Centrum Sztuki Współczesnej Znaki Czasu w Toruniu: Festiwal Architektury i Wzornictwa Tormiar, kuratorzy: Marta Kołacz, Cezary Lisowski, Piotr Lisowski, 26.06.-01.07.2014 r., wystawy potrwają do 21.09.2014 r.

Podczas gdy wielu młodym ludziom PRL kojarzy się z gumą Donald, Peweksem i wodą z syfonu, Cezary Lisowski coraz częściej odkopuje zapomnianą lub kompletnie nieznaną architekturę z tamtego okresu.

Dominika Plewik: Skąd pomysł na zorganizowanie Festiwalu Tormiar?

Cezary Lisowski: Wszystko zaczęło się rok temu, dzięki działaniom skupionej przy toruńskim Centrum Sztuki Współczesnej grupy osób, zainteresowanych architekturą i sztuką użytkową powojennego Torunia. Zaczęliśmy zapoznawać się z tym, co zostało z PRL-owskiej, toruńskiej achitektury, tworzyć dokumentację. Przestrzeń CSW pozwoliła nam rozwinąć skrzydła. Wtedy też pomyśleliśmy o zorganizowaniu festiwalu. Póki co jesteśmy bardzo zadowoleni z rezultatów, Tormiar przyciąga ludzi.

Kampus Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, fot. Tytus Szabelski (źródło: materiały prasowe organizatora)

Kampus Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, fot. Tytus Szabelski (źródło: materiały prasowe organizatora)

Sama nazwa grupy została utworzona na wzór popularnych w okresie PRL-u nazw zakładów przemysłowych, zawierających w sobie często skrót nazwy miasta lub państwa (Tor, Pol) a także słowa, odnoszącego się do ich działalności (Tormięs, Herbapol). Hasło festiwalu „Rehabilitacja wyobraźni” to apel projektanta i teoretyka Andrzeja Pawłowskiego, który zwraca uwagę, że architekturze i wzornictwu powinna towarzyszyć wspólna, twórcza aktywność.

Dlaczego wybraliście akurat wnętrza?

W tamtym roku skupiliśmy się na próbie ochrony Auli UMK, której była planowana przebudowa. Dwukrotnie udało nam się przyczynić do zablokowania przetargu, ale ostatecznie ta cała nasza debata, próby, które podejmowaliśmy, rozpoczęły się za późno, w auli zdążono wszystko zdemontować, zaczęły się pojawiać poważne projekty przebudowy.

Nie poddaliśmy się jednak. Było to dla nas motywacją, „kopniakiem” do dalszego działania. Stwierdziliśmy, że trzeba coś z tym zrobić, że wnętrza to element w ogóle niekontrolowany, element najszybciej znikający.

Co było kluczem do wyboru wnętrz, które postanowiliście zaprezentować na wystawie?

Tak naprawdę czas przygotowywania Festiwalu był dość krótki, sam pomysł narodził się stosunkowo niedawno – wszelkie działania podjęliśmy na początku tego roku. Sam festiwal nie był nawet zaplanowany w budżecie, więc tym bardziej musieliśmy się postarać. Nie chcieliśmy stworzyć monografii wnętrz toruńskich, chcieliśmy aby festiwal był przyczynkiem, aby ludzie zaczęli zwracać uwagę na wnętrza z tamtego okresu, w ogóle na architekturę wnętrz samą w sobie, która zawsze jest traktowana trochę po „macoszemu”, pojawia się albo przy temacie architektury, albo przy temacie designu. Mam wrażenie, że nie ma konkretnych opracowań, ani myśli o architekturze wnętrz jako dziedzinie sztuki samej w sobie. Sądzę, że „strzałem w dziesiątkę” było zorganizowanie konferencji naukowej, którą w ramach festiwalu stworzyliśmy. Konferencja odbyła się pod hasłem Rehabilitacja wyobraźni. Polska architektura wnętrz 2. połowy XX w.; sam temat wychodzi poza Toruń, na konferencji poruszone zostały różnorodne przykłady wnętrz w Polsce. Zgłosili się nie tylko specjaliści, ale także osoby z zewnątrz, które chciały przyjechać jako słuchacze, pojawiły się pytania, czy trzeba się zarejestrować, czy jest jakaś określona liczba miejsc, czy konferencja jest płatna. Oczywiście wstęp był wolny dla wszystkich.

Festiwal Architektury i Wzornictwa Tormiar – Rehabilitacja Wyobraźni, Centrum Sztuki Współczesnej Znaki Czasu w Toruniu, 26.06.-01.07.2014 r., fot. Dominika Plewik (źródło: dzięki uprzejmości autorki)

Festiwal Architektury i Wzornictwa Tormiar – Rehabilitacja Wyobraźni, Centrum Sztuki Współczesnej Znaki Czasu w Toruniu, 26.06.-01.07.2014 r., fot. Dominika Plewik (źródło: dzięki uprzejmości autorki)

Co można uznać za perełkę toruńskiej architektury okresu PRL-u?

Myślę, że Kampus UMK jest jedyną w swoim rodzaju realizacją nie tylko w Toruniu, ale także w Polsce. Nawet Międzynarodowe Stowarzyszenie Planistów i Urbanistów z Holandii w latach 90. uznało Kampus UMK za najwybitniejsze dzieło późnego modernizmu w całej Europie Środkowej. Być może nieco górnolotnie, ale ja także uważam, że to jest dobry projekt i dobra realizacja. Początek lat 70., to szczególny okres dla toruńskiej architektury. Wtedy powstają unikatowe wnętrza restauracji, hoteli itp. Dla Torunia ważny jest 1973 rok, związany z obchodami jubileuszu kopernikańskiego, bo wtedy powstawało dużo architektonicznych realizacji.

Czy myślisz, że wielu jest zwolenników architektury tamtego czasu?

Mam nadzieję, że coraz więcej. Podczas naszego festiwalu chcemy pokazać, że architektura wnętrz tamtego okresu była ładna, barwna, kolorowa, jak na przykład w projektach Franciszka Michałka, który dla wielu ludzi jest nowym odkryciem. Liczę, że to projektowanie powojenne doczeka się jeszcze większej liczby sympatyków.

Festiwal Architektury i Wzornictwa Tormiar – Rehabilitacja Wyobraźni, Centrum Sztuki Współczesnej Znaki Czasu w Toruniu, 26.06.-01.07.2014 r., fot. Dominika Plewik (źródło: dzięki uprzejmości autorki)

Festiwal Architektury i Wzornictwa Tormiar – Rehabilitacja Wyobraźni, Centrum Sztuki Współczesnej Znaki Czasu w Toruniu, 26.06.-01.07.2014 r., fot. Dominika Plewik (źródło: dzięki uprzejmości autorki)

Hasło „Rehabilitacja wyobraźni” odnosi się do słów projektanta i teoretyka Andrzeja Pawłowskiego. Myślisz, że architektura z okresu PRL-u był tworzone z większą wyobraźnią niż dziś?

Zdecydowanie tak. Myślę, że w dzisiejszych czasach w dużej mierze wyobraźnię zastępują programy komputerowe, projektowanie wnętrz odbywa się dziś nie na zasadzie kompleksowego projektowania wnętrza z wyposażeniem, tylko na zasadzie wstawiania mebli z katalogu. Krzesła, stoły, dekoracje na ścianach – to wszystko ma dziś swoje numery katalogowe. Kiedyś projekty powstawały indywidualnie do wnętrza, nawet jeśli były to dwa stoły czy krzesła, to były one projektowane dla danego pomieszczenia.

Planujecie kolejną edycję Festiwalu Tormiar?

Formuła festiwalowa zakłada to, że powinny być kolejne edycje. W tym roku wybraliśmy wnętrza, ale gdzieś po drodze „łapaliśmy” wszystkie materiały na które udało nam się natrafić. Na przyszły rok mamy kilka pomysłów. Może słowo „festiwal” w tym roku jest trochę na wyrost, bo nie jest to duże wydarzenie, ale stwierdziliśmy, że pierwsza edycja może być trochę mniejsza, druga na pewno będzie większa. Już teraz serdecznie na nią zapraszam.

Dziękuję za rozmowę.

DOMINIKA PLEWIK – absolwentka historii sztuki na Wydziale Nauk Humanistycznych KUL w Lublinie i marketingu kultury na UW. Studia zakończyła obroną dyplomu na temat polskiej tkaniny artystycznej w latach 1949-1980. Obecnie doktorantka w Katedrze Komparatystyki Artystycznej KUL, zajmuje się twórczością Henryka Uziębło. Entuzjastka sztuki nowoczesnej i designu. Bez pamięci zakochana w Grecji. Mieszka i pracuje w Warszawie.

Dodaj komentarz


Artykuły

Recenzje

Rozmowy

Wydarzenia

Prawem naszym – zmartwychwstanie

Od 11 grudnia 2018 roku do 24 marca 2019 roku

Pierwodruk "Było to pod Jeną" Walerego Przyborowskiego, Warszawa 1904; ZNiO (źródło: materiały prasowe organizatora)

11. Międzynarodowy Festiwal Teatralny Boska Komedia

Od 8 do 16 grudnia 2018 roku

11. Międzynarodowy Festiwal Boska Komedia (źródło:materiały prasowe organizatora)

Veronica Taussig. Red Black and Yellow

Od 14 grudnia 2018 roku do 3 lutego 2019 roku

Veronica Taussig, fot. Urszula Tarasiewicz (źródło: materiały prasowe organizatora)

Janusz Mielczarek – W poszukiwaniu różnych stanów piękna

Od 16 grudnia 2018 roku do 20 stycznia 2019 roku

Janusz Mielczarek, fot. Tomasz Sętowski (źródło: materiały prasowe organizatora)

Krzysztof Mańczyński. Malarstwo. 50 lat pracy twórczej

Od 14 grudnia 2018 roku do 24 lutego 2019 roku

„Przystanek IV”, 1984/1985, olej, płyta pilśniowa, Fot. Marcin Kucewicz (źródło: materiały prasowe organizatora)

Marcin Płonka. Topiel

Od 7 grudnia 2018 do 11 lutego 2019 roku

Marcin Płonka, „Topiel”, Muzeum Współczesne we Wrocławiu (źródło: materiały prasowe organizatora)

Joanna Concejo. Concetto

Od 6 grudnia 2018 roku do 31 stycznia 2019 roku

Joanna Concejo, „Studnia” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Grupa Krakowska 1932–1937

Od 2 grudnia 2018 roku do 31 marca 2019 roku

„Kompozycja”, Bolesław Stawiński, ok. 1934, fot. Wojciech Rogowicz (źródło: materiały prasowe organizatora)

Myślenie miastem. Architektura Jana Zawiejskiego

Od 28 listopada 2018 roku do 22 kwietnia 2019 roku

„Myślenie miastem. Architektura Jana Zawiejskiego” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Wystawa Coming Out 2018 w Koneserze

Od 30 listopada do 21 grudnia 2018 roku

Wystawa „Coming Out 2018” w Koneserze (źródło: materiały prasowe organizatora)

więcej wydarzeń
U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR