Historia wielokrotnie udowodniła, że osoby pochodzące z rodzin o bogatej i skomplikowanej niekiedy historii mają zdecydowanie bardziej kreatywne podejście do otaczającego świata, niż te, którym los oszczędził przygód i niespodzianek, pozbawiając je jednocześnie sytuacji stymulujących wrażliwość i wyobraźnię. Znakomitym przykładem może być Sandra Hegedus Mulliez, pomysłodawczyni i fundatorka, wraz z mężem Amaurym, projektu artystycznego SAM. Pochodząca z Brazylii rudowłosa Sandra, córka uchodźców, którzy opuścili Węgry w obawie przed nazistowskimi prześladowaniami, po ukończeniu studiów filozoficznych i kinematograficznych w Sao Paulo przyjechała w 1991 r. do Paryża. Tu jako producentka filmowa poznała kilka lat później przyszłego męża, jednego z dwóch synów założyciela sieci supermarketów Auchan. Amaury Mulliez stał się nie tylko ojcem jej trójki dzieci, ale przede wszystkim najwierniejszym przyjacielem, współtworzącym z Sandrą początkowo dosyć eklektyczną kolekcję sztuki współczesnej. Wspólna miłość do sztuki oraz najwyraźniej owocna codzienna konfrontacja południowego temperamentu z mentalnością charakterystyczną dla północnej Europy, zaowocowały pragnieniem stworzenia systemu pomocy dla artystów urodzonych w krajach rozwijających się, mających większe trudności w budowaniu kariery artystycznej, niż ich koledzy urodzeni w krajach kręgu kultury zachodniej.

Angelika Markul, „Nów / New Moon”, 2009, Centrum Sztuki Współczesnej Znaki Czasu w Toruniu, 2009 (źródło: materiały Kwartalnika Rzeźby Orońsko)

Angelika Markul, „Nów / New Moon”, 2009, Centrum Sztuki Współczesnej Znaki Czasu w Toruniu, 2009 (źródło: materiały Kwartalnika Rzeźby Orońsko)

Projekt SAM powstał w 2009 r. Dwa razy do roku zapraszani są do Paryża na pięciomiesięczny pobyt artyści pochodzący z Ameryki Południowej, Afryki, bądź Azji. Jednocześnie fundacja przyznaje raz do roku w grudniu Nagrodę SAM, o którą mogą ubiegać się młodzi twórcy francuscy albo zamieszkali we Francji artyści cudzoziemscy. Warunkiem ubiegania się o nagrodę jest podpisany kontrakt współpracy z galerią paryską. Przedstawiony do konkursu projekt powinien być propozycją realizacji dzieła sztuki współczesnej, koncepcyjnie bezpośrednio związanego z jednym z tzw. krajów rozwijających się. Decyzję o przyznaniu nagrody w formie rezydencji we wspaniałej Villi Raffet w XIV dzielnicy Paryża oraz Nagrody SAM od grudnia 2009 r. podejmuje dziewięcioosobowe jury złożone ze znanych przedstawicieli środowiska sztuki współczesnej. Aby utrzymać wiarygodność wyborów, jego członkowie, co dwa, trzy lata wymieniają się. Na początku działalności fundacji do jury zaproszeni byli m.in.: Hans Ulrich Obrist, znany międzynarodowy kurator i dyrektor Galerii Serpentine w Londynie, Marc-Olivier Wahler, dyrektor Palais de Tokyo w okresie 2006–2012. A od stycznia tego roku Jerôme Sans, jeden z dwóch pierwszych ko-dyrektorów i twórców Palais de Tokyo w Paryżu oraz Laurent Le Bon, dyrektor Centrum Pompidou-Metz.

W grudniu ubiegłego roku Nagroda SAM jednogłośnie została przyznana polsko-francuskiej artystce Angelice Markul za projekt Bambi w Czarnobylu. W jury – obok Sandry Mulliez – zasiadali m.in. Jean-Hubert Martin, konserwator w Centrum Pompidou, współkomisarz otwartej obecnie wystawy Salvadora Dali, Jean de Loisy, obecny dyrektor Palais de Tokio, oraz Viktor Misiano, niezależny rosyjski kurator międzynarodowy, mieszkający na stałe w Moskwie. Nagroda wiąże się z dotacją dwudziestu tysięcy euro. Pieniądze przeznaczone są na sfinansowanie realizacji projektu. Gotowe dzieło zostanie pokazane późną jesienią tego roku w Palais de Tokyo w Paryżu, a fundacja SAM pokryje również koszty publikacji.

Urodzona w Szczecinie w 1977 r. Angelika Markul jest więc pierwszą polską artystką, która będzie miała indywidualną wystawę w poważnej paryskiej instytucji promującej sztukę najnowszą. Niemniej nie będzie to jej pierwszy indywidualny pokaz we Francji. Wiosną 2010 r. miała wystawę w MAC/VAL w Vitry-sur-Seine, osiemdziesięciotysięcznym mieście położonym na południu Paryża. Niecały rok później pokaz jej instalacji Monte Negro zorganizowany był w ekskluzywnym Espace Culturel Louis Vuitton w ramach cyklu manifestacji towarzyszących wiosennym targom Art Paris.

Angelika Markul przyjechała do Francji jako nastolatka, po wielu życiowych meandrach spotykających nowych rezydentów tego kraju, podjęła studia artystyczne w paryskiej Ecole des Beaux Arts. Dosyć często zmieniała profesorów, aby ostatecznie zadomowić się w pracowni multimedialnej prowadzonej przez Christiana Boltanskiego. Znany artysta wyczuł w niej skrajną wrażliwość bliską jego sposobowi odczuwania i przeżywania sztuki. Przez parę lat pracowała jako jego asystentka. W 2005 r., cieszący się światowym uznaniem twórca, zaproponował jej kandydaturę organizatorom wystawy J’en rêve w Fundacji Cartier. Pomimo wielkiej ilości aplikacji Markul została zauważona i w konsekwencji zakwalifikowana do wzięcia udziału w wystawie pokazującej twórczość świetnie zapowiadających się młodych artystów z całego świata, zarekomendowanych przez „starszych kolegów” o ustalonej pozycji i sławie. Niezależnie od tego pokazu wzięła udział w grupowej ekspozycji I Still Believe in Miracles w Musée d’Art Moderne de la Ville de Paris. Obydwie miały miejsce w 2005 r. Dwa lata później po raz pierwszy wzięła udział w grupowej wystawie w Polsce. Jej instalację Les Oubliées można było zobaczyć w poznańskim Arsenale podczas wystawy Ponowoczesność i życie wieczne. Następnym etapem był udział w ekspozycji zorganizowanej przez Centrum Sztuki Współczesnej w Toruniu. W 2009 r. na zaproszenie młodej kuratorki Joanny Zielińskiej zaprezentowała w tym samym Centrum pierwszy poważny, indywidualny pokaz zatytułowany Nów / New Moon. Zaproszenia i projekty stopniowo zaczęły się mnożyć, a ostatni rok zaowocował nie tylko nagrodą SAM, ale przede wszystkim czterema wystawami indywidualnymi odbywającymi się kolejno w galeriach: Labirynt w Lublinie, Arsenał w Białymstoku, Foksal w Warszawie oraz w znakomitej galerii Susanne Tarasiève w Paryżu. Ta ostatnia cieszyła się szczególnym powodzeniem i w bezpośredni sposób przyczyniła się do decyzji podjętej na początku grudnia przez członków jury zasiadających w Palais de Tokyo. Nowoczesność „zobowiązuje”: fundatorka nagrody osobiście zamieściła 14 grudnia informację o przyznaniu nagrody na stronie Angeliki Markul na Facebooku. Forma komunikacji jeszcze parę lat temu trudna do wyobrażenia.

Strony: 1 2

Tekst ukazał się w Kwartalniku Rzeźby Orońsko nr 1/2013

Dodaj komentarz


Recenzje

Opinie

Rozmowy

Czytelnia

Myślnik

Wydarzenia

Balkan Playground. Michał Korta

Od 25 października do 3 grudnia 2017 roku

Michał Korta, cykl „Balkan Playground” (Randa, egipska reprezentacja karate, Sutomore, Czarnogóra), 2014 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Kino-oko. Wokół Wiertowa i konstruktywizmu

Od 20 października do 30 listopada 2017 roku

Józef Robakowski, „Ćwiczenia na 2 ręce” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Cukiernia Europa

Od 19 października 2017 do 25 listopada 2017 roku

Aleksandar Stankoski, Ostatnia wyprawa, 100 x 70, olej na kartonie, 1992 (źródło: materiały prasowe organizatora)

8. Festiwal Krytyków Sztuki Filmowej Kamera Akcja

Od 19 do 22 października 2017 roku

 Festiwal Krytyków Sztuki Filmowej Kamera Akcja (źródło: materiały prasowe organizatora)

Festiwal im. Macieja Berbeki Inspirowane Górami

Od 19 października do 21 października 2017 roku

Festiwal im. Macieja Berbeki Inspirowane Górami (źródło: materiały prasowe organizatora)

Inwencja i naśladownictwo. Dawna grafika włoska

Od 17 października do 17 grudnia 2017 roku

Gaetano Cottafavi, „Wodospad na rzece Aniene koło Tivoli”, 1835 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Dziekanka artystyczna

Od 16 października do 24 listopada 2017 roku

Mirosław Bałka, „Good God” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Festiwal Tradycji Literackich

Rozdział I: Mickiewicz / Różewicz

Od 14 października do 16 listopada 2017 roku

Ballady i Romanse (źródło: materiały prasowe organizatora)

Modernizm udomowiony

Współczesna architektura chińska

Od 13 października 2017 roku do 7 stycznia 2018 roku

Projekt: Warsztat wyrobu cukru trzcinowego w gminie Zhangxi, powiat Songyang, Studio: DnA _Design and Architecture (źródło: materiały prasowe organizatora)

Centralna, Środkowo-Wschodnia

Od 13 października do 23 listopada 2017 roku

Ivars Gravlejs, „FUCK” (Early Works), 1994 źródło: materiały prasowe organizatora)

więcej wydarzeń
U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR