Spojrzenie na rok 2013 nie powinno ograniczać się do sztywnego wyznaczania ram czasowych zgodnie z kalendarzem, ale raczej podążać za tematyką wystaw i wydarzeń, określających bieżącą kondycję świata sztuki. Zarówno wielkie, cykliczne wystawy, jak i festiwale (w skali światowej 55. Biennale Sztuki w Wenecji czy w skali ogólnopolskiej na przykład 15. Międzynarodowe Biennale Sztuki Mediów WRO) wydawały się odzwierciedlać stan niepokoju obecny we współczesnej kulturze. Gdyby przyjąć przewrotną perspektywę Biennalisty – postaci, w którą wciela się Thierry „Colonel” Geoffroy, można, jego wzorem, poszukiwać tropów w pozornie prostych pytaniach o hasła przewodnie wielkich wystaw tego sezonu. Rozczarowanie utopią rewolucji komunikacyjnej, napięcia polityczne czy wreszcie kryzys ekonomiczny – wszystkie te czynniki przyczyniły się do wyłonienia stanu swoistej „nostalgii za przeszłością”. Zarówno hasło BWPWAP Back When Pluto Was a Planet (Dawno temu, gdy Pluton był planetą) związane z Transmediale 2013, jak i emblemat Pałacu Encyklopedycznego, który przyjęto dla Biennale Weneckiego, odwoływały się do przeszłości jako coraz mniej zrozumiałego fenomenu, który sami sobie musimy wytłumaczyć. Także Biennale Sztuki Mediów WRO, które w roku 2013 odbyło się pod hasłem Pionierskie wartości (Pioneering Values), uwidaczniało zawarty w tym haśle zwrot w stronę przeszłości i pytania o rudymentarne wartości. Pytania te były dostrzegalne w szerszym dyskursie kultury od początku minionego roku. Utopia wiedzy zgromadzonej w weneckim Pałacu Encyklopedycznym odnosiła się do niemożliwej idei jej centralizacji i znalezienia racjonalnej odpowiedzi na wszystkie pytania. Współcześnie zasoby wiedzy coraz częściej są budowane kolektywnie, na zasadzie wikinomii, co z jednej strony sprzyja heterarchii, z drugiej podważa autorytety, przy jednoczesnej inflacji samozwańczych ekspertów.

Ai Weiwei, „Disposition”, Biennale Sztuki w Wenecji, 2013, fot. Ewa Wójtowicz (źródło: dzięki uprzejmości E. Wójtowicz)

Ai Weiwei, „Disposition”, Biennale Sztuki w Wenecji, 2013, fot. Ewa Wójtowicz (źródło: dzięki uprzejmości E. Wójtowicz)

Decyzja o skonstruowaniu wystawy głównej Biennale Weneckiego na zasadzie gabinetu osobliwości, którą podjął Massimiliano Gioni, uczyniła z Il Palazzo Enciclopedico wydarzenie bezprecedensowe i niezapomniane. Wydaje się, że kurator kierował się kryteriami kultury postinternetowej, polegającej na stosowaniu logiki kultury sieciowej do zjawisk otaczającego nas świata, sposobu pozyskiwania wiedzy i porządkowania informacji oraz odbioru sztuki. Zaprezentowane postawy artystyczne były niekiedy wysoce „osobne”; charakterystyczny przykład może stanowić tu postać i dorobek Mortona Bartletta (1909–1992). Owa osobność jednocześnie jednak wypromowała tego twórcę, pomogła w odnalezieniu dlań miejsca w świecie sztuki. „Olimpiada sztuki”, bo tak ironicznie bywa nazywana rywalizacja o nagrody w pawilonach narodowych, przyniosła wiele ciekawych rezultatów. Praca Konrada Smoleńskiego Everything Was Forever, Until It Was No More, zaprezentowana w pawilonie polskim w weneckim Giardini, wychodziła poza dotychczasowe, raczej wizualne, a nie audialne, interwencje w strukturę przestrzenną budynku, choć i w poprzednich edycjach Biennale zdarzały się interesujące realizacje o charakterze site-specific.

Wśród prezentacji sztuki w Polsce warto wyróżnić wystawę Marka Rothko w Muzeum Narodowym w Warszawie nie tylko ze względu na same prace tego malarza, ale także rezultat artystycznej podróży Nicolasa Grospierre’a ukazany w cyklu fotografii Dinaburg, Borisoglebsk, Dvinsk, Daugavpils. Innego typu podróż artystyczna stała się punktem wyjścia dla wystawy prac Angeliki Markul Wyzwolone siły w Muzeum Sztuki w Łodzi. Angelika Markul wybiera miejsca, które stanowią białe plamy wykluczenia na mapie świata, ale jednocześnie fascynują aurą zagrożenia. Należy bowiem pamiętać o drugim, mniej rozpowszechnionym znaczeniu pojęcia „rudymenta”, zgodnie z którym oznacza ono także cechy zanikające i szczątkowe. W tym kontekście warto wspomnieć zarówno o utracie kontaktu z miejscami i ludźmi poprzez spowodowane poczuciem zagrożenia wykluczenie, jak i zanikaniu związków z tym, co ulega zapomnieniu i zatarciu. Przykładem stawiania pytań rudymentarnych w obu znaczeniach może być twórczość Franciszka Orłowskiego, którego pracę Wiatrołap – kotarę uszytą ze skrawków ubrań, którymi artysta wymienił się z osobami bezdomnymi – zaprezentowano w warszawskiej Zachęcie w ramach wystawy Splendor tkaniny. Franciszek Orłowski znalazł się także w gronie artystów wybranych przez Zbigniewa Liberę do projektu Kurator Libera: Artysta w czasach beznadziei, zaprezentowanego we wrocławskim BWA na przełomie 2013 i 2014 roku. Także we Wrocławiu w ramach Biennale WRO podjęto próbę przyjęcia perspektywy historycznej i ponownego przepracowania tytułowych „pionierskich wartości”. Jedną z bardziej interesujących prac był tutaj film dokumentalny Karola Radziszewskiego America Is Not Ready For This (2012), poświęcony doświadczeniu artystycznej podróży Natalii Lach-Lachowicz na stypendium do Nowego Jorku w 1977 roku.

Strony: 1 2 3

EWA WÓJTOWICZ – doktor nauk humanistycznych UAM w Poznaniu, absolwentka ASP w Poznaniu. Autorka książek Net art (2008), Sztuka w kulturze postmedialnej (2016) oraz licznych tekstów poświęconych sztuce mediów. Wykłada na Uniwersytecie Artystycznym w Poznaniu. Zainteresowania badawcze: kultura internetu, sztuka postmedialna. Więcej: ewa-wojtowicz.net.

Dodaj komentarz


Recenzje

Opinie

Rozmowy

Czytelnia

Myślnik

Wydarzenia

Od marionetek do robotów. Historia teatrów lalkowych w Gdańsku

Od 28 czerwca 2017 roku do 15 stycznia 2018 roku

„Bajki robotów”, 2016 r., fot. Piotr Pędziszewski (źródło: materiały prasowe organizatora)

Kobiece spojrzenie. O aktorstwie Antoniny Hoffmann

Od 29 czerwca 2017 roku do 4 lutego 2018 roku

Portret Antoniny Hoffmann autorstwa Julesa Vallenta, 1875, wł. MHK (źródło: materiały prasowe organizatora)

15. Przegląd Sztuki SURVIVAL

Od 23 do 27 czerwca 2017 roku

Dominika Oleś, „Artykulacja” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Making Places

Fieldoffice Architects Sheng-Yuan Huang

Od 22 czerwca do 27 sierpnia 2017 roku

Wieża widokowa (źródło: materiały prasowe organizatora)

21. Międzynarodowy Festiwal Nova Muzyka i Architektura

Od 24 czerwca do 2 września 2017 roku

Tubicinatores Gedanenses (źródło: materiały prasowe organizatora)

Kapelusze z głów! Unikatowa kolekcja z Muzeum Novojiczinskiego

Od 20 czerwca do 5 listopada 2017 roku

„Kapelusze z głów! Unikatowa kolekcja z Muzeum Novojiczynskiego” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Tak widzą. Panorama fotografii węgierskiej

Od 13 czerwca do 10 września 2017 roku

András Bánkuti, „Zmierzch”, Moskwa, 6 listopada 1990 © Bánkuti András (źródło: materiały prasowe organizatora)

Skarbiec. Złotnictwo archikatedry wrocławskiej

Od 13 czerwca do 24 września 2017 roku

Pastorał Biskupa Georga Koppa (fragment), Wilhem Rauscher, Fulda, ok. 1890, srebro złocone, emalie, kameryzacja, fot. Arkadiusz Podstawka (źródło: materiały prasowe organizatora)

Stanisław Baj. Czarna rzeka

Od 10 czerwca do 9 lipca 2017 roku

Stanisław Baj, „Czarna rzeka” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Sploty ducha, wzory codzienności

Sztuka balijska z kolekcji Krzysztofa Musiała

Od 8 czerwca do 20 sierpnia 2017 roku

„Walka kogutów”, 2007 (źródło: materiały prasowe organizatora)

więcej wydarzeń
U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR