Do DNA Marilyn. Wystawa zdjęć z kolekcji Getty Images Gallery w Londynie, 5.07-31.08.2013 r., Galeria Pusta w Centrum Kultury Katowice

O Marilyn Monroe napisano i powiedziano wszystko, albo prawie wszystko. W dalszym ciągu jej biografię wypełniają luki i tajemnice, oddziałujące na zbiorową wyobraźnię na tyle mocno, że legenda tej niezwykłej blondynki na stałe przeniknęła do najgłębszych struktur kultury, a także i sztuki. Nie wiadomo, ile w niezliczonych książkach i dokumentach o Marilyn jest prawdy, a ile fałszu. Do tej pory owiane są tajemnicą okoliczności jej śmierci. Czy została zamordowana? Czy popełniła samobójstwo? Teorii na ten temat powstało sporo, choć nigdy tak naprawdę nie udzielono jednoznacznej odpowiedzi, co wydarzyło się 5 sierpnia 1962 roku, kiedy znalezioną ją martwą, trzymającą w ręku telefoniczną słuchawkę. Jaka była prawdziwa Marilyn, do której przypięto wizerunkową łatkę „głupiutkiej blondynki”? Histeryczna, nadwrażliwa? A może po prostu nieszczęśliwa? Tą zagadkę starał się rozwiązać  Ed Feingersh, który rejestrował na swoich fotografiach aktorkę bez retuszu, masek czy udawanych póz. Część jego artystycznego, albo może bardziej fotoreporterskiego dorobku, można właśnie oglądać w Centrum Kultury Katowice podczas trwającej w dalszym ciągu wystawy „Do DNA Marilyn”.

Marilyn Monroe, fotografia z kolekcji Getty Images Gallery w Londynie (źródło: materiały prasowe Centrum Kultury Katowice)

Marilyn Monroe, fotografia z kolekcji Getty Images Gallery w Londynie (źródło: materiały prasowe Centrum Kultury Katowice)

Prezentowane na ekspozycji zdjęcia to efekt spotkania Monroe z Feingershem w Nowym Jorku. Fotografie powstawały w czasie, kiedy Marilyn postanowiła skupić się na swoim własnym rozwoju i podjąć studia w słynnej szkole Lee Strasberga. Feingersh przyłapywał swoim aparatem aktorkę podczas codziennych czynności, przygotowań do spektaklu, wędrówek do restauracji czy salonu piękności albo kiedy spała, wycieńczona po całym dniu intensywnej pracy lub śmiała się do rozpuku, rozbawiona jakimś niewybrednym żartem. Są to zdjęcia przede wszystkim dokumentalne, starające się uchwycić Marilyn w najbardziej naturalny, a co za tym idzie, intymny sposób, pokazujące jej prawdziwą osobowość. Monroe na fotografiach Feingersha odsłania swoje subtelne rozedrganie, zarejestrowane aparatem artysty pomiędzy kolejnymi, monochromatycznymi ujęciami. Jego zdjęcia oprawione są lekką nutką nostalgii i przytłaczającej melancholii. Marilyn na realizacjach Feingersha bywa miejscami zamyślona, odległa, niedostępna, nie spogląda w obiektyw. Pogrąża się we własnych myślach i doświadczeniach, które trawiły ją od środka tak mocno, że docierały aż do krwioobiegu, prowokując jej irracjonalne zachowania, z których była znana za swojego życia. Widz prześlizgujący się pomiędzy jedną fotografią a drugą, zauważa cały wachlarz chwiejnych nastrojów aktorki, chętnie eksponującej swoje ciało, jak i zarazem ukrywającej się przed spojrzeniami świata w grubym, mało kobiecym szlafroku. Największe wrażenie robi kadr, w którym Monroe błogo zasypia w fotelu. Sceneria tej niezwykłej fotografii nasuwa skojarzenia z bajkową postacią Królewny Śnieżki. Blada skóra Marilyn i bezwład śniącego ciała sprawia, że jej postać przybiera formę nieskazitelnej martwoty, spowodowanej zjedzeniem zatrutego jabłka.

Podskórnie odczuwana emocjonalna sprzeczność towarzyszy widzowi podczas oglądania całej ekspozycji, której uzupełnieniem staje się także czarno-biały film, pokazujący Monroe podczas jej publicznych wystąpień ze sztucznie przyklejonym uśmiechem. Stanowi on przeciwwagę do realistycznych ujęć reportera nowojorskiego życia Marilyn.

Niezwykły urok zdjęć Feingersha tkwi w podobieństwie charakterów, jaki łączył fotografa i najsławniejszą blondynkę świata. Tak jak Henri’ego Cartier-Bressona, w fotografii Eda interesowała autentyczność, a nie iluzja. Ten artystyczny zabieg, jak i pokrewieństwo dusz, widoczne są w milczącym porozumieniu pomiędzy Monroe a Feingershem, przed którym aktorka odsłaniała najbardziej osobisty świat własnych przeżyć. Ed doskonale przemycił go w swoich fotografiach. Oboje byli piekielnie wrażliwi na otaczającą rzeczywistość, która doprowadziła Marilyn, jak i fotografa do przedwczesnego zgonu. Przy czym Feingersh umarł w zapomnieniu i bez grosza przy duszy. Fakt, że fotografie stały się sławne po jego śmierci, zawdzięcza się przypadkowi – w jednym z archiwów nowojorskich magazynów kobiecych odnaleziono wyjątkowy dorobek reportera. A miało to miejsce w 1987 roku. Wykupione odbitki przez Michaela Ochsa, zostały opublikowane po raz pierwszy po koniec lat 80. w słynnym katalogu „Marilyn 1955”.

Marilyn Monroe, fotografia z kolekcji Getty Images Gallery w Londynie (źródło: materiały prasowe Centrum Kultury Katowice)

Marilyn Monroe, fotografia z kolekcji Getty Images Gallery w Londynie (źródło: materiały prasowe Centrum Kultury Katowice)

O niesłabnącym zainteresowaniu legendą Monroe świadczy wysoka frekwencja widzów odwiedzających katowicką wystawę. Zafascynowani jej osobowością, starają się tak jak Feingersh, uchwycić tajemnicę trudnej do jednoznacznego zdefiniowania osobowości aktorki, która najbardziej prywatną i głęboką przestrzeń swojej świadomości do końca życia zostawiła najprawdopodobniej tylko dla siebie. Feingersh fotografuje pewien fragment, wycinek z bogatego życia Monroe, w którym starała się odnaleźć jakiś bezpieczny punkt odniesienia. Reporter rejestruje jej zmagania ze sobą i światem. Dociera do granicy emocjonalnej intymności, na którą zgodziła się świadomie Monroe, pokazując się tym samym światu bez przysłowiowej, aktorskiej skóry, pozwalając przenikać ludzkim spojrzeniom najgłębiej, jak tylko to możliwe. Aż do krwi.

ZUZANNA SOKOŁOWSKA (1982) – absolwentka historii i filozofii, wykładowca akademicki. Publikowała na łamach Arteonu, Polskiego Portalu Kultury O.pl, Rity Baum, artPapieru oraz czasopisma kulturalnego Fragile.

Dodaj komentarz


Artykuły

Opinie

Rozmowy

Czytelnia

Myślnik

Wydarzenia

Tannhäuser

31 marca 2017 roku

„Tannhäuser”, opera Ryszarda Wagnera, fot. Vincent Lifer (źródło: materiały prasowe organizatora)

Muzeum Teatru im. Henryka Tomaszewskiego

29 marca 2017 roku

Zaczarowany świat teatru (źródło: materiały prasowe muzeum)

Zuzanna Szarek, Hanna Śliwińska. Innego końca świata nie będzie

Od 25 marca do 17 czerwca 2017 roku

Fot. Hanna Śliwińska (źródło: materiały prasowe organizatora)

Józef Hałas. Poszukiwania

Od 23 marca do 28 maja 2017 roku

Józef Hałas, „Przeciwstawienie O”, 1979 (źródło: materiały prasowe organizatora)

IDEA HOMINI. Wystawa malarstwa Marcina Kowalika

Od 29 marca do 29 kwietnia 2017 roku

Marcin Kowalik, „Grosz czynszowy”, 2017, 130 x 220 cm, akryl na płótnie (źródło: materiały prasowe organizatora)

Blue Republic. Made in Blue Republic

Od 17 marca do 4 maja 2017 roku

Blue Republic, „Made in Blue Republic”, widok ogólny wystawy, fot. Maciej Zaniewski (źródło: materiały prasowe organizatora)

Short Waves Festival 2017

Od 21 do 26 marca 2017 roku

„Więzi”, reż. Zofia Kowalewska – kadr z filmu (źródło: materiały prasowe organizatora)

Alina Belyagina. Body Building

Od 22 marca do 1 kwietnia 2017 roku

Alina Belyagina. Body Building, fot. Dymitry Pankov (źródło: materiały prasowe organizatora)

Prawie wszystko o Zwierzyńcu

Od 25 marca do 3 września 2017 roku

Z wystawy „Prawie wszystko o Zwierzyńcu” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Piotr Michałowski (1800–1855). Malarstwo i rysunek

Od 18 marca do 21 maja 2017 roku

Piotr Michałowski, „Krakus na koniu”, fot. A.R. Skowroński  (źródło: materiały prasowe organizatora)

więcej wydarzeń
U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR