Krótkie życie tego miejsca wymaga odnotowania. Dowodzi bowiem, że sztuka współczesna może zaistnieć w centrum historycznego, środkowoeuropejskiego miasta i może wzbudzać zainteresowanie publiczności. I wreszcie, że muzeum może być czymś innym niż tylko białym sześcianem, który tworzy ramy dla sztuki, lub też modną przestrzenią postindustrialną.

David Černý, Guns, 1994, fot. AMoYA (źródło: materiały kwartalnika Herito)

David Černý, Guns, 1994, fot. AMoYA (źródło: materiały kwartalnika Herito)

Centrum Pragi. Królewski trakt. Tłum turystów. Historia, zabytki i sztuka. Średniowieczna, barokowa… ale też ta najbardziej współczesna. Ukryta za fasadą barokowego pałacu, majaczy na dziedzińcu, do którego przejście prowadzi przez bramę z bogato zdobionym barokowym portalem. Widok prawdziwie zaskakujący: zawieszone nad głowami przechodniów olbrzymie cztery pistolety wycelowane w siebie parami. To instalacja gwiazdora czeskiej sztuki współczesnej, Davida Černego, i jednocześnie wizytówka przybytku sztuki, którego żywot okazał się krótszy niż „młodość” prezentowanych w nim prac.

Historia Artbanka Museum of Young Art jest tak niezwykła jak miejsce, które na półtora roku muzeum objęło w posiadanie. Powstało ono z myślą o wsparciu dla studentów i absolwentów akademii sztuk pięknych w Czechach i na Słowacji. Wiosną 2011 roku Petr Šec i Olga Dvorak, właściciele komercyjnej galerii dvorak sec contemporary, utworzyli organizację Artbanka, której cel określili jako monitorowanie lokalnej sceny artystycznej, wyszukiwanie najbardziej obiecujących artystów, a następnie zakup ich prac do kolekcji. Artbanka nawiązała współpracę z sześcioma uczelniami artystycznymi w Czechach i dwiema na Słowacji. Wkrótce potem organizacja powołała muzeum, otwarte w rekordowym tempie (przygotowania trwały zaledwie cztery tygodnie!) 12 czerwca 2011 roku w barokowym pałacu Colloredo-Mansfeld. Budynkiem o imponującej powierzchni ponad czterech tysięcy metrów kwadratowych zarządza Galeria Miejska w Pradze, jednak nigdy nie wykorzystywała go do własnych celów z uwagi na zły stan zachowania. Warunki nieodpowiednie dla wystaw muzealnych o charakterze historycznym okazały się idealne dla sztuki współczesnej. Do czasu remontu, planowanego w nieokreślonej przyszłości, gmach został użyczony na działalność AMoYA. Mimo sukcesu frekwencyjnego (80 000 zwiedzających w ciągu półtora roku, nie licząc otwartego nieodpłatnie dziedzińca) 15 stycznia 2013 roku drzwi muzeum otworzyły się dla zwiedzających po raz ostatni…

Krótkie życie tego miejsca wymaga odnotowania. Chociaż nie trwało długo, dowodzi, że sztuka współczesna może zaistnieć w centrum historycznego, środkowoeuropejskiego miasta i może wzbudzać zainteresowanie publiczności. I wreszcie, że muzeum może być czymś więcej niż tylko białym sześcianem, który tworzy ramy dla sztuki, lub też modną przestrzenią postindustrialną. AMoYA to idealne połączenie koncepcji funkcjonowania instytucji sztuki i przestrzeni wystawowej. „Nie chcieliśmy tworzyć kolejnego »muzealnego« pokazu, chcieliśmy natomiast zdefiniować nowe laboratorium sztuk wizualnych, nowy kanał komunikacji, który pozwoli na dokonanie bezpośredniego porównania między czeską i międzynarodową twórczością artystyczną, w celu wymiany idei i poprawy kulturalnego »metabolizmu « Europy Środkowej” – pisze w katalogu z pierwszej wystawy główny kurator AMoYA, Vlado Beskid. Przechadzając się po komnatach, pokojach, korytarzach, klatkach schodowych, odnosiło się nieodparte wrażenie, że sztuka jest częścią codzienności, że należy do tego miejsca, a my jesteśmy gośćmi w domu, który jeszcze niedawno tętnił życiem. Gmach powstał w średniowieczu, ale od XVII wieku był sukcesywnie przebudowywany w stylu barokowym. W 1848 roku pałac odziedziczyła księżna Wilhelmina z domu Colloredo-Mansfeld, która wraz z mężem gruntownie go przebudowała, ujednolicając pod względem stylistycznym osobne do tej pory części. Od początku XIX wieku w pałacu mieściła się słynna galeria sztuki rodziny Colloredo-Mansfeld, przeniesiona tu przez właścicieli z zamku w wiedeńskim Döblingu. W 1818 roku galeria została udostępniona publiczności, a w 1840 odbyła się tu pierwsza doroczna wystawa odnowionej Krasoumna jednota (Unii Sztuk Pięknych). Ozdobą pałacu jest wysoka na dwie kondygnacje, owalna sala balowa z rokokowym malowidłem na sklepieniu (Pietro Scotti, 1736–1737).

Projekt „Baroque Hall”: Reality, Fucking 15 minutes, 2011 / Baroque Hall Project: Reality, Fucking 15 minutes, 2011, fot. AMoYA (źródło: materiały kwartalnika Herito)

Projekt „Baroque Hall”: Reality, Fucking 15 minutes, 2011 / Baroque Hall Project: Reality, Fucking 15 minutes, 2011, fot. AMoYA (źródło: materiały kwartalnika Herito)

Ślady arystokratycznej świetności cały czas są widoczne. Niektóre ściany wciąż obciągnięte są tkaniną, pozostały dekorowane kasetony, zdobione obramowania kominków, historyczne lustra, złocony barokowy ornament wije się po ścianach i sklepieniach, z których zwisają podobnie zdobione żyrandole. Tak przynajmniej w pewnej mierze prezentowała się część A ekspozycji. W 1953 roku ulokowano tu archiwa Akademii Nauk, a sam budynek, bez dbałości o zabytkową tkankę, dostosowano do funkcji biurowych. Poprzebijano ściany bądź też wstawiono nowe, zainstalowano okablowanie, parkiety pokryto linoleum. Wszystko to – świetność arystokratycznego pałacu i jej kres z czasów komunizmu, ale też współczesność, która nie potrafiła podjąć właściwych kroków w celu odnowienia zabytku – stało się tłem dla prac sztuki współczesnej. Przed otwarciem muzeum budynek przeszedł jedynie podstawową adaptację. Powstała kasa, sklepik muzealny i… to wszystko. Nie ma windy (a budynek ma trzy wysokie piętra), toalety to raczej pozostałość po biurach, ściany i podłogi przypominają o długiej, nie zawsze chlubnej historii. Część A została przypisana ważnym nazwiskom sztuki czeskiej i międzynarodowej. Przyziemie zajęła instalacja Černego Shark. Tuż przy wejściu na schody ustawiono pokryty graffiti automat z napojami, z podświetlonym na górze napisem „Art is business” – pracę zatytułowaną Graffomat (2010) autorstwa EPOS 257. Ponadczasowe motto odnoszące się do świata sztuki, w tym do samej instytucji. Bo chociaż AMoYA miała charakter non profit, to dzięki zakupom prac młodych artystów Artbanka jest ważnym uczestnikiem rynku sztuki.

Strony: 1 2

Artykuł ukazał się w kwartalniku Herito nr 10 (2013)

Dodaj komentarz


Recenzje

Rozmowy

Czytelnia

Wydarzenia

Poza słowami – Katarzyna Józefowicz

Od 30 marca do 19 maja 2019 roku

Katarzyna Józefowicz, gry, 2001–2003, tektura, papier z ulotek reklamowych, ok. 21 000 elementów, dokumentacja z 2015 roku z wystawy indywidualnej habitat w Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski w Warszawie autorstwa B. Górki (źródło: materiały prasowe)

Zjednoczona Pangea

Od 22 marca do 9 czerwca 2019 roku

Monika Zawadzki, Karmiąca, 2014, żywica epoksydowa, akryl,. 150 x× 100 x× 214 cm, dzięki uprzejmości artystki (źródło: materiały prasowe)

Made in Britain ….On Making

Od 15 marca do 9 czerwca 2019 roku

Tucker Judith, Evi pływa / Evi Swims, 2007,olej na płótnie / Oil on canvas, fot. © Priseman Seabrook Collection (źródło: materiały prasowe)

FOGHORN. Wątek transformacji w pracach z Kolekcji II Galerii Arsenał

Od 15 marca do 5 maja 2019 roku

Piotr Uklański, Bez tytułu (Solidarność), 2007, dyptyk, fotografia na dibondzie, 260 × 370 cm, edycja 5 +AP, praca z Kolekcji II Galerii Arsenał, Białystok (źródło: materiały prasowe)

Czas przełomu. Sztuka awangardy w Europie Środkowej 1908–1928

Od 8 marca do 9 czerwca 2019 roku

Imre Szobotka, Marynarz, 1915, Janus Pannonius Múzeum, Modern Magyar Képtár, Pécs (źródło: materiały prasowe)

Patchwork: Architektura Jadwigi Grabowskiej-Hawrylak

Od 28 lutego do 18 maja 2019 roku

Grunwaldzki Square, fot. Michał Brzoza (źródło: materiały prasowe)

Moc natury. Henry Moore w Polsce

Od 22 lutego do 30 czerwca 2019 roku

Henry Moore, Oval with Points (na wystawie: przed Gmachem Głównym MNK) (źródło: materiały prasowe)

Nicolas Grospierre – subiektywny atlas architektury modernistycznej

1 marca do 7 kwietnia 2019 roku

Nicolas Grospierre, Blok mieszkalny, Sankt Petersburg, Rosja, 2007 (źródło: materiały prasowe)

Mikołaj Poliński: 19 odcieni szarości

15 lutego do 31 marca 2019 roku

Widok wystawy Mikołaja Polińskiego w Galerii Muzalewska, fot Galeria Muzalewska (źródło: materiały prasowe)

Ignacy Czwartos. Malarz polski

Od 22 lutego do 29 kwietnia 2019 roku

Ignacy Czwartos. Malarz polski (źródło: materiały prasowe organizatora)

więcej wydarzeń
U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR