Polski teatr to silna marka

Paweł Łysak

Chciałabym zapytać Pana również o nowe technologie, które zrewolucjonizowały dostęp do informacji i wpłynęły na dynamiczny rozwój mediów. Jaką rolę odgrywają dzisiaj media w kształtowaniu kultury?

Powiedziałbym, że kluczową. Podam prosty przykład: przedstawienie teatralne, które przygotowywane było od kilku miesięcy, pokazywane jest wielokrotnie i ogląda je łącznie kilka tysięcy ludzi. Natomiast recenzję ze spektaklu, napisaną w ciągu jednego wieczoru, może przeczytać kilkaset tysięcy ludzi. Mówi się o faktach medialnych w polityce, ale można o takich faktach mówić również w kulturze: to, co media zechcą wydobyć czy pokazać, nabiera wartości samej w sobie. Często mówi się o spektaklach na postawie recenzji, tak jak o produktach na postawie ich reklamy. Media wydarzenia wspierają, nagłaśniają, a niejednokrotnie kreują. To jest skomplikowane zjawisko – trzeba odpowiedzieć na pytanie, czy wydobywane są najbardziej wartościowe wydarzenia. Ja wierzę w to, że dzieła dzielą się na lepsze i gorsze. Nie zawsze te bardziej popularne są lepsze, a bywają też – tak jak już wcześniej wspomnieliśmy – dzieła bardzo dobre, a niedostrzeżone.

Rola mediów jest więc istotna zarówno z perspektywy artystycznej, jak i społecznej. To media w dzisiejszych czasach kształtują, edukują czy wprowadzają mody. Kultura ma wiele do powiedzenia w sprawach społecznych i z pomocą mediów wiele rzeczy w tych obszarach się dzieje.

Paweł Łysak, fot. Marta Ankiersztejn (źródło: dzięki uprzejmości Teatru Polskiego w Bydgoszczy)

Paweł Łysak, fot. Marta Ankiersztejn (źródło: dzięki uprzejmości Teatru Polskiego w Bydgoszczy)

Wspomniał Pan o przenikaniu się nowych mediów z teatrem. Zgodzi się Pan zatem, że rozwój nowych technologii zmienia podejście samych twórców do teatru?

Oczywiście. Oprócz tego, że bardzo poważnie podchodzimy do swojej pracy, to jesteśmy też po części jak mali chłopcy, którzy gdy dostają nową zabawkę, cieszą się i lubią nią bawić. Wspaniałe jest to, że technika może służyć tworzeniu spektakli, może pomagać w tworzeniu wypowiedzi artystycznej.

A czy zauważa Pan owe zmiany w swojej pracy artystycznej?

Uważam, że sztuka powinna sięgać do nowych technologii i sam bardzo chętnie to robię. Projekcje towarzyszą mi od mojego trzeciego spektaklu i początkowo wzbudzały obiekcje, na przykład: „jak to, to jest teatr, więc po co mi w nim kino?”. W pewnym momencie stały się jednak oczywistym narzędziem w teatrze. Jestem również zafascynowany możliwościami aparatów oświetleniowych, możliwościami dźwiękowymi – te środki bardzo pomagają artyście i powinny być jak najczęściej używane.

A gdyby spojrzeć na nowe technologie z szerszej, ogólnokulturowej perspektywy: w jaki sposób ich rozwój wpłynął na obecny stan polskiej kultury?

Oczywiście mówi się, że wiele niepożądanych zjawisk, takich jak wspomniana tabloidyzacja kultury czy spłycanie wiadomości, wynika z łatwości dostępu do informacji, z Internetu. Ja zawsze się oburzam przeciwko takim głosom. Uważam, że za zjawisko nie można winić narzędzia. Pamiętam, jak w młodości polowałem na filmy w kinie: trzeba było pójść, zobaczyć, odstać kolejkę – było to wielkie wydarzenie. Teraz wystarczy kliknąć w sieci i filmy stają się dostępne cały czas. Dostęp do informacji do narządzi jest czymś wspaniałym, a krytyka powinna dotyczyć wyłącznie nas i ludzkiej skłonności do powierzchowności.

Wróćmy do teatru. Czego Pana zdaniem najbardziej potrzebuje współczesna polska scena teatralna?

Poważnych tematów i dyskusji, wchodzenia w głąb, podejmowania istotnej rozmowy z widzem. Myślę, że pogoń za sukcesem, popularnością, pojawieniem się w mediach odbija się na jakości i istocie dzieła. Teatr potrzebuje dziś namysłu i dalszej perspektywy, czyli mówienia o tym, co będzie się działo za 10–15 lat, a nie za 2–3 miesiące.

Jakie wyzwania stoją zatem przed naszym teatrem w najbliższych latach?

Wyzwań jest sporo. Z jednej strony to – tak jak wspomniałem – inicjowanie rozmów na ważne tematy. Teatr – w przeciwieństwie choćby do polityki – jest miejscem, gdzie o rzeczach trudnych można rozmawiać w sposób spokojny i w warunkach, które nie wywołują konsekwencji. Tutaj można pewne tematy rozkładać i przyglądać się im jak na stole laboratoryjnym. Poza tym teatr ma misję edukacyjną. Nie mówię tutaj o edukacji w rozumieniu szkolnym, ale o misji teatru, który powinien nas wyżej podnosić. Teatr, sztuka i kultura w ogóle służy rozwojowi, niezależnie od wieku. I takie jest właśnie zadanie teatru – żeby uczynić nas lepszymi i mądrzejszymi ludźmi.

Dziękuję bardzo za rozmowę.

PAWEŁ ŁYSAK (1964) – reżyser teatralny, dyrektor Teatru Polskiego w Bydgoszczy. Jest absolwentem Wydziału Filozofii i Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego oraz Wydziału Reżyserii Dramatu warszawskiej PWST. W 1998 roku wraz z Pawłem Wodzińskim założył „towarzystwo teatralne”, a w latach 2000-2003 wspólnie kierowali Teatrem Polskim w Poznaniu. Od roku 2006 kieruje Teatrem Polskim im. Hieronima Konieczki w Bydgoszczy. Jest laureatem prestiżowych nagród i wyróżnień m.in. Dorocznej Nagrody Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w kategorii Teatr (2012) oraz Paszportu „Polityki" w kategorii Teatr (2008). Jako reżyser debiutował spektaklem Roberto Zucco Bernarda M. Koltèsa w 1992 roku. Reżyserował w teatrach w Lublinie, Częstochowie, Warszawie, Poznaniu, Łodzi i Bydgoszczy. Często pracuje w Teatrze Polskiego Radia – jest docenianym i nagradzanym reżyserem słuchowisk radiowych.

Dodaj komentarz

ROZMOWY NA 15-LECIE O.PL

Teatr wymaga poświęcenia

Jan Klata

Jan Klata, fot. Jacek Poremba, fragment fotografii (źródło: dzięki uprzejmości Jana Klaty)

Teatr może być mechanizmem zmian

Sebastian Majewski

Sebastian Majewski, fot. Tomasz Duda (źródło: dzięki uprzejmości Sebastiana Majewskiego)

Nie urągać inteligencji widza

Paweł Łoziński

Paweł Łoziński (źródło: dzięki uprzejmości artysty)

Teatr jest organizmem spontanicznym

Krystian Lupa

Krystian Lupa, fot. K. Pałetko (źródło: dzięki uprzejmości Teatr Polskiego we Wrocławiu)

Design to sposób myślenia

Oskar Zięta

Oskar Zięta (dzięki uprzejmości projektanta)

Sztuka na usługach „Tyranodigitalusa”

Wincenty Dunikowski-Duniko

Wincenty Dunikowski-Duniko, portret, dzięki uprzejmości artysty

Zagłębiać się w piękną materię, którą jest muzyka

Marek Napiórkowski

Marek Napiórkowski, fot. Rafał Masłow (źródło: mat. prasowe)

Kultura potrzebuje mecenasa

Kazimierz Kutz

Kazimierz Kutz, fot. Zbigniew Sawicz (dzięki uprzejmości artysty)

Zauważyć potrzeby wcześniej niezauważone

Malafor

Duet Malafor czyli Agata Kulik-Pomorska, Paweł Pomorski (dzięki uprzejmości projektantów)

Promować polską kulturę jako markę na świecie

Włodek Pawlik

Włodek Pawlik (źródło: mat. prasowe)

Obserwuję raczej regres niż progres

Antoni Libera

Antoni Libera (dzięki uprzejmości pisarza)

Wiele patentów na teatr

Artur Tyszkiewicz

Artur Tyszkiewicz, fot. Bartłomiej Sowa (źródło: dzięki uprzejmości Teatru im. Juliusza Osterwy w Lublinie)

Ku świadomości klasycznego działania

Wojciech Plewiński

Na zdjęciu: Wojciech Plewiński, fot. Grażyna Makary, dzięki uprzejmości artysty

Sztuka - progresywny element rozwoju cywilizacji

Tomasz Dobiszewski

Tomek Dobiszewski, Fiksacje, projekt eyetracking, fot. Łukasz Matulewski (źródło: dzięki uprzejmości artysty)

Mamy tendencje, aby wyżej cenić to, co stamtąd

Andrzej Smolik

Andrzej Smolik, fot. Ania Głuszko-Smolik (źródło: mat. prasowe)

Współczesna sztuka zapomina o odbiorcy

Jerzy Stuhr

„Obywatel”, reż. Jerzy Stuhr, fotografia z planu zdjęciowego (źródło: materiały dystrybutora/ITI Cinema)

Prawdziwe talenty wyłaniają się same

Stanisław Soyka

Stanisław Soyka, fot. Andrzej Tyszko (źródło: mat. prasowe)

Muzyka jest ilustracją do życia

Michał Urbaniak

Michał Urbaniak (źródło: mat. prasowe)

Teatr musi być krytyczny wobec świata

Wojciech Klemm

Wojciech Klemm, fot. Bartłomiej Sowa (źródło: dzięki uprzejmości Wojciecha Klemma)

Czekam na pokolenie, które da mi popalić

Mikołaj Trzaska

Mikołaj Trzaska, fot. Krzysztof Penarski (źródło: dzięki uprzejmości Mikołaja Trzaski)

Gdy jest łatwo, powstają wydmuszki

Robert Gliński

Robert Gliński (z materiałów Teatru Powszechnego w Warszawie)

Z tęsknoty za technikami anachronicznymi

Katarzyna Majak

Na zdjęciu: Katarzyna Majak, dzięki uprzejmości Katarzyny Majak

Nie ma dobrej ani złej sztuki

Marta Deskur

Na zdjęciu: Marta Deskur, fot. Ewelina Stechnij, dzięki uprzejmości artystki

Akt myśli jest aktem sztuki

Ewa Partum

Na zdjęciu: Ewa Partum, dzięki uprzejmości artystki

Design zaostrza kontury rzeczywistości

Marek Cecuła

Marek Cecuła (źródło: dzięki uprzejmości artysty)

Uwznioślić ten paskudny, mały byt

Jakub Szczęsny

Jakub Szczęsny, fot. Piotr Maciaszek (źródło: dzięki uprzejmości J. Szczęsnego)

Dostrzec niedostrzegalne

Anna Kutera

Anna Kutera, „Forum Humanum”, 2012, dzięki uprzejmości artystki

Obudzić w człowieku poetę

Ewa Kuryłowicz

Ewa Kuryłowicz (dzięki uprzejmości Kuryłowicz & Associates)

Poznać siebie i swoje inności

Robert Kuśmirowski

Na zdjęciu: Robert Kuśmirowski, dzięki uprzejmości artysty

Brak miejsca dla klasyków współczesności

Jan Pamuła

Na zdjęciu: Jan Pamuła, fot. Mateusz Bednarz, dzięki uprzejmości artysty