Splendor tkaniny, Zachęta Narodowa Galeria Sztuki w Warszawie, kurator: Michał Jachuła, współpraca: Katarzyna Kołodziej, 9.03-19.05.2013 r. W wystawie udział biorą m.in.: Magdalena Abakanowicz, Alicja Bielawska, Zofia Butrymowicz, Sarah Crowner, Tadeusz Dominik, Jarosław Fliciński, Barbara Falkowska, Aneta Grzeszykowska, Maria Jarema, Katarzyna Józefowicz, Tadeusz Kantor, Piotr Kotlicki, Zofia Kulik, Lilla Kulka, Jadwiga Maziarska, Teresa Murak, Marzena Nowak, Franciszek Orłowski, Jolanta Owidzka, Eleonora Plutyńska, Mariola Przyjemska, Józef Robakowski, Wojciech Sadley, Jadwiga Sawicka, Jan Simon, Jan Smaga, Kajetan Sosnowski, Władysław Strzemiński, Mieczysław Szymański, Anna Śledziewska, Leon Tarasewicz, Olga Wolniak

W nawiązaniu do tytułu wystawy, której byłeś jednym z kuratorów: Tkanina wraca w wielkim stylu?

Tkanina zdecydowanie wraca. Jej powrót nie jest wynikiem czyjegoś odgórnego planu „rehabilitacji” tej dziedziny twórczości ale dzieje się to niezależenie w różnych częściach świata, przede wszystkim za sprawą zainteresowania tkaniną artystów pragnących tworzyć prace przy wykorzystaniu materii tkackich. Osobną sprawą jest zainteresowanie tkaniną instytucji sztuki, muzeów i galerii, które przez ostatnie trzydzieści lat niejako ignorowały sztukę tkaniny jako dziedzinę nieadekwatną, anachroniczną, nieprzystającą do realiów sztuki najnowszej.

Magdalena Abakanowicz, „Życie Warszawy”, 1973, tapiseria, wł. Muzeum Narodowe we Wrocławiu (źródło: materiały prasowe)

Magdalena Abakanowicz, „Życie Warszawy”, 1973, tapiseria, wł. Muzeum Narodowe we Wrocławiu (źródło: materiały prasowe)

W takim razie skąd te nagłe zainteresowanie tkaniną instytucji sztuki na świecie? To kwestia związana z tempem współczesnego życia artystycznego, potrzebą wyszukania czegoś, co nie było ostatnio prezentowane, co jest – powiedzmy – nieograne, a przez to ciekawe dla potencjalnych widzów i korzystne finansowo dla określonych muzeów bądź galerii? A może stanowi to przejaw głębszej refleksji nad sztuką ostatnich lat, w szczególności powinno być wiązane z chęcią reinterpretacji, nowego spojrzenia na to, co działo się w ostatnich dziesięcioleciach w świecie sztuki, z przewartościowaniem kanonu? 

Chyba wszystkie sprawy o które pytasz, mają wpływ na zainteresowanie muzeów i galerii tkaniną w ostatnich latach. W sztuce, podobnie jak w innych twórczych czy eksperymentalnych dziedzinach, którymi zajmuje się człowiek na wszystko jest czas. Wystawy tkaniny, o których mówimy, nie mogłyby się odbyć kilka lat temu, ale właśnie teraz, ponieważ w tym momencie przeszedł na to czas. W 2013 roku tkaninę pokażą prestiżowe instytucje, w tym m.in. Musée d’Art moderne de la ville de Paris, Kunstmuseum w Wolfsburgu, Kunsthalle Bielefeld, w Zhejiang Museum of Art w Hangzhou. Ten swoisty moment dziejowy nie jest wynikiem “skrzyknięcia się” różnych instytucji, artystów czy kuratorów sztuki, ale przychodzi sam z siebie. Kilka lat temu w sztuce było widać bardzo silnie zainteresowanie archiwami i praktykami dokumentalnymi, które zresztą nadal trwa. Teraz nastąpiło zainteresowanie tkaniną… Oczywiście wystawa wpisująca się w ogólnoświatowy nurt wystaw jest dla każdej instytucji atrakcyjna, ponieważ po pierwsze może przyciągnąć trochę inną publiczność, która na przykład nie lubi wszechobecnej sztuki wideo, po drugie wystawa może mieć wymierne korzyści finansowe np. z wpływów z biletów. Publiczność wystawowa jest, moim zdaniem , bardzo czujna i wie, co może ją zainteresować. Jeśli na wystawie są dzieła nieopatrzone – a takich na wystawie “Splendor tkaniny” jest mnóstwo, i prace wpisane są w różne konteksty (artystyczne, społeczne, polityczne), najprawdopodobniej każdy, kto przyjdzie do Zachęty, znajdzie dla siebie coś ciekawego.
Wystawy przypominające ważne zjawiska artystyczne i sytuujące je we współczesności są przyczynkiem do przewartościowania kanonów, jednak takiego przewartościowania nie “załatwi” jedna wystawa. Budowanie nowych kanonów jest czasochłonnym, złożonym procesem, na który składają się różne okoliczności, w których jakość sztuki, zbiegi okoliczności oraz rynek sztuki odgrywają równie ważną rolę.

A jak wyjaśnić powrót do tkaniny bądź inspirację nią współczesnych artystów? Co takiego pociąga młodych twórców w tkaninie? Żyją przecież i pracują niejako w otoczce nowoczesności, multimediów, sztuki wideo, różnego rodzaju działań i akcji. Tęsknota za tradycyjnym warsztatem artystycznym? Szeroko pojęte walory formalne tkanin? Moda na lata 60.-70.?

Artyści przede wszystkim dopasowują odpowiednie medium do idei, które chcą wyrazić. W sztuce, z którą mamy do czynienia teraz, artyści raczej odchodzą od specjalizacji w jednym medium i nawet jeśli tworzą tkaniny czy formy ceramiczne nie określają się sami i nie są określani przez innych jako tkacze czy ceramicy. Zamykanie się w jednej dziedzinie twórczości może być ograniczające. Na wystawie tkaniny w Zachęcie jest mnóstwo prac, które wcale nie są tkaniną, ale ich związek z materialnością tej formy wypowiedzi jest bezdyskusyjny. Wybrałem i określiłem tę grupę prac jako dzieła, w których widoczne jest „myślenie splotem i wzorem” czy odniesienia do materii tkackiej. Przykłady te obejmują np. prace Olgi Wolniak, Jarosława Flicińskiego, Zofii Kulik, czy Janka Simona. Wydaje mi się, że można zaobserwować tęsknotę za znajomością solidnego warsztatu artystycznego. Nawet jeśli artyści nie wykonują samodzielnie swoich prac, żmudny proces technologiczny, materiałoznawstwo, jakość wykonania i sama materia jest dla artystów fascynująca. Tkanina jest więc bardzo pociągająca poprzez fakt, że należy do bardzo wymagających technik artystycznych, jak również dlatego, że była przez ostatnie lata jakby “zakurzona” i artyści średniej i młodej generacji postanowili się z nią zmierzyć. Niektórzy robią to w bardzo szczery, bezpretensjonalny sposób, inni pewnie działają koniunkturalnie, w odniesieniu do różnego rodzaju mód na lata 60-70.

Co najbardziej Cię zaskoczyło w czasie przygotowywania wystawy, zbierania materiału, poszukiwania i wyboru prac? Czy trafiłeś na zjawiska bądź prace, które – wedle Twojej opinii – niejako faktycznie, bezdyskusyjnie zmuszają do przewartościowań kanonu sztuki polskiej ostatnich kilkudziesięciu lat?

Najbardziej zaskoczyła mnie ilość tkanin artystycznych zgromadzonych w muzeach i ich różnorodność, która jest wynikiem odmiennych praktyk artystycznych Polskich twórców i reprezentantów poszczególnych szkół czy środowisk, z których wywodzą się artyści. W większości przypadków tkaniny, do których dotarłem, były z wielu powodów ciekawe. Niektóre ze względów na tematy podejmowane w tkaninie, inne ze względu na formy i materiały użyte do wykonania prac, lub po prostu na jakość artystyczną. Wszystkie instytucje, z wyjątkiem jednego muzeum, do których zwróciłem się w pierwszej kolejności z prośbą o przeprowadzenie kwerendy muzealnej, a następnie o wypożyczenie prac, entuzjastycznie reagowały na pomysł zorganizowania wystawy i chętnie podzieliły się swoimi zbiorami z Zachętą, Narodową Galerią Sztuki. Niektóre instytucje, np. Zamek Królewski w Warszawie, przeprowadziły czasochłonne i skomplikowane prace konserwatorskie, niezbędne dla bezpiecznego pokazania tkanin. Wydaje mi się, że bezdyskusyjnie powinno nastąpić przewartościowania w kanonie sztuki polskiej, wynikające z przyjrzenia się historii form przestrzennych, obojętnie czy będziemy nazywać je rzeźbą, instalacją, miękką rzeźbą czy po prostu tkaniną. Ogólnie myślę tu o pracach trójwymiarowych istniejących w przestrzeni. Nomenklatura jest sprawą wtórną i zależy od koniunktury. Ze względu na ograniczenia przestrzenne nie mogłem pokazać wszystkiego, co chciałem, ale selekcja jest nieodłącznym elementem pracy nad wystawą.

Strony: 1 2

dr Kamil Kopania (ur. 1979) – adiunkt w Instytucie Historii Sztuki Uniwersytetu Warszawskiego oraz Akademii Teatralnej im. A. Zelwerowicza w Warszawie (Wydział Sztuki Lalkarskiej w Białymstoku). Zajmuje się związkami sztuk plastycznych z teatrem, ceremoniami liturgicznymi o charakterze parateatralnym, funkcją i odbiorem dzieł sztuki w średniowieczu, historią teatru lalek oraz wybranymi zagadnieniami sztuki współczesnej. Współtwórca i wiceprezes Podlaskiego Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych, którego celem jest uzupełnianie i promocja Kolekcji II Galerii Arsenał w Białymstoku (www.galeria-arsenal.pl), jednego z najważniejszych zbiorów sztuki polskiej i obcej powstającej po 1989 roku (www.zachetapodlaska.org.pl).

Dodaj komentarz


Artykuły

Recenzje

Opinie

Czytelnia

Myślnik

Wydarzenia

Miedzianka Fest 2017

Od 25 do 27 sierpnia 2017 roku

Miedzianka Fest 2017 (źródło: materiały prasowe organizatora)

42. Międzynarodowy Festiwal Muzyka w Starym Krakowie

Od 15 do 31 sierpnia 2017 roku

Collegium Zieliński (źródło: materiały prasowe organizatora)

49. Międzynarodowy Festiwal Folkloru Ziem Górskich

Od 17 do 25 sierpnia 2017 roku

48. Międzynarodowy Festiwal Folkloru Ziem Górskich (źródło: materiały prasowe organizatora)

18. Letnia Akademia Filmowa

Od 11 do 20 sierpnia 2017 roku

Koncert Orkiestry Symfonicznej im. Karola Namysłowskiego pod batutą Rafała Rozmusa (źródło: materiały prasowe organizatora)

Jarmark Jagielloński

Od 12 do 15 sierpnia 2017 roku

Jarmark Jagielloński, fot. Marcin Butryn (źródło: materiały prasowe organizatora)

Zakopiański Festiwal Literacki 2017

Od 11 do 14 sierpnia 2017 roku

Zakopiański Festiwal Literacki 2016, fot. Anna Karpiel-Semberecka / UMZ (źródło: materiały prasowe organizatora)

Kromer Biecz Festival

Od 10 do 13 sierpnia 2017 roku

Robert Bachara, fot. Marcin Łuczkowski (źródło: materiały prasowe)

Szczeliny wolności. Sztuka polska w latach 1945–1948/49

Od 6 sierpnia do 12 listopada 2017 roku

Andrzej Wróblewski, „Treść uczuciowa rewolucji”, 1948, Muzeum Narodowe w Poznaniu (źródło: materiały prasowe organizatora)

OFF Festival w Katowicach

Od 4 do 6 sierpnia 2017 roku

OFF-Festival w Katowicach (źródło: materiały prasowe organizatora)

Polifonie

Od 3 sierpnia do 2 grudnia 2017 roku

Miso Ensemble, „Itinerário Do Sal” (źródło: materiały prasowe organizatora)

więcej wydarzeń
U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR