Malta Festival Poznań, 24.06-20.07.2013 r.

Od 2006 roku poznańskiemu Festiwalowi Malta towarzyszy program performatywny Stary Browar Nowy Taniec fundacji Art Stations, którego kuratorką jest Joanna Leśnierowska. W ramach cyklu prezentowane są spektakle twórców nowej choreografii, inspirujących się doświadczeniami sztuk wizualnych, nowych mediów, muzyki eksperymentalnej, a nawet strategiami uwodzenia odbiorcy typowymi dla kultury popularnej. Choreografia jest tu rozumiana zarówno jako „pisanie ruchu”, jak i „pisanie ruchem” – opisywanie z pomocą ideogramów cielesnych świata prywatnego i dzielonego z innymi. Ponieważ w programie festiwalu spektakle starobrowarowe pojawiają się zawsze w towarzystwie wielkoformatowych produkcji, traktowane są przez większość widzów jako rodzaj niezbyt spektakularnego „przerywnika”. A niesłusznie! Warto przyjrzeć się bliżej niektórym propozycjom. W tym roku widzowie mogli zapoznać się z twórczością kilku zagranicznych choreografów prezentujących całkowicie różne podejście do sposobu aranżowania przestrzeni scenicznej i relacji tancerz-widz.

Marie Caroline Hominal, BAT (źródło: materiały prasowe organizatora)

Marie Caroline Hominal, BAT (źródło: materiały prasowe organizatora)

Konceptualizująca ironia

Marie-Caroline Hominal zaprezentowała spektakl BAT. Na scenie obecne są dwie osoby: kobieta i mężczyzna. Ich płeć jest podkreślona i przerysowana, performerzy reprezentują model gender reprodukowany w popularnym przekazie: On-bokser (Jérémie Canabate) jest męski, skoncentrowany, wytrwały i silny, a Ona (Hominal) jest wcieleniem anonimowego, kampowo wysmakowanego piękna. On jest tutaj Sobą, a Ona – kimś przypadkowym. Anonimowość i nieobecność stanowią zresztą sedno dalszej narracji, dotyczącej losu tych, którzy zniknęli, zostali wymazani. Tancerka swoim ruchem wyraża swoje ambiwalentne reakcje. Czułość miesza się z gniewem, który stanie się katalizatorem jej transformacji: bokser i kobieta zaczną grać w tej samej drużynie. W końcu na centralnie usytuowanym podium – bokserskim ringu – pozostaje tylko On, by frenetycznie walczyć z niewidzialnym przeciwnikiem. To jednak nie koniec!  Hominal odmieniona wraca na scenę. W nowej odsłonie jest elegancka, elokwentną znawczynią sztuki, serwującą odbiorcom erudycyjny wykład na temat działań twórczych żegnającej się ze światem sztuki Marii-Caroline Hominal (!), artystki wizualnej, której specjalnością były pełne ukrytych znaczeń instalacje. Wskazując poszczególne dzieła (rozrzucone na podłodze przedmioty wykorzystywane podczas spektaklu tanecznego) przedstawia widzom profesjonalną interpretację każdego z obiektów. Dysponując silną teorią, odwoła się do wszystkich modnych linii interpretacyjnych, począwszy od analizy symboli, przez krytykę z perspektywy gender, wykorzystanie koncepcji nowej psychoanalizy, zagadnienia wykluczenia, pamięci, aż po odniesienia do sztuki krytycznej i arte povera. Jej wypowiedź to zgrabnie napisany, prześmiewczym skryptem pojęć i metod krytyki artystycznej, a zawarta w niej uszczypliwa ironia uwypukla śmieszność wszystkich „modnych bzdur”[1].

Widzowie spektaklu BAT są w trakcie spektaklu zmuszani do dwukrotnego przesterowania kanału odbioru: emocjonalne zaangażowanie w narrację okazuje się nieadekwatne wobec nadmiaru bodźców prowadzących do intensywnego somatycznego doznawania, a to z kolei zostaje gwałtownie przerwane wejściem krytyczki, której wystąpienie przenosi odbiorcę na poziom recepcji intelektualnej. Zresztą to właśnie ta ostatnia scena sprawi, że wszystkie wcześniejsze nawarstwiające się, mało czytelne, a chwilami wręcz przeładowane detalami obrazy (od)zyskają spójność. Ich rzeczywiste znaczenie i emocjonalna szczerość przekazu wyłonią się niejako wstecznie z natłoku przypisywanych im nowych znaczeń. Spektakl ten jest więc w najwyższym stopniu reprezentatywny dla starobrowarowej formuły, zawartej w słowach współczesnego choreografa Jonathana Burrowsa, będących mottem rezydencji artystycznej w 2007 roku: „do stworzenia tańca potrzebne są dwie nogi, dwie ręce i przede wszystkim głowa”.

An Kaler, On Orientations Ultimely Encounters, fot. Jakub Wittchen, www.jakubwittchen.com (źródło: Stary Browar Nowy Taniec)

An Kaler, On Orientations Ultimely Encounters, fot. Jakub Wittchen, www.jakubwittchen.com (źródło: Stary Browar Nowy Taniec)

Intymność relacji

Pokazywany jako kolejny, spektakl An Kaler jest częścią cyklu, w którym artystka eksploruje zagadnienia dotyku, kontaktu, dystansu i położenia ciała. Jego tytuł nie daje się łatwo przetłumaczyć. On Orientations | Untimely Encounters można oddać jako O orientacjach / Niedokonane spotkania, ale oryginalnie użyte słowa odsyłają do dużo bogatszej sieci znaczeń. Niedookreślenie to zresztą budulec całego wydarzenia. Jego dominantą jest przestrzeń, w którą wtapiają się siedzący na podłodze widzowie. Tworzy ją światło świetlówek i miksowany na żywo dźwięk (Brendan Dougherty), a jedynym materialnym elementem scenografii są rozpięte pomiędzy podłogą a powałą delikatne w dotyku linki, sprawiające na pierwszy rzut oka wrażenie miedzianych strun. Rozmieszczenie głośników sprawia, że dźwięki nie tylko są słyszane, ale również intensywnie odczuwane jako drgania i wibracje. Znika dystans scena-widownia, widz staje się uczestnikiem pansensorycznie postrzeganych, czy raczej doznawanych działań. Zmysłowe wkomponowanie odbiorcy w przestrzeń sceniczną jest niezwykle istotnym elementem kompozycyjnym, ponieważ artyści eksplorują właśnie zagadnienie usytuowania. W tak wykreowanej przestrzeni współobecności poruszają się improwizujące tancerki. Intymna relacja dwóch tancerek (Kaler i Myriam Lebreton) jest budowana za pomocą powolnych, organicznych, subtelnych, ale równocześnie precyzyjnych ruchów i gestów. Dynamika spektaklu jest wynikiem intensywności każdego z poruszeń, żaden krok, ułożenie przedramion, ruch głowy nie są zbędne. Swój sposób tworzenia sekwencji ruchowych i budowania relacji ciał Kaler określa mianem „choreografii procesualnej”[2]. Androgyniczność tancerek wzmacnia wrażenie niesamowitości – również ich płeć jest procesualna. Przejściowość, bycie pomiędzy, niedookreślenie dominujące zarówno w warstwie ruchowej, jak i wizualnej, połączone z ambientalną audiosferą nie pozwalają widzowi oddalić się w sferę intelektualnego namysłu nad wydarzeniem, a wspomniane wcześniej, wkomponowane w przestrzeń instalacje pogłębiają wrażenie przebywania w polu subtelnych wyładowań elektrycznych. Keler nie stworzyła przedstawienia, ale rodzaj immersyjnej przestrzeni, która siłą oddziaływania nie ustępuje wielkoformatowym widowiskom teatralnym, stanowiącym o atrakcyjności festiwalu.

  1. Odniesienie do książki A. Sokala i J. Bricmonta Modne bzdury: o nadużywaniu pojęć z zakresu nauk ścisłych przez postmodernistycznych intelektualistów, Prószyński i S-ka, 2004.
  2. Folder informacyjny towarzyszący cyklowi Stary Browar Nowy Taniec na Malcie 2013, s. 47.
Strony: 1 2

Magdalena Zamorska – kulturoznawczyni, doktor nauk humanistycznych, tłumaczka. Interesuje ją szeroko rozumiany performans.

Dodaj komentarz


Artykuły

Opinie

Rozmowy

Czytelnia

Myślnik

Wydarzenia

Akcja Lublin! Rozdział 1

Od 24 lutego do 19 marca 2017 roku

„Akcja Lublin! Rozdział 1”, Galeria Labirynt (źródło: materiały prasowe organizatora)

Daniel Pielucha. Nadrealizm polski

Od 24 lutego do 26 marca 2017 roku

Daniel Pielucha (źródło: materiały prasowe organizatora)

Urszula Tarasiewicz. Ogrodowa / Garden Street

Od 24 lutego do 31 marca 2017 roku

Urszula Tarasiewicz, „Ogrodowa/Garden Street” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Kupując oczami

Od 22 lutego do 11 czerwca 2017 roku

Projekty aranżacji wystawy sklepu Juliusza Grossego  w Krakowie autorstwa Franciszka Seiferta, autor fot. nieznany, lata 30. XX w., wł. Muzeum Historycznego Miasta Krakowa (źródło: materiały prasowe organizatora)

Andrzej Mitan. Sztuka (nie)zidentyfikowana

Od 18 lutego do 23 kwietnia 2017 roku

Andrzej Mitan, „W świętej racji”, płyta analogowa, proj. Ryszard Winiarski (źródło: materiały prasowe organizatora)

ABS_2067

Od 27 lutego do 17 marca 2017 roku

Philippe Rębosz, „And all my friends are dead”, akryl i olej na płótnie, 2017 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Nature morte

Od 19 lutego do 14 maja 2017 roku

Barnaby Barford „Do it again, I didn’t press record”, 2009, dzięki uprzejmości artysty, Fot. Noah Da Costa, © Barnaby Barford (źródło: materiały prasowe organizatora)

Alicja Bielawska. Jeśli nie tutaj, gdzie?

Od 17 lutego do 9 kwietnia 2017 roku

Alicja Bielawska, „Ćwiczenia na dwie linie”, 2014 ,fot. Bartosz Górka (źródło: materiały prasowe organizatora)

Szczęśliwej podróży

Od 17 lutego do 27 maja 2017 roku

3–4 marca 2017 roku, pokaz filmu „Exil Shanghai” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Martwa Natura

Od 15 lutego do 14 marca 2017 roku

Katarzyna Makieła-Organisty, „Czaszka jelonka”, 2014 (źródło: materiały prasowe organizatora)

więcej wydarzeń
U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR