwona Siekierzyńska, Teatr Nowy im. Kazimierza Dejmka w Łodzi, fot. Janusz Szymański (źródło: materiały Teatru)

Autorka znakomitego dramatu – Małgorzata Sikorska-Miszczuk, pragnęła ukazać, jakie konsekwencje mogą wyniknąć z decyzji o wyborze artystycznej drogi. Pytanie, czy w ogóle taką decyzję można podjąć, bo bycie artystą, to coś więcej niż zawód, to powołanie, którego nie sposób się wyrzec. Abstrahując od tych dywagacji, trzeba przyznać, że tekst oddano niemal z precyzyjną dokładnością. Z jednym zastrzeżeniem, a mianowicie mimo że główną postacią pozostaje Nika Strzemińska, to cała uwaga widzów i tak skupia się na Katarzynie Kobro, za sprawą rewelacyjnej roli Moniki Buchowiec. Słusznie, bo należy się uznanie tej utalentowanej artystce. Zresztą sama autorka w rozmowie z o.pl przyznała, że spodobał jej się spektakl. Nic dziwnego, bo to jedno z najlepszych tegorocznych przedstawień.

W sztuce odniesiono się również do kwestii przynależności narodowej. Ukazano ostracyzm z jakim Katarzyna – rodowita Rosjanka, spotkała się w Polsce zarówno przed wybuchem drugiej wojny światowej, jak i po jej zakończeniu. Musiała wówczas walczyć z irracjonalnym oskarżeniem o odstępstwo od narodowości polskiej, gdyż podpisała, wraz z mężem, tak zwaną listę rosyjską. Zaskakujące, że Strzemińskiego nie spotkały prawie żadne nieprzyjemności. Natomiast nigdy nie wybaczył żonie, że zmuszony okolicznościami wyparł się polskości. Przy czym nie ma dowodów, że ona go do tego nakłoniła. Z czasem pochodzenie stało się kością niezgody artystów. Obsesja Władysława na punkcie naszego kraju potęgowała jego niechęć do małżonki. Biorąc pod uwagę aktualne wydarzenia, wspomniany akcent polsko-rosyjski nabiera symbolicznego znaczenia.

„Kobro”, reż. Iwona Siekierzyńska, Teatr Nowy im. Kazimierza Dejmka w Łodzi, fot. Janusz Szymański (źródło: materiały Teatru)

„Kobro”, reż. Iwona Siekierzyńska, Teatr Nowy im. Kazimierza Dejmka w Łodzi, fot. Janusz Szymański (źródło: materiały Teatru)

Warto zauważyć, że spektakl w intrygujący sposób splata się z hasłem „Awangarda i socrealizm”, pod którym odbywały się obchody sześćdziesiątej piątej rocznicy Teatru Nowego w Łodzi. Kobro i Strzemiński to przecież najwybitniejsi przedstawiciele awangardy w Polsce. Socrealizm natomiast odcisnął piętno na ich twórczości. Sama forma przedstawienia, pełnego metafor i niedopowiedzeń, również wpisuje się we wzmiankowany nurt. Akcja toczy się w jakimś mistycznym urzędzie, gdzie urzędnicy zamiast zajmować się „papierkową robotą”, wcielają się w postaci wskazanych wyżej artystów, niczym w ustawieniach hellingerowskich. Czy stajemy się wobec tego świadkami terapii grupowej? Każdy powinien sobie sam odpowiedzieć. Nic bowiem w spektaklu Kobro nie jest oczywiste.

Słowa uznania należą się Izabeli Stronias za scenografię przypominającą suprematyczne rzeźby Kobro. Surowa, nieco klaustrofobiczna sceneria wzmaga atmosferę pełną lęku i wzajemnych oskarżeń. Niewątpliwą atrakcję stanowią wyświetlane na telebimach, umieszczonych po bokach sceny, rzeźby artystki, a także fragment niemego radzieckiego filmu z 1924 roku Aelita, wyreżyserowanego przez Jakowa Protazanowa z futurystycznymi kostiumami stworzonymi przez inną utalentowaną awangardową artystkę – Aleksandrę Ekster.

„Kobro”, reż. Iwona Siekierzyńska, Teatr Nowy im. Kazimierza Dejmka w Łodzi, fot. Janusz Szymański (źródło: materiały Teatru)

„Kobro”, reż. Iwona Siekierzyńska, Teatr Nowy im. Kazimierza Dejmka w Łodzi, fot. Janusz Szymański (źródło: materiały Teatru)

Wiek XX przyniósł ludzkości, obok potwornej dehumanizacji, ogromny rozwój sztuki. Sztuki przez wielkie „S”. Można ją kochać, można nienawidzić, ale nikt nie odmówi jej wielkości, na którą zasłużyła. Kolejne stulecie, to niestety okres celebrytów, którzy poza swą przybraną w piórka pospolitą osobowością, nic nie wnoszą do świata artystycznego. Z tym większą zatem nostalgią powracamy do innowacji, jakich dostarczyli nam Kobro, Strzemiński i inni. Wielkie brawa dla Teatru Nowego w Łodzi, że zapewnia nam doznania na najwyższym artystycznym poziomie.

Kobro to obowiązkowy spektakl nie tylko dla wielbicieli sztuki, ale także wszystkich wrażliwych intelektualistów. Skierowany do wymagającego widza. Parafrazując modowe trendy, po prostu must have dla miłośników teatru!

Dodaj komentarz


Artykuły

Opinie

Rozmowy

Czytelnia

Myślnik

Wydarzenia

Joanna Borkowska. Elementy

Od 1 marca do 6 kwietnia 2017 roku

Joanna Borkowska, Field 2013, Oil on Canvas, 100x140cm (źródło: materiały prasowe organizatora)

Andrzej Jarodzki. Złodziej obrazów

Od 3 marca do 1 kwietnia 2017 roku

Andrzej Jarodzki, „Urwać się stąd”, 2009 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Podróż do Edo

Japońskie drzeworyty ukiyo-e z kolekcji Jerzego Leskowicza

Od 25 lutego do 7 maja 2017 roku

Utagawa Hiroshige „Świątynia Gion w śniegu” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Akcja Lublin! Rozdział 1

Od 24 lutego do 19 marca 2017 roku

Zdzisław Kwiatkowski, fot. Andrzej Polakowski (źródło: materiały prasowe organizatora)

Daniel Pielucha. Nadrealizm polski

Od 24 lutego do 26 marca 2017 roku

Daniel Pielucha (źródło: materiały prasowe organizatora)

Urszula Tarasiewicz. Ogrodowa / Garden Street

Od 24 lutego do 31 marca 2017 roku

Urszula Tarasiewicz, „Ogrodowa/Garden Street” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Kupując oczami

Od 22 lutego do 11 czerwca 2017 roku

Projekty aranżacji wystawy sklepu Juliusza Grossego  w Krakowie autorstwa Franciszka Seiferta, autor fot. nieznany, lata 30. XX w., wł. Muzeum Historycznego Miasta Krakowa (źródło: materiały prasowe organizatora)

Andrzej Mitan. Sztuka (nie)zidentyfikowana

Od 18 lutego do 23 kwietnia 2017 roku

Andrzej Mitan, „W świętej racji”, płyta analogowa, proj. Ryszard Winiarski (źródło: materiały prasowe organizatora)

ABS_2067

Od 27 lutego do 17 marca 2017 roku

Philippe Rębosz, „And all my friends are dead”, akryl i olej na płótnie, 2017 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Nature morte

Od 19 lutego do 14 maja 2017 roku

Barnaby Barford „Do it again, I didn’t press record”, 2009, dzięki uprzejmości artysty, Fot. Noah Da Costa, © Barnaby Barford (źródło: materiały prasowe organizatora)

więcej wydarzeń
U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR