Malta Festival Poznań, 24.06-20.07.2013 r.

Od 2006 roku poznańskiemu Festiwalowi Malta towarzyszy program performatywny Stary Browar Nowy Taniec fundacji Art Stations, którego kuratorką jest Joanna Leśnierowska. W ramach cyklu prezentowane są spektakle twórców nowej choreografii, inspirujących się doświadczeniami sztuk wizualnych, nowych mediów, muzyki eksperymentalnej, a nawet strategiami uwodzenia odbiorcy typowymi dla kultury popularnej. Choreografia jest tu rozumiana zarówno jako „pisanie ruchu”, jak i „pisanie ruchem” – opisywanie z pomocą ideogramów cielesnych świata prywatnego i dzielonego z innymi. Ponieważ w programie festiwalu spektakle starobrowarowe pojawiają się zawsze w towarzystwie wielkoformatowych produkcji, traktowane są przez większość widzów jako rodzaj niezbyt spektakularnego „przerywnika”. A niesłusznie! Warto przyjrzeć się bliżej niektórym propozycjom. W tym roku widzowie mogli zapoznać się z twórczością kilku zagranicznych choreografów prezentujących całkowicie różne podejście do sposobu aranżowania przestrzeni scenicznej i relacji tancerz-widz.

Marie Caroline Hominal, BAT (źródło: materiały prasowe organizatora)

Marie Caroline Hominal, BAT (źródło: materiały prasowe organizatora)

Konceptualizująca ironia

Marie-Caroline Hominal zaprezentowała spektakl BAT. Na scenie obecne są dwie osoby: kobieta i mężczyzna. Ich płeć jest podkreślona i przerysowana, performerzy reprezentują model gender reprodukowany w popularnym przekazie: On-bokser (Jérémie Canabate) jest męski, skoncentrowany, wytrwały i silny, a Ona (Hominal) jest wcieleniem anonimowego, kampowo wysmakowanego piękna. On jest tutaj Sobą, a Ona – kimś przypadkowym. Anonimowość i nieobecność stanowią zresztą sedno dalszej narracji, dotyczącej losu tych, którzy zniknęli, zostali wymazani. Tancerka swoim ruchem wyraża swoje ambiwalentne reakcje. Czułość miesza się z gniewem, który stanie się katalizatorem jej transformacji: bokser i kobieta zaczną grać w tej samej drużynie. W końcu na centralnie usytuowanym podium – bokserskim ringu – pozostaje tylko On, by frenetycznie walczyć z niewidzialnym przeciwnikiem. To jednak nie koniec!  Hominal odmieniona wraca na scenę. W nowej odsłonie jest elegancka, elokwentną znawczynią sztuki, serwującą odbiorcom erudycyjny wykład na temat działań twórczych żegnającej się ze światem sztuki Marii-Caroline Hominal (!), artystki wizualnej, której specjalnością były pełne ukrytych znaczeń instalacje. Wskazując poszczególne dzieła (rozrzucone na podłodze przedmioty wykorzystywane podczas spektaklu tanecznego) przedstawia widzom profesjonalną interpretację każdego z obiektów. Dysponując silną teorią, odwoła się do wszystkich modnych linii interpretacyjnych, począwszy od analizy symboli, przez krytykę z perspektywy gender, wykorzystanie koncepcji nowej psychoanalizy, zagadnienia wykluczenia, pamięci, aż po odniesienia do sztuki krytycznej i arte povera. Jej wypowiedź to zgrabnie napisany, prześmiewczym skryptem pojęć i metod krytyki artystycznej, a zawarta w niej uszczypliwa ironia uwypukla śmieszność wszystkich „modnych bzdur”[1].

Widzowie spektaklu BAT są w trakcie spektaklu zmuszani do dwukrotnego przesterowania kanału odbioru: emocjonalne zaangażowanie w narrację okazuje się nieadekwatne wobec nadmiaru bodźców prowadzących do intensywnego somatycznego doznawania, a to z kolei zostaje gwałtownie przerwane wejściem krytyczki, której wystąpienie przenosi odbiorcę na poziom recepcji intelektualnej. Zresztą to właśnie ta ostatnia scena sprawi, że wszystkie wcześniejsze nawarstwiające się, mało czytelne, a chwilami wręcz przeładowane detalami obrazy (od)zyskają spójność. Ich rzeczywiste znaczenie i emocjonalna szczerość przekazu wyłonią się niejako wstecznie z natłoku przypisywanych im nowych znaczeń. Spektakl ten jest więc w najwyższym stopniu reprezentatywny dla starobrowarowej formuły, zawartej w słowach współczesnego choreografa Jonathana Burrowsa, będących mottem rezydencji artystycznej w 2007 roku: „do stworzenia tańca potrzebne są dwie nogi, dwie ręce i przede wszystkim głowa”.

An Kaler, On Orientations Ultimely Encounters, fot. Jakub Wittchen, www.jakubwittchen.com (źródło: Stary Browar Nowy Taniec)

An Kaler, On Orientations Ultimely Encounters, fot. Jakub Wittchen, www.jakubwittchen.com (źródło: Stary Browar Nowy Taniec)

Intymność relacji

Pokazywany jako kolejny, spektakl An Kaler jest częścią cyklu, w którym artystka eksploruje zagadnienia dotyku, kontaktu, dystansu i położenia ciała. Jego tytuł nie daje się łatwo przetłumaczyć. On Orientations | Untimely Encounters można oddać jako O orientacjach / Niedokonane spotkania, ale oryginalnie użyte słowa odsyłają do dużo bogatszej sieci znaczeń. Niedookreślenie to zresztą budulec całego wydarzenia. Jego dominantą jest przestrzeń, w którą wtapiają się siedzący na podłodze widzowie. Tworzy ją światło świetlówek i miksowany na żywo dźwięk (Brendan Dougherty), a jedynym materialnym elementem scenografii są rozpięte pomiędzy podłogą a powałą delikatne w dotyku linki, sprawiające na pierwszy rzut oka wrażenie miedzianych strun. Rozmieszczenie głośników sprawia, że dźwięki nie tylko są słyszane, ale również intensywnie odczuwane jako drgania i wibracje. Znika dystans scena-widownia, widz staje się uczestnikiem pansensorycznie postrzeganych, czy raczej doznawanych działań. Zmysłowe wkomponowanie odbiorcy w przestrzeń sceniczną jest niezwykle istotnym elementem kompozycyjnym, ponieważ artyści eksplorują właśnie zagadnienie usytuowania. W tak wykreowanej przestrzeni współobecności poruszają się improwizujące tancerki. Intymna relacja dwóch tancerek (Kaler i Myriam Lebreton) jest budowana za pomocą powolnych, organicznych, subtelnych, ale równocześnie precyzyjnych ruchów i gestów. Dynamika spektaklu jest wynikiem intensywności każdego z poruszeń, żaden krok, ułożenie przedramion, ruch głowy nie są zbędne. Swój sposób tworzenia sekwencji ruchowych i budowania relacji ciał Kaler określa mianem „choreografii procesualnej”[2]. Androgyniczność tancerek wzmacnia wrażenie niesamowitości – również ich płeć jest procesualna. Przejściowość, bycie pomiędzy, niedookreślenie dominujące zarówno w warstwie ruchowej, jak i wizualnej, połączone z ambientalną audiosferą nie pozwalają widzowi oddalić się w sferę intelektualnego namysłu nad wydarzeniem, a wspomniane wcześniej, wkomponowane w przestrzeń instalacje pogłębiają wrażenie przebywania w polu subtelnych wyładowań elektrycznych. Keler nie stworzyła przedstawienia, ale rodzaj immersyjnej przestrzeni, która siłą oddziaływania nie ustępuje wielkoformatowym widowiskom teatralnym, stanowiącym o atrakcyjności festiwalu.

  1. Odniesienie do książki A. Sokala i J. Bricmonta Modne bzdury: o nadużywaniu pojęć z zakresu nauk ścisłych przez postmodernistycznych intelektualistów, Prószyński i S-ka, 2004.
  2. Folder informacyjny towarzyszący cyklowi Stary Browar Nowy Taniec na Malcie 2013, s. 47.
Strony: 1 2

Magdalena Zamorska – kulturoznawczyni, doktor nauk humanistycznych, tłumaczka. Interesuje ją szeroko rozumiany performans.

Dodaj komentarz


Artykuły

Rozmowy

Czytelnia

Wydarzenia

Poza słowami – Katarzyna Józefowicz

Od 30 marca do 19 maja 2019 roku

Katarzyna Józefowicz, gry, 2001–2003, tektura, papier z ulotek reklamowych, ok. 21 000 elementów, dokumentacja z 2015 roku z wystawy indywidualnej habitat w Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski w Warszawie autorstwa B. Górki (źródło: materiały prasowe)

Zjednoczona Pangea

Od 22 marca do 9 czerwca 2019 roku

Monika Zawadzki, Karmiąca, 2014, żywica epoksydowa, akryl,. 150 x× 100 x× 214 cm, dzięki uprzejmości artystki (źródło: materiały prasowe)

Made in Britain ….On Making

Od 15 marca do 9 czerwca 2019 roku

Tucker Judith, Evi pływa / Evi Swims, 2007,olej na płótnie / Oil on canvas, fot. © Priseman Seabrook Collection (źródło: materiały prasowe)

FOGHORN. Wątek transformacji w pracach z Kolekcji II Galerii Arsenał

Od 15 marca do 5 maja 2019 roku

Piotr Uklański, Bez tytułu (Solidarność), 2007, dyptyk, fotografia na dibondzie, 260 × 370 cm, edycja 5 +AP, praca z Kolekcji II Galerii Arsenał, Białystok (źródło: materiały prasowe)

Czas przełomu. Sztuka awangardy w Europie Środkowej 1908–1928

Od 8 marca do 9 czerwca 2019 roku

Imre Szobotka, Marynarz, 1915, Janus Pannonius Múzeum, Modern Magyar Képtár, Pécs (źródło: materiały prasowe)

Patchwork: Architektura Jadwigi Grabowskiej-Hawrylak

Od 28 lutego do 18 maja 2019 roku

Grunwaldzki Square, fot. Michał Brzoza (źródło: materiały prasowe)

Moc natury. Henry Moore w Polsce

Od 22 lutego do 30 czerwca 2019 roku

Henry Moore, Oval with Points (na wystawie: przed Gmachem Głównym MNK) (źródło: materiały prasowe)

Nicolas Grospierre – subiektywny atlas architektury modernistycznej

1 marca do 7 kwietnia 2019 roku

Nicolas Grospierre, Blok mieszkalny, Sankt Petersburg, Rosja, 2007 (źródło: materiały prasowe)

Mikołaj Poliński: 19 odcieni szarości

15 lutego do 31 marca 2019 roku

Widok wystawy Mikołaja Polińskiego w Galerii Muzalewska, fot Galeria Muzalewska (źródło: materiały prasowe)

Ignacy Czwartos. Malarz polski

Od 22 lutego do 29 kwietnia 2019 roku

Ignacy Czwartos. Malarz polski (źródło: materiały prasowe organizatora)

więcej wydarzeń
U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR