Nie jest sztuką robić sztukę

Marek Chlanda

Katarzyna Kowalska: Jakie wydarzenie w ciągu ostatnich lat najsilniej wpłynęło na obraz polskiej kultury?

Marek Chlanda: Wielkie wydarzenie ma miejsce za każdym razem, kiedy „jakiś” obraz, sytuacja, zdanie, tekst, spektakl, performance, film, muzyczny fragment, w pewnym stopniu uchyla uwarunkowanie, w którym tkwimy po uszy. Stawką kultury są po prostu zmiany statusu obrazu człowieka, nawet te najmniejsze. Bez podziału na „twórców i odbiorców”.

Na zdjęciu: Marek Chlanda, fotografia dzięki uprzejmości artysty

Na zdjęciu: Marek Chlanda, fotografia dzięki uprzejmości artysty

Kto, według Pana, odegrał znaczącą rolę w polskiej sztuce?

Nie mam pojęcia. Odpowiem zatem „w poprzek” tego pytania. Kiedy przez półtora roku „byłem” w „Uzdrowisku” (tak nazwałem serię obrazów, rysunków i rzeźb – 2011/2012), moje „leczenie” wspierało również (zaocznie, na odległość) „Święto Wiosny” Katarzyny Kozyry. Wyobrażam sobie też wsparcie, jakiego może dostarczyć praca „W sztuce marzenia stają się rzeczywistością”, będąca gigantyczną robotą, wykonaną przez Katarzynę. Samo „Uzdrowisko” zostało dosłownie „wywołane” przez kilka stron zapisków Andrzeja Szewczyka. Pewnego dnia, w Bytomiu, zobaczyłem te strony w wielkim powiększeniu, rzucone na ścianę projektorem DVD. Bez Andrzeja nie byłoby „Uzdrowiska”.

Czy w polskiej historii sztuki jest wydarzenie, które według Pana niesłusznie zostało pominięte lub niezauważone przez krytykę?

Za wielkie „pominięcie” uznaję brak solennego prezentowania ciągłości oraz nieciągłości biegu sztuki. Nie myślę tu jedynie o teorii, o rozpatrywaniu, analizowaniu, rozkminianiu, lecz o „przejrzystej ekspozycji”. Oto „operacyjny” przykład. Pewien czas temu, w Muzeum Narodowym w Krakowie, pokazano równolegle dwie świetnie przygotowane wystawy. Na parterze znalazły się instalacje video, fotografie, filmy oraz obiekty  Katarzyny Kozyry, a na pierwszym piętrze obrazy i akwarele Wiliama Turnera. Liczne wizyty w muzeum zaczynałem od parteru wchodząc później na piętro bądź na odwrót. Pasaż (schody) między oboma poziomami był metaforą fenomenu nazywanego sztuką, w której  jest „to” i „to, to” i „tamto” (a nie „to” albotamto”). Poza tym, czyż nie jest tak, że znaczenie cudzej pracy rośnie dopiero wówczas, kiedy już na nią nie patrzymy, kiedy ją rozpamiętujemy. Budowanie znaczeń to wielka, codzienna, fizyczna, intelektualna, duchowa harówka. Trzeba nieustannie patrzeć i widzieć oraz wiedzieć, że się patrzy i widzi. To trudna do opanowania umiejętność.

Czemu służy dziś sztuka? Jaka jest jej największa wartość dla współczesnego człowieka?

Nie mam pojęcia. Dla mnie sztuka to szkoła uważności, dokładności, lepszego obchodzenia się z samym sobą oraz z innymi. Jest to bardziej rodzaj wehikułu, niż walka o przedstawienia, które powstają niejako po drodze. Rozpoznaje się je po jakości drogi. Szczególnie dzisiaj nie jest sztuką „robić” sztukę.

Jakie zjawiska mają obecnie największy wpływ na kształt sztuk wizualnych w Polsce?

Kto to wie? Tendencje designerskie, uwikłane w ekonomię i politykę? Wzrost inteligencji – strach przed głupotą? Dematerializacja? Sztuki wizualne, w sensie morfologicznym, bywają doskonale bezobjawowe. Ani to źle, ani dobrze. Wyczuwam jednak pewien podskórny wirus, który je zaatakował,  chorobę „projektowania” wystaw, wydarzeń, postaw. Objawia się ona, ujmując najprościej i pobieżnie, sformatowaną czystością (ideową i wizualną), swoistą ekonomią i oszczędnością (która, z reguły, jest bardzo droga finansowo), czymś w rodzaju podzwonnego dla minimalizmu.  Za „ojcami” powiem, iż szukam prostoty ale jej nie ufam.

Strony: 1 2

MAREK CHLANDA (1954) – rysownik, grafik, rzeźbiarz, autor instalacji, performer. Studiował na ASP w Krakowie, gdzie w 1978 roku otrzymał dyplom na Wydziale Grafiki, a w latach 1980-1982 był pedagogiem. Wraz ze studentami Vestlendets Kunstakademie w Bergen (Norwegia) realizował eksperyment „Podróżującej Akademii” (1983–1984), prowadząc zajęcia w różnych miejscach świata. Pracował w filii Uniwersytetu Śląskiego w Cieszynie (1986–1988). Jego prace znajdują się w Muzeum Sztuki w Łodzi. Artysta współpracuje również z Galerią Starmach w Krakowie oraz z poznańską Galerią Muzalewska. W 1997 roku otrzymał prestiżową Nagrodę Fundacji Nowosielskich, przyznaną za całokształt twórczości.

Dodaj komentarz

ROZMOWY NA 15-LECIE O.PL

Teatr wymaga poświęcenia

Jan Klata

Jan Klata, fot. Jacek Poremba, fragment fotografii (źródło: dzięki uprzejmości Jana Klaty)

Teatr może być mechanizmem zmian

Sebastian Majewski

Sebastian Majewski, fot. Tomasz Duda (źródło: dzięki uprzejmości Sebastiana Majewskiego)

Nie urągać inteligencji widza

Paweł Łoziński

Paweł Łoziński (źródło: dzięki uprzejmości artysty)

Teatr jest organizmem spontanicznym

Krystian Lupa

Krystian Lupa, fot. K. Pałetko (źródło: dzięki uprzejmości Teatr Polskiego we Wrocławiu)

Design to sposób myślenia

Oskar Zięta

Oskar Zięta (dzięki uprzejmości projektanta)

Sztuka na usługach „Tyranodigitalusa”

Wincenty Dunikowski-Duniko

Wincenty Dunikowski-Duniko, portret, dzięki uprzejmości artysty

Zagłębiać się w piękną materię, którą jest muzyka

Marek Napiórkowski

Marek Napiórkowski, fot. Rafał Masłow (źródło: mat. prasowe)

Kultura potrzebuje mecenasa

Kazimierz Kutz

Kazimierz Kutz, fot. Zbigniew Sawicz (dzięki uprzejmości artysty)

Zauważyć potrzeby wcześniej niezauważone

Malafor

Duet Malafor czyli Agata Kulik-Pomorska, Paweł Pomorski (dzięki uprzejmości projektantów)

Promować polską kulturę jako markę na świecie

Włodek Pawlik

Włodek Pawlik (źródło: mat. prasowe)

Obserwuję raczej regres niż progres

Antoni Libera

Antoni Libera (dzięki uprzejmości pisarza)

Wiele patentów na teatr

Artur Tyszkiewicz

Artur Tyszkiewicz, fot. Bartłomiej Sowa (źródło: dzięki uprzejmości Teatru im. Juliusza Osterwy w Lublinie)

Ku świadomości klasycznego działania

Wojciech Plewiński

Na zdjęciu: Wojciech Plewiński, fot. Grażyna Makary, dzięki uprzejmości artysty

Sztuka - progresywny element rozwoju cywilizacji

Tomasz Dobiszewski

Tomek Dobiszewski, Fiksacje, projekt eyetracking, fot. Łukasz Matulewski (źródło: dzięki uprzejmości artysty)

Mamy tendencje, aby wyżej cenić to, co stamtąd

Andrzej Smolik

Andrzej Smolik, fot. Ania Głuszko-Smolik (źródło: mat. prasowe)

Współczesna sztuka zapomina o odbiorcy

Jerzy Stuhr

„Obywatel”, reż. Jerzy Stuhr, fotografia z planu zdjęciowego (źródło: materiały dystrybutora/ITI Cinema)

Prawdziwe talenty wyłaniają się same

Stanisław Soyka

Stanisław Soyka, fot. Andrzej Tyszko (źródło: mat. prasowe)

Muzyka jest ilustracją do życia

Michał Urbaniak

Michał Urbaniak (źródło: mat. prasowe)

Teatr musi być krytyczny wobec świata

Wojciech Klemm

Wojciech Klemm, fot. Bartłomiej Sowa (źródło: dzięki uprzejmości Wojciecha Klemma)

Czekam na pokolenie, które da mi popalić

Mikołaj Trzaska

Mikołaj Trzaska, fot. Krzysztof Penarski (źródło: dzięki uprzejmości Mikołaja Trzaski)

Gdy jest łatwo, powstają wydmuszki

Robert Gliński

Robert Gliński (z materiałów Teatru Powszechnego w Warszawie)

Z tęsknoty za technikami anachronicznymi

Katarzyna Majak

Na zdjęciu: Katarzyna Majak, dzięki uprzejmości Katarzyny Majak

Nie ma dobrej ani złej sztuki

Marta Deskur

Na zdjęciu: Marta Deskur, fot. Ewelina Stechnij, dzięki uprzejmości artystki

Akt myśli jest aktem sztuki

Ewa Partum

Na zdjęciu: Ewa Partum, dzięki uprzejmości artystki

Design zaostrza kontury rzeczywistości

Marek Cecuła

Marek Cecuła (źródło: dzięki uprzejmości artysty)

Uwznioślić ten paskudny, mały byt

Jakub Szczęsny

Jakub Szczęsny, fot. Piotr Maciaszek (źródło: dzięki uprzejmości J. Szczęsnego)

Dostrzec niedostrzegalne

Anna Kutera

Anna Kutera, „Forum Humanum”, 2012, dzięki uprzejmości artystki

Obudzić w człowieku poetę

Ewa Kuryłowicz

Ewa Kuryłowicz (dzięki uprzejmości Kuryłowicz & Associates)

Poznać siebie i swoje inności

Robert Kuśmirowski

Na zdjęciu: Robert Kuśmirowski, dzięki uprzejmości artysty

Brak miejsca dla klasyków współczesności

Jan Pamuła

Na zdjęciu: Jan Pamuła, fot. Mateusz Bednarz, dzięki uprzejmości artysty

U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR