30. Warszawski Festiwal Filmowy, 10.10.-19.10.2014 r.

Próby syntezy Warszawskiego Festiwalu Filmowego rokrocznie sprowadzają się do litanii krytycznych komunałów. Co najmniej od kilku lat pisze się o braku selekcjonerskiej myśli przewodniej i repertuarowym mętliku, o atomizacji wędrującej między multikinem Złote Tarasy a Kinoteką publiczności, o braku poczucia wspólnoty i deficycie festiwalowej atmosfery. Świeżo zakończona 30. edycja nie okazała się wyjątkiem. Eklektyzm wpisanej w zatłoczoną przestrzeń stołecznego centrum imprezy ma jednak swoje wady i zalety. Pod rzeczoną bezideowością kryją się przecież takie (wewnętrznie rozmaite, to fakt) sekcje, jak Odkrycia (prezentująca „filmy intrygujących twórców z całego świata, których artystyczną drogę warto śledzić”) czy Konkurs 1-2 (reżyserskie debiuty i filmy drugie). Wydaje się, że organizatorzy ze Stefanem Laudynem na czele najmocniejszy akcent stawiają na promocję młodych autorów, dotychczas nieznanych i bez większych wyróżnień. Warszawski Festiwal Filmowy daje tym samym szansę samemu widzowi. Mówi mu: weź udział w grze losowej, sięgnij po bilet, a może ci się poszczęści. Usprawiedliwione niech zatem będzie obranie przeze mnie tej samej strategii. Zamiast silić się na psychoanalizowanie selekcjonerów, dochodzenie do ramowych wniosków i zgrabnej pointy, z chaosu światowych kinematografii wygrzebuję tytuły, które jakoś mnie zafrapowały, o których mogę powiedzieć, że stanowią satysfakcjonującą nagrodę w loterii.

„Trumna w górach”, reż. Xin Yukun, Grand Prix w Konkursie Międzynarodowym, 30. Warszawski Festiwal Filmowy, 2014 (źródło: materiały organizatora)

„Trumna w górach”, reż. Xin Yukun, Grand Prix w Konkursie Międzynarodowym, 30. Warszawski Festiwal Filmowy, 2014 (źródło: materiały organizatora)

Trumna w górach (Binguan, reż. Xin Yukun; Grand Prix w Konkursie Międzynarodowym)

Scenariuszowy majstersztyk, nad którym debiutujący chiński reżyser pracował trzy lata, przypomina puzzle, których nieuważny choć przez chwilę widz nie będzie w stanie złożyć. Każdy fragment tej zbudowanej z ludzkich sekretów układanki jest istotny. Będące punktem wyjścia morderstwo samodzielnie intryguje, lecz dopasowane do innych kawałków, wpisane w kontekst coraz lepiej rozumianej intrygi, ujawnia czarno-humorzasty charakter. Czy emocje wystarczają za usprawiedliwienie dla przewinień? Jeśli nie, wszyscy bohaterowie Yukuna szargają swoje sumienia.

Jak powstrzymać ślub (Hur man stoppar ett bröllop, reż. Drazen Kuljanin; Zwycięzca Konkursu 1-2)

Kameralny dramat nakręcony w 5 godzin i 17 minut (tyle trwa podróż koleją z Malmö do Sztokholmu, do której sprowadza się fabularny szkielet) to szwedzkie połączenie Pociągu Kawalerowicza i Przed wschodem słońca Linklatera. Ograniczona ścianami przedziału para obcych sobie ludzi rozmawia. Z rozmowy rodzą się emocje, wraz z emocjami zmniejsza się dystans i pojawia wzajemne zrozumienie. Kuljanin i dwójka jego aktorów udowadniają, że nawet w XXI wieku ludzkie oblicze może kinu w zupełności wystarczać. Częściowo improwizowany dialog oraz ładunek treściowy i napięcie, jakie ujawniają twarze grających, skutkują – by zacytować recenzję samych jurorów – „wielowarstwową strukturą, która urzeka jednoczesną lekkością i głębią potraktowania tematu”.

„Hur man stoppar ett bröllop”, reż. Drazen Kuljanin, zwycięzca Konkursu 1-2, 30. Warszawski Festiwal Filmowy, 2014 (źródło: materiały organizatora)

„Hur man stoppar ett bröllop”, reż. Drazen Kuljanin, zwycięzca Konkursu 1-2, 30. Warszawski Festiwal Filmowy, 2014 (źródło: materiały organizatora)

Głupiec (Durak, reż. Yuri Bykov)

Trzeci film twórcy Majora to filmowy bliźniak tegorocznego Lewiatana Zwiagincewa. Równie bezlitosny w diagnozie lokalnej biurokracji, pokazuje bezsilność jednostki na tle żyjącego w rosyjskim molochu społeczeństwa – nie chcącego sobie pomóc, zwyrodniałego, zarażonego chorobą całego systemu. Głupiec pozbawiony jest jednak poezji filmowego języka twórcy Powrotu oraz pijackiego humoru Lewiatana. Siłą historii ostatniego sprawiedliwego, którym okazuje się zwykły hydraulik i głowa ubogiej rodziny, jest tonacja serio. Dla tytułowych prawych głupców w świecie Bykova nie ma żadnej nadziei.

„Plemya”, reż. Myroslav Slaboshpytskiy, 30. Warszawski Festiwal Filmowy, 2014 (źródło: materiały organizatora)

„Plemya”, reż. Myroslav Slaboshpytskiy, 30. Warszawski Festiwal Filmowy, 2014 (źródło: materiały organizatora)

Plemię (Plemya, reż. Myroslav Slaboshpytskiy)

Film, przez wielu stawiany w gronie najlepszych obrazów sezonu, już zapisał się na kartach historii kina. Ukraiński twórca korzysta z konwencjonalnego schematu wstępowania nastolatka do szkolnej zhierarchizowanej społeczności i ulegania panującemu w niej prawu silniejszego. Schemat wieńczy zwyczajowa tragedia. Rewolucyjność Plemienia polega na tym, że pokazane zostaje środowisko głuchoniemych, dialogi przekazywane są jedynie w języku migowym, napisów na ekranie brak. Mimo pewnej siermiężności wykonania, którą dostrzegam (niechlujność bądź sztuczność w inscenizacji wielu scen; fabularna pospolitość), zaskakująca jest pojemność tematyczna niemego dzieła. Już sam tytuł wprowadza nas w dyskurs antropologiczny, który rozpatrywać można nie tylko w kontekście szkolnym, nastoletnim, ale i ukraińskim w ogóle („Nic, co było pokazane na ekranie, nie zostało przez mnie wymyślone” – zdradził reżyser). Sposób podania historii rodzi dyskusję na temat mechanizmów czytania takiej audiowizualności, w której praca kamery i język ciała aktorów jako jedyne decydują o zrozumieniu fabuły przez odbiorców. Zapewne odmienne metody aktorskie to także osobna kwestia do analizy. Podobnie jak Andrzej Jakimowski w Imagine, Slaboshpytskiy stawia swoją publiczność w sytuacji dotąd zarezerwowanej dla osób pozbawionych jednego ze zmysłów. Teraz to my patrzymy na zaskakująco ekspresyjnych aktorów i zastanawiamy się nad komunikatywnością oraz granicami zrozumienia użytych przez bohaterów środków.

„What We Do in the Shadows”, reż. Taika Waititi, Jemaine Clement, Nagroda Publiczności, 30. Warszawski Festiwal Filmowy, 2014 (źródło: materiały organizatora)

„What We Do in the Shadows”, reż. Taika Waititi, Jemaine Clement, Nagroda Publiczności, 30. Warszawski Festiwal Filmowy, 2014 (źródło: materiały organizatora)

Co robimy w ukryciu (What We Do in the Shadows, reż. Taika Waititi, Jemaine Clement; Nagroda Publiczności)

Powodujący masowe skurcze żołądka, najzabawniejszy film WFF-u. Już tęsknię za ponownym seansem tej postmodernistycznej perełki, w której popkulturowa erudycja twórców działa w interesie przeciętnie wykształconego widza. Z gotycką tematyką większość polskich kinomanów jest dostatecznie obeznana, nie istnieje więc ryzyko, by podważająca klasyczne (chyba wszystkie!) wampiryczne motywy opowieść nie została przez nich zrozumiana. Nowozelandzcy twórcy okazują się entuzjastami straszenia, miłośnikami klasycznego horroru i słowiańszczyzny, a przede wszystkim – niepoprawnymi figlarzami o godnej pozazdroszczenia inwencji. Warszawska publiczność nie mogła się pomylić!

GABRIEL KRAWCZYK – rowerzysta, łasuch, student. Publikował lub publikuje m.in. w „Kulturze Liberalnej”, „Ekranach”, portalach „Esensja.pl”, „popmoderna.pl”. Autor bloga http://kinomanhipomaniakalny.blogspot.com/.

Dodaj komentarz


Artykuły

Recenzje

Rozmowy

Czytelnia

Myślnik

Wydarzenia

Stanisław K. Dawski

Od 2 do 17 czerwca 2017 roku

Stanisław Dawski, „Szukam człowieka. Trujące ziele”, 1951 (źródło: materiały prasowe organizatora)

O potrzebie tworzenia widzeń 1929–2017

Od 27 maja do 17 września 2017 roku

Yi-Chun Lin, „Autumn”, 2016, druk Giclee, papier, 180 x 180 cm Dzięki uprzejmości artysty (źródło: materiały prasowe organizatora)

Legendarna Młoda Polska

Od 2 czerwca do 10 września 2017 roku

Zbigniew Pronaszko, „W dolinę Józefata”, ok. 1910, olej, płótno, fot. Archiwum właściciela kolekcji, © fot. Janusza Kozina (źródło: materiały prasowe organizatora)

8. Targi Książek dla Dzieci i Młodzieży Dobre Strony

Od 26 do 28 maja 2017 roku

Targi Książek dla Dzieci i Młodzieży Dobre Strony (źródło: materiały prasowe organizatora)

Na wspólnej drodze. Kraków i Budapeszt w średniowieczu

Od 6 czerwca do 20 sierpnia 2017 roku

Pierścień burmistrzów krakowskich, XVI w., w zbiorach Muzeum Historycznego Miasta Krakowa (źródło: materiały prasowe organizatora)

Paweł Kowalewski. Moc i piękno

Od 21 maja do 30 lipca 2017 roku

Paweł Kowalewski, „Cesia”, 2015 (źródło: materiały prasowe organizatora)

W warsztacie niderlandzkiego mistrza

Holenderskie i flamandzkie rysunki z kolekcji Muzeum Narodowego w Warszawie

Od 18 maja do 20 sierpnia 2017 roku

Bartholomeus Molenaer, „Wiejska szkoła z nauczycielem ostrzącym pióro”, ok. 1635–1650 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Panna Nikt

20 maja 2017 roku

„Panna Nikt”, reż. Paweł Passini (źródło: materiały prasowe teatru)

Masaki Fujihata. Poszerzanie świata

Od 19 maja do 2 lipca 2017 roku

Masaki Fujihata (źródło: materiały prasowe organizatora)

Alexandre Dang. Dancing Flowers

Od 19 maja do 13 sierpnia 2017 roku

Royal Greenhouses of Laeken (źródło: materiały prasowe organizatora)

więcej wydarzeń
U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR