Nagrodę im. Katarzyny Kobro otrzymała w 2013 roku w Muzeum Sztuki w Łodzi Natalia LL, co jest potwierdzeniem uznania jej wielkiego dorobku artystycznego. Przyjrzymy się zatem jej niezwykle konsekwentnej postawie i drodze twórczej.

Natalia LL, „Sztuka konsumpcyjna” 1972 (dzięki uprzejmości Natalii LL)

Natalia LL, „Sztuka konsumpcyjna” 1972 (dzięki uprzejmości Natalii LL)

Swoje rozważania na temat twórczości Natalii LL opieram na wielu tekstach i przemyśleniach, oraz na wielu rozmowach, jakie prowadzę z artystką przynajmniej od 2001, kiedy w Muzeum Sztuki w Łodzi mieliśmy zaszczyt zorganizować wraz z Leną Wicherkiewicz (Ignaczak) wystawę pt. Natalia LL i jej studenci. Cielesność ciała, na której pokazano wszystkie jej prace z kolekcji muzeum i premiero w Polsce Narodziny według Ciała i Narodziny według Ducha.

Które, z wielkiej ilości prac, jakie znam, najbardziej cenię?[1]. Ciągle mam w pamięci katalog Natalia LL (Wrocław, Muzeum Narodowe 1994), w którym znajdziemy wiele inspirujących tekstów: Piotra Krakowskiego, Reinholda Misselbecka, Bożeny Kowalskiej. Dużo zrozumiałem na podstawie lektury artykułu Adama Soboty Autoportrety Natalii LL. Ważne są także teksty samej autorki opublikowane w dwóch książkach: Natalia LL. Texty. Teksty Natalii LL. O Natalii LL (Galeria Bielska BWA, 2004) oraz Natalia LL. Sny i śnienia (Galeria Bielska BWA, BWA Wrocław, 2005).[2]

Każdy z piszących o twórczości Natalii LL będzie w trudnej sytuacji, gdyż nie tylko przybywa ciekawych opracowań odnoszących się do jej twórczości, ale wyczerpują się metody interpretacji, dotyczące jej sztuki! Coraz trudniej pisać, coraz trudniej odnaleźć nowe sposoby interpretacji, a nawet konteksty artystyczne.

I. Dziewczyna i lustro

Stosunkowo niewiele wiemy o fotografii Natalii LL z pierwszej połowy lat 60. Są to prace trochę sentymentalne, w klimacie artystycznym fotografii Zofii Rydet, a nawet Andrzeja Różyckiego, którego wówczas, podobnie jak w XIX wieku Lewisa Carolla, interesowały wizerunki kilkunastoletnich dziewczynek fotografowanych w intymny (w znaczeniu poetyckim) sposób. Ale w pracach Natalii LL pojawia się lustro, przypominające raz jeszcze o przekraczaniu realności, o przejściu na „drugą stronę”, gdzie panują inne prawa, rządzące się psychoanalizą i symboliką. W tym momencie zapewne pojawiła się w sztuce Natalii Lach chęć rozprzestrzenienia swego wizerunku, unieśmiertelnienia początkowo ciała, ale potem i psyche, o czym świadczą prace z początku XXI wieku Narodziny według ciała i Narodziny według ducha. W tych latach zajmowała ją lektura egzystencjalizmu francuskiego – Jean-Paula Satre’a i Alberta Camusa. Była to formuła niejako bez wyjścia, tragiczna, spełniona przede wszystkim w literaturze i dramacie, prawie niemożliwa do zrealizowania w ówczesnym malarstwie, chyba, że weźmiemy pod uwagę tragizm zawarty w twórczości Wolsa oraz w ówczesnym malarstwie materii, także w wydaniu Zdzisława Beksińskiego oraz w jego fotografiach z końca lat 50.

Natalia LL, „NARODZINY WEDŁUG DUCHA” 2000 (dzięki uprzejmości Natalii LL)

Natalia LL, „NARODZINY WEDŁUG DUCHA” 2000 (dzięki uprzejmości Natalii LL)

Tak więc kilka zdjęć, z których najważniejsze jest Lustro zadaje/stawia pytanie o prawdziwy wizerunek! Trzy, a właściwie cztery twarze młodej dziewczyny w nowej formule przestawiają pojęcie sobowtóra, duchowego fantomu, czy chęci zmiany swej codziennej, wówczas socjalistycznej, tożsamości. To także ślad surrealizmu, który świadomie rezygnował z prozy życia (reportaż) na korzyść fotografii poetyckiej, w sensie penetracji głębin podświadomości.

II. Wyzwalanie się z ekspresjonizmu. Strategia konceptualna

Niedocenioną realizacją wydaje się pozostać, przynajmniej w znanych mi interpretacjach, Słowo (1971), gdyż zapowiada lingwistyczny i strukturalny charakter nurtu fotomedialnego, czy generalnie najważniejszych tendencji lat 70. XX wieku, włącznie z feminizmem. W słynnej Sztuce konsumpcyjnej, jednej z najważniejszych prac, jakie powstały po 1945 roku w sztuce polskiej, Natalia LL w pełni świadomie, jako pierwsza polska artystka wkroczyła na drogę feminizmu artystycznego, który miał także swe znaczenie polityczne i oczywiście społecznie.

  1. Obok Sztuki konsumpcyjnej i Post konsumpcyjnej należy cenić wiele prac z lat 80. i 90., chociaż trudno powiedzieć, które, bo jest ich wyjątkowo dużo. Por. K. Jurecki, Jak opanować trwogę? Recepta według Natalii LL, „Art & Business”, 2001, nr 1.
  2. Przywiązuję bardzo dużą uwagę do tekstów napisanych przez artystów współczesnych, gdyż jest to jeden z podstawowych kluczy badawczych, pomagający w ostatecznej analizie oddzielić „ziarno od plew”.
Strony: 1 2 3

Krzysztof Jurecki (ur. 1960), krytyk i historyk sztuki, członek honorowy ZPAF i AICA. Specjalizuje się w historii sztuki XX wieku z zakresu modernizmu i awangardy artystycznej, zajmuje się zwłaszcza fotografią i filmem eksperymentalnym. Autor kilku książek z zakresu fotografii. Pisał dla wielu pism artystycznych, obecnie dla "Exitu", O.pl i "Krytyki Literackiej". W latach 1998-2005 kierował działem Fotografii i Technik Wizualnych w Muzeum Sztuki w Łodzi. Kurator wystaw. Od 2007 roku związany z Galerią Wozownia w Toruniu. Wykładał na ASP w Poznaniu, Łodzi i Gdańsku, obecnie na WSSiP w Łodzi. Prowadzi blog: http://jureckifoto.blogspot.com/

Dodaj komentarz


Recenzje

Opinie

Rozmowy

Czytelnia

Myślnik

Wydarzenia

Marek Starzyk. Gazetowe obrazki

Od 27 stycznia do 23 lutego 2017 roku

Marek Starzyk, Bez tytułu, 1999–2000 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Jacek Sempoliński. Obrazy patrzące

Od 21 stycznia do 26 marca 2017 roku

Jacek Sempoliński (źródło: materiały prasowe organizatora)

Ludwik Gronowski. Fotografie Krzemieniec/Wołyń 1930–1939

Od 19 stycznia do 19 marca 2017 roku

Ludwik Gronowski, „Na szybowisku” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Eksplozja litery

Ikonografia tekstualności jako źródła cierpień

Od 12 stycznia do 31 marca 2017 roku

Ireneusz Walczak, „Bartoszewski”, 2016 (źródło: materiały prasowe organizatora)

World Press Photo 2016

Od 14 stycznia do 12 lutego 2017 roku

Warren Richardson, Australia | „Hope for a New Life”, 28 August, Serbia/Hungary border (źródło: materiały prasowe)

Jan Kucz. Antoni Janusz Pastwa

Od 10 stycznia do 8 lutego 2017 roku

„Jan Kucz. Antoni Janusz Pastwa” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Nie, no to nie. Dźwiękowe działania obrazoburcze

Od 11 stycznia do 14 lutego 2017 roku

Ryszard Ługowski (źródło: materiały prasowe organizatora)

Urok prowincji w fotografii Jerzego Piątka

Od 10 stycznia do 2 lutego 2017 roku

Jerzy Piątek, „Smutek i urok prowincji”, koniec lat 70. i 1 poł. lat 80. XX w. (źródło: materiały prasowe organizatora)

Małgorzata Szymankiewicz. blank

Od 27 grudnia 2016 roku do 22 stycznia 2017 roku

Małgorzata Szymankiewicz, „Office Work 231”, 2016 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Wrocław – wejście od podwórza

Od stycznia do grudnia 2016 roku

„Wrocław - wejście od podwórza 2016”, fot. Alicja Kielan (źródło: materiały prasowe organizatora)

więcej wydarzeń
U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR