Nagrodę im. Katarzyny Kobro otrzymała w 2013 roku w Muzeum Sztuki w Łodzi Natalia LL, co jest potwierdzeniem uznania jej wielkiego dorobku artystycznego. Przyjrzymy się zatem jej niezwykle konsekwentnej postawie i drodze twórczej.

Natalia LL, „Sztuka konsumpcyjna” 1972 (dzięki uprzejmości Natalii LL)

Natalia LL, „Sztuka konsumpcyjna” 1972 (dzięki uprzejmości Natalii LL)

Swoje rozważania na temat twórczości Natalii LL opieram na wielu tekstach i przemyśleniach, oraz na wielu rozmowach, jakie prowadzę z artystką przynajmniej od 2001, kiedy w Muzeum Sztuki w Łodzi mieliśmy zaszczyt zorganizować wraz z Leną Wicherkiewicz (Ignaczak) wystawę pt. Natalia LL i jej studenci. Cielesność ciała, na której pokazano wszystkie jej prace z kolekcji muzeum i premiero w Polsce Narodziny według Ciała i Narodziny według Ducha.

Które, z wielkiej ilości prac, jakie znam, najbardziej cenię?[1]. Ciągle mam w pamięci katalog Natalia LL (Wrocław, Muzeum Narodowe 1994), w którym znajdziemy wiele inspirujących tekstów: Piotra Krakowskiego, Reinholda Misselbecka, Bożeny Kowalskiej. Dużo zrozumiałem na podstawie lektury artykułu Adama Soboty Autoportrety Natalii LL. Ważne są także teksty samej autorki opublikowane w dwóch książkach: Natalia LL. Texty. Teksty Natalii LL. O Natalii LL (Galeria Bielska BWA, 2004) oraz Natalia LL. Sny i śnienia (Galeria Bielska BWA, BWA Wrocław, 2005).[2]

Każdy z piszących o twórczości Natalii LL będzie w trudnej sytuacji, gdyż nie tylko przybywa ciekawych opracowań odnoszących się do jej twórczości, ale wyczerpują się metody interpretacji, dotyczące jej sztuki! Coraz trudniej pisać, coraz trudniej odnaleźć nowe sposoby interpretacji, a nawet konteksty artystyczne.

I. Dziewczyna i lustro

Stosunkowo niewiele wiemy o fotografii Natalii LL z pierwszej połowy lat 60. Są to prace trochę sentymentalne, w klimacie artystycznym fotografii Zofii Rydet, a nawet Andrzeja Różyckiego, którego wówczas, podobnie jak w XIX wieku Lewisa Carolla, interesowały wizerunki kilkunastoletnich dziewczynek fotografowanych w intymny (w znaczeniu poetyckim) sposób. Ale w pracach Natalii LL pojawia się lustro, przypominające raz jeszcze o przekraczaniu realności, o przejściu na „drugą stronę”, gdzie panują inne prawa, rządzące się psychoanalizą i symboliką. W tym momencie zapewne pojawiła się w sztuce Natalii Lach chęć rozprzestrzenienia swego wizerunku, unieśmiertelnienia początkowo ciała, ale potem i psyche, o czym świadczą prace z początku XXI wieku Narodziny według ciała i Narodziny według ducha. W tych latach zajmowała ją lektura egzystencjalizmu francuskiego – Jean-Paula Satre’a i Alberta Camusa. Była to formuła niejako bez wyjścia, tragiczna, spełniona przede wszystkim w literaturze i dramacie, prawie niemożliwa do zrealizowania w ówczesnym malarstwie, chyba, że weźmiemy pod uwagę tragizm zawarty w twórczości Wolsa oraz w ówczesnym malarstwie materii, także w wydaniu Zdzisława Beksińskiego oraz w jego fotografiach z końca lat 50.

Natalia LL, „NARODZINY WEDŁUG DUCHA” 2000 (dzięki uprzejmości Natalii LL)

Natalia LL, „NARODZINY WEDŁUG DUCHA” 2000 (dzięki uprzejmości Natalii LL)

Tak więc kilka zdjęć, z których najważniejsze jest Lustro zadaje/stawia pytanie o prawdziwy wizerunek! Trzy, a właściwie cztery twarze młodej dziewczyny w nowej formule przestawiają pojęcie sobowtóra, duchowego fantomu, czy chęci zmiany swej codziennej, wówczas socjalistycznej, tożsamości. To także ślad surrealizmu, który świadomie rezygnował z prozy życia (reportaż) na korzyść fotografii poetyckiej, w sensie penetracji głębin podświadomości.

II. Wyzwalanie się z ekspresjonizmu. Strategia konceptualna

Niedocenioną realizacją wydaje się pozostać, przynajmniej w znanych mi interpretacjach, Słowo (1971), gdyż zapowiada lingwistyczny i strukturalny charakter nurtu fotomedialnego, czy generalnie najważniejszych tendencji lat 70. XX wieku, włącznie z feminizmem. W słynnej Sztuce konsumpcyjnej, jednej z najważniejszych prac, jakie powstały po 1945 roku w sztuce polskiej, Natalia LL w pełni świadomie, jako pierwsza polska artystka wkroczyła na drogę feminizmu artystycznego, który miał także swe znaczenie polityczne i oczywiście społecznie.

  1. Obok Sztuki konsumpcyjnej i Post konsumpcyjnej należy cenić wiele prac z lat 80. i 90., chociaż trudno powiedzieć, które, bo jest ich wyjątkowo dużo. Por. K. Jurecki, Jak opanować trwogę? Recepta według Natalii LL, „Art & Business”, 2001, nr 1.
  2. Przywiązuję bardzo dużą uwagę do tekstów napisanych przez artystów współczesnych, gdyż jest to jeden z podstawowych kluczy badawczych, pomagający w ostatecznej analizie oddzielić „ziarno od plew”.
Strony: 1 2 3

KRZYSZTOF JURECKI (ur. 1960), krytyk i historyk sztuki, członek honorowy ZPAF i AICA. Specjalizuje się w historii sztuki XX wieku, zwłaszcza modernizmu i awangardy artystycznej, zajmuje się przede wszystkim fotografią i filmem eksperymentalnym. Autor kilku książek z zakresu fotografii. Pisał dla wielu pism artystycznych, obecnie dla „O.pl” i „Formatu”. Przewodniczący jury konkursu Cyberfoto w Częstochowie (od 2002) i Biennale Sztuki w Piotrkowie (od 2011). W latach 1998-2005 kierował działem Fotografii i Technik Wizualnych w Muzeum Sztuki w Łodzi. Kurator wystaw. W latach 2007-2017 roku związany z Galerią Wozownia w Toruniu. Wykładał na ASP w Poznaniu, Łodzi i Gdańsku, obecnie na WSSiP w Łodzi. Prowadzi blog: http://jureckifoto.blogspot.com/.

Dodaj komentarz

Wydarzenia

AKCES – 5. Konkurs Najlepszych Dyplomów Sztuki Mediów

Od 16 maja do 7 czerwca 2019 roku

Anastasia Pataridze, Happiness said don’t look for me, 2018 (źródło: materiały prasowe)

XIII Węgierska Wiosna Filmowa

Od 12 maja do 23 czerwca 2019 roku

Plakat festiwalu XIII Węgierska Wiosna Filmowa (źródło: materiały prasowe)

Czarno na białym. 200 lat rysunku w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych

Od 26 kwietnia do 29 września 2019 roku

Leon Wyczółkowski, Dziewczyna z okolic Krakowa, 1907, Muzeum Narodowe w Krakowie (źródło: materiały prasowe)

Aleksandra Simińska. Arché. Malarstwo

Od 26 kwietnia do 2 czerwca 2019 roku

Aleksandra Simińska, 1993, Pałac w Samostrzelu, 1993, technika mieszana na kartonie, 367×426 (źródło: materiały prasowe)

W nocy twarzą ku niebu

Od 27 kwietnia do 16 czerwca 2019 roku

Plakat wystawy W nocy twarzą ku niebu (źródło: materiały prasowe)

XXI Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego. Z dreszczykiem

18–19 maja oraz 25–26 maja 2019 roku

Wnętrze kościoła pw. Nawiedzenia NMP w Iwkowej, fot. K. Schubert (źródło: materiały prasowe)

Dzień Wolnej Sztuki w muzeach i galeriach w całej Polsce

27 kwietnia 2019 roku

27 kwietnia 2019 – Dzień Wolnej Sztuki w muzeach i galeriach w całej Polsce (źródło: materiały prasowe)

Prototypy 02: Codex Subpartum

Od 12 kwietnia do 9 czerwca 2019 roku

Joseph Beuys, Beuys by Warhol, grafika, 1980 (źródło: materiały prasowe)

Planetarium – wystawa Jiříego Kovandy

Od 11 kwietnia do 30 maja 2019 roku

Jiří Kovanda, Na ruchomych schodach… Odwrócony, wpatruję się w oczy osoby stojącej za mną…, performans, Praga, 1977 r. (źródło: materiały prasowe)

16. Festiwal Misteria Paschalia: kierunek Włochy

Od 15 do 22 kwietnia 2019 roku

Festiwal Misteria Paschalia, fot. Krakowskie Biuro Festiwalowe (źródło: materiały prasowe)

więcej wydarzeń