Akt myśli jest aktem sztuki

Ewa Partum

Katarzyna Kowalska: Jakie wydarzenie w ciągu ostatnich lat najsilniej wpłynęło na obraz polskiej kultury?

Ewa Partum: Myślę, że perspektywy jakie powstały po wejściu Polski do Unii Europejskiej. Zawsze miało się nadzieję, że należymy do kultury europejskiej, ale wiele lat odczytywano to inaczej. Otworzyły się granice polityczne i uczestnictwo w wydarzeniach na świecie nabrało realnych wymiarów. Już nie są tak ważne listy Ministerstwa Kultury i Sztuki, kto może uczestniczyć w Biennale, Festiwalach czy innych wydarzeniach światowej rangi. Decydują o tym międzynarodowi kuratorzy, którzy podejmują niezależne decyzje. Zmiany polityczne w układzie świata dotyczą także naszego kraju. Wydarzenia z 11 września 2001 roku wstrząsnęły światem, ale dzięki medium, jakim jest telewizja również i Polska. Przekonaliśmy się do czego może prowadzić fanatyzm religijny i brak tolerancji. Polska była wiele lat rodzajem mentalnego „zaścianka”. Tylko poprzez poznanie innych kultur można rozwijać własną. W dialogu kultur rodzi się sztuka, która jest językiem uniwersalnym. Zrozumiano ważność tego zjawiska, co przyczyniło się do powstania nowych placówek muzealnych nadrabiających spóźnienie w zbiorach. Zlikwidowano monopole. Wreszcie dzięki tym placówkom, gdzie pojawiła się nowa generacja kuratorów, odkryto, że istnieje polska sztuka konceptualna czy feministyczna, która do tej pory leżała w archiwach artystów.

Na zdjęciu: Ewa Partum, dzięki uprzejmości artystki

Na zdjęciu: Ewa Partum, dzięki uprzejmości artystki

Kto, według Pani, odegrał znaczącą rolę w polskiej sztuce?

Przede wszystkim prekursorzy tacy jak na przykład Władysław Strzemiński, Katarzyna Kobro. Awangarda lat 60-tych i 70-tych. Rewolucja sztuki konceptualnej otworzyła bramy do wyobraźni całych pokoleń artystów. Powstał język sztuki, bez którego nie można sobie wyobrazić istnienia sztuki aktualnie powstającej. Czasami, kiedy oglądam wystawy młodych artystów/artystek, mam wrażenie, że już to widziałam.

Czy w polskiej historii sztuki jest wydarzenie, które według Pani niesłusznie zostało pominięte lub niezauważone przez krytykę?

Wiele, ponieważ polskiej krytyce, która nie zawsze potrafi ocenić własne zjawiska w sztuce, potrzeba oceny innych, przeważnie z zagranicy i wtedy już bezpiecznie można akceptować to, co wydawało się niegodne uwagi. Są artyści do dzisiaj niedoceniani – do takich należy na przykład Jan Świdziński. Inni z kolei są przeceniani, ponieważ polscy historycy sztuki/krytycy uważają, że sztuka jest trochę jak polityka – można nią manipulować. W nauce byłoby to niemożliwe ale sztuka to  taka „nieważna dziedzina”. Wszyscy jesteśmy artystami.

Czemu służy dziś sztuka? Jaka jest jej największa wartość dla współczesnego człowieka?

Buduje inną świadomość istnienia. Sztuka to dystans do rzeczywistości, lekarstwo na codzienność, czasami możliwość przetrwania kryzysu . Jest także odkrywaniem innych form rzeczywistości, innej  perspektywy  zjawisk, ujawnia  nowe formy refleksji intelektualnej, etycznej, czy estetycznej. „Akt myśli jest aktem sztuki”

Zadanie sztuki dzisiaj to również sygnalizacja problemów, krytyka globalnego świata, włączanie się w konflikty i wychodzenie w przestrzeń publiczna. Sztuka to świadectwo  naszej cywilizacji –  ślady naszego myślenia, to co pozostawiamy dla przyszłych pokoleń.

 Jakie zjawiska mają obecnie największy wpływ na kształt sztuk wizualnych w Polsce?

Komunikacja ze światem, Internet, możliwość podróży. Powstanie placówek, które pomagają artystom w realizacji ich projektów, nowe muzea, programy pomagające  wejściu polskiej sztuki do międzynarodowego obiegu.

Co wyróżnia naszą sztukę na tle innych krajów? Z jakich osiągnięć na polu sztuk wizualnych możemy być dumni?

Możemy być dumni z udziału w rewolucji, jaką była sztuka konceptualna oraz z awangardy lat 60-tych i 70-tych. Coraz częściej polska sztuka funkcjonuje w obiegu międzynarodowym. Polscy  kuratorzy są coraz częściej zapraszani do realizacji międzynarodowych imprez. Zaczynamy się liczyć na mapie kulturalnej świata.

Postępujący w ostatnich dwóch dekadach rozwój nowych technologii to rewolucja w dostępie do informacji, a tym samym dynamiczny rozwój mediów. Jaką rolę odgrywają dzisiaj media w kształtowaniu kultury?

Bardzo istotny, pozwalają na uczestnictwo w wydarzeniach kulturalnych na całym świecie, na bieżąco komunikujemy się z wydarzeniami, jakbyśmy w nich uczestniczyli. Informują o działaniach, które z różnych względów – nawet i czasowych, mogły pozostać nieznane. W tym wypadku to pozytywne.

W jaki sposób w ciągu ostatnich lat zmieniło się postrzeganie sztuki przez odbiorcę?
 Czy nowe technologie pozytywnie wpływają na jej odbiór, czy też stanowią zagrożenie?

Mam nadzieję, że się zmieniło. Czasami udział odbiorcy jest nieodłączną częścią procesu powstawania dzieła. Dostęp do mediów to demokratyzacja sztuki ale jednocześnie możliwość prowadzenia polityki i to oczywiście może być negatywna strona komunikacji.

Ewa Partum, Tate Modern Turbin Halle, 2006 r., instalacja z tekstem Ulisessa Jamesa Joyce, dzięki uprzejmości TATE MODERN London

Ewa Partum, Tate Modern Turbin Halle, 2006 r., instalacja z tekstem Ulisessa Jamesa Joyce, dzięki uprzejmości TATE MODERN London

Rozwój nowych technologii to także istotne zmiany w podejściu samych artystów do sztuki. Czy dostrzega Pani owe zmiany w swojej pracy artystycznej?

Jest oczywiście istotne użycie aktualnych technologii, jeżeli ma to sens dla danego projektu. Nowe technologie to również szansa procesu utrwalenia sztuki efemerycznej. Czasami sztuka „tematyzuje” to w sposób tautologiczny. Powstaje inny wymiar dzieła.

 W jaki sposób, Pani zdaniem, rozwój nowych technologii wpłynął na obecną kondycję polskiej kultury?

Myślę, że pozytywnie. Wielu artystów pracuje multimedialnie. Używa wszelkich dostępnych środków do wyrażenia tego, co jest konieczne do przekazania własnej  wypowiedzi.

Czego w dzisiejszych czasach najbardziej potrzebuje polska sztuka?

Dialogu między pokoleniami. Wielu historyczno-krytycznych opracowań w skali międzynarodowej. Rynku sztuki, jaki istnieje na świecie.

Również ważna jest polityka kulturalna dająca szanse na rozwój kultury  w mniejszych ośrodkach. W wielu krajach Unii Europejskiej małe miejscowości posiadają muzea sztuki nowoczesnej.

Jakie wyzwania stoją przed polską sceną artystyczną na najbliższe lata?

Sztuki nie da się przewidzieć. Z całą pewnością trzeba ciągle przekraczać dotychczasowe  jej granice – nawet jeżeli jest to ryzykowne, czy może kogoś obrażać.

Dziękuję za rozmowę.

EWA PARTUM (1945) – zajmuje się sztuką konceptualną, autorka wielu akcji, performances, filmów, fotografii, tworzy poezję wizualną. Prekursorka na gruncie polskim w dziedzinie body artu, sztuki feministycznej i krytycznej. W latach 1963-65 odbyła studia w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Pięknych w Łodzi według programu Władysława Strzemińskiego. W latach 1965-70 studiowała na wydziale malarstwa Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, gdzie w 1970 roku obroniła dyplom na temat poezji jako sztuki. W latach 1972-77 prowadziła w Łodzi autorską Galerię Adres, w której wystawiała sztukę konceptualną i dokumentację prac artystów Fluxus. W latach 70-tych Ewa Partum zrealizowała prace konceptualne (m.in. „Śniadanie na trawie”, 1971) oraz poetyckie akcje i interwencje w przestrzeni publicznej (m.in. „Obszar na licencji poetyckiej”, 1971). W 1980 roku w Galerii O.N. w Poznaniu przedstawiła performance „Kobiety, małżeństwo jest przeciwko wam!”. W 1981 roku artystka wykonała performance „Stupid Woman”. W 1982 roku przed swoim wyjazdem z kraju Ewa Partum wykonała w podziemnej galerii w Łodzi performance „Hommage dla Solidarności”. W 1984 roku zrealizowała projekt „Ost-West Schatten” na konkurs o berlińskim murze. Artystka ma w swoim dorobku wielu wystaw indywidualnych i zbiorowych w kraju i za granicą. Od 1983 roku mieszka w Berlinie.

Dodaj komentarz

ROZMOWY NA 15-LECIE O.PL

Teatr wymaga poświęcenia

Jan Klata

Jan Klata, fot. Jacek Poremba, fragment fotografii (źródło: dzięki uprzejmości Jana Klaty)

Teatr może być mechanizmem zmian

Sebastian Majewski

Sebastian Majewski, fot. Tomasz Duda (źródło: dzięki uprzejmości Sebastiana Majewskiego)

Nie urągać inteligencji widza

Paweł Łoziński

Paweł Łoziński (źródło: dzięki uprzejmości artysty)

Teatr jest organizmem spontanicznym

Krystian Lupa

Krystian Lupa, fot. K. Pałetko (źródło: dzięki uprzejmości Teatr Polskiego we Wrocławiu)

Design to sposób myślenia

Oskar Zięta

Oskar Zięta (dzięki uprzejmości projektanta)

Sztuka na usługach „Tyranodigitalusa”

Wincenty Dunikowski-Duniko

Wincenty Dunikowski-Duniko, portret, dzięki uprzejmości artysty

Zagłębiać się w piękną materię, którą jest muzyka

Marek Napiórkowski

Marek Napiórkowski, fot. Rafał Masłow (źródło: mat. prasowe)

Kultura potrzebuje mecenasa

Kazimierz Kutz

Kazimierz Kutz, fot. Zbigniew Sawicz (dzięki uprzejmości artysty)

Zauważyć potrzeby wcześniej niezauważone

Malafor

Duet Malafor czyli Agata Kulik-Pomorska, Paweł Pomorski (dzięki uprzejmości projektantów)

Promować polską kulturę jako markę na świecie

Włodek Pawlik

Włodek Pawlik (źródło: mat. prasowe)

Obserwuję raczej regres niż progres

Antoni Libera

Antoni Libera (dzięki uprzejmości pisarza)

Wiele patentów na teatr

Artur Tyszkiewicz

Artur Tyszkiewicz, fot. Bartłomiej Sowa (źródło: dzięki uprzejmości Teatru im. Juliusza Osterwy w Lublinie)

Ku świadomości klasycznego działania

Wojciech Plewiński

Na zdjęciu: Wojciech Plewiński, fot. Grażyna Makary, dzięki uprzejmości artysty

Sztuka - progresywny element rozwoju cywilizacji

Tomasz Dobiszewski

Tomek Dobiszewski, Fiksacje, projekt eyetracking, fot. Łukasz Matulewski (źródło: dzięki uprzejmości artysty)

Mamy tendencje, aby wyżej cenić to, co stamtąd

Andrzej Smolik

Andrzej Smolik, fot. Ania Głuszko-Smolik (źródło: mat. prasowe)

Współczesna sztuka zapomina o odbiorcy

Jerzy Stuhr

„Obywatel”, reż. Jerzy Stuhr, fotografia z planu zdjęciowego (źródło: materiały dystrybutora/ITI Cinema)

Prawdziwe talenty wyłaniają się same

Stanisław Soyka

Stanisław Soyka, fot. Andrzej Tyszko (źródło: mat. prasowe)

Muzyka jest ilustracją do życia

Michał Urbaniak

Michał Urbaniak (źródło: mat. prasowe)

Teatr musi być krytyczny wobec świata

Wojciech Klemm

Wojciech Klemm, fot. Bartłomiej Sowa (źródło: dzięki uprzejmości Wojciecha Klemma)

Czekam na pokolenie, które da mi popalić

Mikołaj Trzaska

Mikołaj Trzaska, fot. Krzysztof Penarski (źródło: dzięki uprzejmości Mikołaja Trzaski)

Gdy jest łatwo, powstają wydmuszki

Robert Gliński

Robert Gliński (z materiałów Teatru Powszechnego w Warszawie)

Z tęsknoty za technikami anachronicznymi

Katarzyna Majak

Na zdjęciu: Katarzyna Majak, dzięki uprzejmości Katarzyny Majak

Nie ma dobrej ani złej sztuki

Marta Deskur

Na zdjęciu: Marta Deskur, fot. Ewelina Stechnij, dzięki uprzejmości artystki

Akt myśli jest aktem sztuki

Ewa Partum

Na zdjęciu: Ewa Partum, dzięki uprzejmości artystki

Design zaostrza kontury rzeczywistości

Marek Cecuła

Marek Cecuła (źródło: dzięki uprzejmości artysty)

Uwznioślić ten paskudny, mały byt

Jakub Szczęsny

Jakub Szczęsny, fot. Piotr Maciaszek (źródło: dzięki uprzejmości J. Szczęsnego)

Dostrzec niedostrzegalne

Anna Kutera

Anna Kutera, „Forum Humanum”, 2012, dzięki uprzejmości artystki

Obudzić w człowieku poetę

Ewa Kuryłowicz

Ewa Kuryłowicz (dzięki uprzejmości Kuryłowicz & Associates)

Poznać siebie i swoje inności

Robert Kuśmirowski

Na zdjęciu: Robert Kuśmirowski, dzięki uprzejmości artysty

Brak miejsca dla klasyków współczesności

Jan Pamuła

Na zdjęciu: Jan Pamuła, fot. Mateusz Bednarz, dzięki uprzejmości artysty

U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR