Nagrodę im. Katarzyny Kobro otrzymała w 2013 roku w Muzeum Sztuki w Łodzi Natalia LL, co jest potwierdzeniem uznania jej wielkiego dorobku artystycznego. Przyjrzymy się zatem jej niezwykle konsekwentnej postawie i drodze twórczej.

Natalia LL, „Sztuka konsumpcyjna” 1972 (dzięki uprzejmości Natalii LL)

Natalia LL, „Sztuka konsumpcyjna” 1972 (dzięki uprzejmości Natalii LL)

Swoje rozważania na temat twórczości Natalii LL opieram na wielu tekstach i przemyśleniach, oraz na wielu rozmowach, jakie prowadzę z artystką przynajmniej od 2001, kiedy w Muzeum Sztuki w Łodzi mieliśmy zaszczyt zorganizować wraz z Leną Wicherkiewicz (Ignaczak) wystawę pt. Natalia LL i jej studenci. Cielesność ciała, na której pokazano wszystkie jej prace z kolekcji muzeum i premiero w Polsce Narodziny według Ciała i Narodziny według Ducha.

Które, z wielkiej ilości prac, jakie znam, najbardziej cenię?[1]. Ciągle mam w pamięci katalog Natalia LL (Wrocław, Muzeum Narodowe 1994), w którym znajdziemy wiele inspirujących tekstów: Piotra Krakowskiego, Reinholda Misselbecka, Bożeny Kowalskiej. Dużo zrozumiałem na podstawie lektury artykułu Adama Soboty Autoportrety Natalii LL. Ważne są także teksty samej autorki opublikowane w dwóch książkach: Natalia LL. Texty. Teksty Natalii LL. O Natalii LL (Galeria Bielska BWA, 2004) oraz Natalia LL. Sny i śnienia (Galeria Bielska BWA, BWA Wrocław, 2005).[2]

Każdy z piszących o twórczości Natalii LL będzie w trudnej sytuacji, gdyż nie tylko przybywa ciekawych opracowań odnoszących się do jej twórczości, ale wyczerpują się metody interpretacji, dotyczące jej sztuki! Coraz trudniej pisać, coraz trudniej odnaleźć nowe sposoby interpretacji, a nawet konteksty artystyczne.

I. Dziewczyna i lustro

Stosunkowo niewiele wiemy o fotografii Natalii LL z pierwszej połowy lat 60. Są to prace trochę sentymentalne, w klimacie artystycznym fotografii Zofii Rydet, a nawet Andrzeja Różyckiego, którego wówczas, podobnie jak w XIX wieku Lewisa Carolla, interesowały wizerunki kilkunastoletnich dziewczynek fotografowanych w intymny (w znaczeniu poetyckim) sposób. Ale w pracach Natalii LL pojawia się lustro, przypominające raz jeszcze o przekraczaniu realności, o przejściu na „drugą stronę”, gdzie panują inne prawa, rządzące się psychoanalizą i symboliką. W tym momencie zapewne pojawiła się w sztuce Natalii Lach chęć rozprzestrzenienia swego wizerunku, unieśmiertelnienia początkowo ciała, ale potem i psyche, o czym świadczą prace z początku XXI wieku Narodziny według ciała i Narodziny według ducha. W tych latach zajmowała ją lektura egzystencjalizmu francuskiego – Jean-Paula Satre’a i Alberta Camusa. Była to formuła niejako bez wyjścia, tragiczna, spełniona przede wszystkim w literaturze i dramacie, prawie niemożliwa do zrealizowania w ówczesnym malarstwie, chyba, że weźmiemy pod uwagę tragizm zawarty w twórczości Wolsa oraz w ówczesnym malarstwie materii, także w wydaniu Zdzisława Beksińskiego oraz w jego fotografiach z końca lat 50.

Natalia LL, „NARODZINY WEDŁUG DUCHA” 2000 (dzięki uprzejmości Natalii LL)

Natalia LL, „NARODZINY WEDŁUG DUCHA” 2000 (dzięki uprzejmości Natalii LL)

Tak więc kilka zdjęć, z których najważniejsze jest Lustro zadaje/stawia pytanie o prawdziwy wizerunek! Trzy, a właściwie cztery twarze młodej dziewczyny w nowej formule przestawiają pojęcie sobowtóra, duchowego fantomu, czy chęci zmiany swej codziennej, wówczas socjalistycznej, tożsamości. To także ślad surrealizmu, który świadomie rezygnował z prozy życia (reportaż) na korzyść fotografii poetyckiej, w sensie penetracji głębin podświadomości.

II. Wyzwalanie się z ekspresjonizmu. Strategia konceptualna

Niedocenioną realizacją wydaje się pozostać, przynajmniej w znanych mi interpretacjach, Słowo (1971), gdyż zapowiada lingwistyczny i strukturalny charakter nurtu fotomedialnego, czy generalnie najważniejszych tendencji lat 70. XX wieku, włącznie z feminizmem. W słynnej Sztuce konsumpcyjnej, jednej z najważniejszych prac, jakie powstały po 1945 roku w sztuce polskiej, Natalia LL w pełni świadomie, jako pierwsza polska artystka wkroczyła na drogę feminizmu artystycznego, który miał także swe znaczenie polityczne i oczywiście społecznie.

  1. Obok Sztuki konsumpcyjnej i Post konsumpcyjnej należy cenić wiele prac z lat 80. i 90., chociaż trudno powiedzieć, które, bo jest ich wyjątkowo dużo. Por. K. Jurecki, Jak opanować trwogę? Recepta według Natalii LL, „Art & Business”, 2001, nr 1.
  2. Przywiązuję bardzo dużą uwagę do tekstów napisanych przez artystów współczesnych, gdyż jest to jeden z podstawowych kluczy badawczych, pomagający w ostatecznej analizie oddzielić „ziarno od plew”.
Strony: 1 2 3

KRZYSZTOF JURECKI (ur. 1960), krytyk i historyk sztuki, członek honorowy ZPAF i AICA. Specjalizuje się w historii sztuki XX wieku, zwłaszcza modernizmu i awangardy artystycznej, zajmuje się przede wszystkim fotografią i filmem eksperymentalnym. Autor kilku książek z zakresu fotografii. Pisał dla wielu pism artystycznych, obecnie dla „O.pl” i „Formatu”. Przewodniczący jury konkursu Cyberfoto w Częstochowie (od 2002) i Biennale Sztuki w Piotrkowie (od 2011). W latach 1998-2005 kierował działem Fotografii i Technik Wizualnych w Muzeum Sztuki w Łodzi. Kurator wystaw. Od 2007 roku związany z Galerią Wozownia w Toruniu. Wykładał na ASP w Poznaniu, Łodzi i Gdańsku, obecnie na WSSiP w Łodzi. Prowadzi blog: http://jureckifoto.blogspot.com/.

Dodaj komentarz


Recenzje

Opinie

Rozmowy

Czytelnia

Myślnik

Wydarzenia

JEMS Architekci. (RE)KOLEKCJE

Od 28 kwietnia do 20 sierpnia 2017 roku

Międzynarodowe Centrum Kongresowe w Katowicach, 2015 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Anna Przybył. Pragnienia

25 kwietnia 2017 roku

Anna Przybył, „Pragnienia” (źródło: materiały prasowe wydawcy)

14. Wiosna Jazzowa Zakopane 2017

Od 28 kwietna do 2 maja 2017 roku

Mateusz Gawęda Trio (źródło: materiały prasowe organizatora)

Zuza Golińska / Magdalena Łazarczyk. Niewidzialna ściana

Od 28 kwietnia do 1 czerwca 2017 roku

Zuza Golińska / Magdalena Łazarczyk, stopklatka z wideo „Niewidzialna Ściana”, 2017 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Sztuka w sztuce

Od 28 kwietnia do 1 października 2017 roku

Tezi Gabunia, „Włóż głowę do galerii (Luwr”), 2015–2016, instalacja, 50 × 82 × 50 cm, dzięki uprzejmości T. Gabunii, Popiashvili Gvaberidze Window Project, Tbilisi (źródło: materiały prasowe organizatora)

Tu jesteśmy

Wybrane prace z kolekcji Krzysztofa Musiała

Od 28 kwietnia do 15 sierpnia 2017 roku

Henryk Stażewski, „Kompozycja nr 33”, 1975, akryl, płyta, fot. Agata Ciołek (źródło: materiały prasowe organizatora)

Bratislava pro Wratislavia / Wratislavia pro Bratislava

Od 27 kwietnia do 3 czerwca 2017 roku

Martin Špirec, „Morze spokoju”, 2015 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Okupanci. Niemcy w Krakowie

Od 27 kwietnia do 29 października 2017 roku

Żołnierz niemiecki na moście Dębnickim pozujący do zdjęcia na tle Wawelu. Na rewersie odręczny podpis: „Przed wyruszeniem transportu z Krakowa do Berdyczowa” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Presja istnienia

Od 21 kwietnia do 12 maja 2017 roku

Piotr Ambroziak, „Urban cave III”, akryl, spray, 2017 (źródło: materiały autora)

Henryk Stażewski. Kolekcja sztuki XX wieku

Od 21 kwietnia do 11 czerwca 2017 roku

Henryk Stażewski, bez tytułu, poł 70. XX ., fot. © Muzeum Narodowe w Gdańsku (źródło: materiały prasowe organizatora)

więcej wydarzeń
U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR