Przyjemność dotyku – przyjemność widzenia

Andrzej Jerzy Lech

Katarzyna Kowalska: Jakie wydarzenie w ciągu ostatnich lat najsilniej wpłynęło na obraz polskiej kultury?

Andrzej Jerzy Lech: Zanim zacznę odpowiadać na Twoje pytania, chciałbym powiedzieć, napisać, czytelnikom tego wywiadu coś dla mnie bardzo ważnego. Mały wstęp. Chciałbym coś „wytłumaczyć”. Jestem z pewnością fotografem z „tamtej” epoki. Jestem fotografem, który ma ciemną ciemnię. Jestem fotografem, który ma wielkie drewniane aparaty fotograficzne. Jestem fotografem używającym do nich statywów. Na głowę podczas „zdejmowania” obrazów narzucam czarną „szmatę”, żeby na matówce mojej kamery dobrze ułożyć „rzeczy”. Jestem też fotografem, dla którego fotografia jest życiem, pasją, namiętnością, wykształceniem, codzienną myślą, miłością. Udręką i ekstazą. Tym też dla mnie bywa fotografia! A nade wszystko fotografia nie jest moim zawodem, bo myślę, ze „zawód artysta” po prostu nie istnieje!

Na zdjęciu: Andrzej Jerzy Lech. Fotografia: Michael Killfoil. Nowy Jork, 2013 (dzięki uprzejmości Andrzeja Jerzego Lecha)

Na zdjęciu: Andrzej Jerzy Lech. Fotografia: Michael Killfoile. Nowy Jork, 2013 (dzięki uprzejmości Andrzeja Jerzego Lecha)

Moje poglądy przedstawione w tym okolicznościowym jubileuszowym wywiadzie są bardzo osobiste, więc nie są obiektywne, nie mogą być takimi. Jeżeli kogoś uraziłem swoimi wypowiedziami lub dotknąłem, chcę teraz za to bardzo przeprosić. Każdy ma prawo do błędów.

Pragnę, też na wstępie, życzyć słynnemu i tak ważnemu dla polskiej kultury portalowi „o.pl” z okazji jubileuszu 15-lecia swojego istnienia samych sukcesów i następnych piętnastu tak twórczych lat!

Powracając do pierwszego pytania. Hmm, dla mnie takich „wydarzeń”, które w ostatnich latach w sposób znaczący wpłynęły na polską kulturę było kilka. Myślę, że tym najważniejszym było odzyskanie przez Polskę wolności, suwerenności, niezależności. Rok 1989. Upadek komunizmu. Zapoczątkowanie odbudowy demokracji. Koniec podziału Europy na dwie części, zachodnią i wschodnią. Początek wielkich przełomowych zmian w życiu politycznym, gospodarczym i kulturalnym całej Europy z tak zwanego bloku wschodniego, czyli części Europy okupowanej przez dyktaturę sowiecką.

Nowy czas. Nowa era. Nowe życie!

Oczywiście „ostatnie lata” są pojęciem bardzo względnym, niejednoznacznym, w pewnym sensie otwartym i też mało precyzyjnym. Proszę pamiętać, ze moje spojrzenie na Polskę, na Polską kulturę, jest „patrzeniem się” z dystansu nie tylko mierzonego w kilometrach. Jest to tez dystans emocjonalny i czasowy. Z Polski wyjechałem w roku 1987. Nie byłem tez w czasie emigracji bacznym obserwatorem życia kulturalnego Polski. Byłem raczej tylko „podglądaczem”. Ameryka, w niej Nowy Jork, stawiały mi wysokie wymagania. Oczekiwały ode mnie „mnie” nowego, innego. Byłem bardzo, i ciągle jestem, skupiony na swojej fotografii, na byciu sobą w postaci bezkompromisowej zachowując siebie, będąc szczerym, prawdziwym. Inaczej nie wyobrażam sobie bycia sobą, bycia artystą. Obserwowałem więc, i dalej obserwuję, życie tutaj, siebie tutaj i nade wszystko innych.

Jak myślę, kolejnym wydarzeniem o doniosłym znaczeniu, które wpłynęło na kulturę polską, było zniesienie cenzury.

Myślę też, że Internet w znaczący sposób zmienił polską kulturę. I nie tylko polską. Ten proces ciągle trwa. Internet, teraz zwłaszcza tak dostępny, tak powszechny, tak „demokratyczny”. Internet z jego gigantycznym zasięgiem, z szybkoscią przebiegu i wymiany informacji. Opiniotwórczy, niezależny, egalitarny. Internet dla wszystkich.

Kto, według Ciebie, odegrał znaczącą rolę w polskiej fotografii?

Nazwisk jest tak dużo. Zacznę od fotografów. Bez chronologii, bez priorytetowej ważności, bo wszyscy są dla mnie jednakowo ważni. Jan Bułhak tak często krytykowany, niedoceniany. Piękne Wilno. Tyle światła, tyle słońca. Konrad Brandel, wielki fotograf, wynalazca, fotoreporter warszawski końca XIX wieku, którego kilka połówek przepięknych oryginałów mam tu u siebie w studiu. Tak, niestety połówek, bo slynny malarz polski Boleslaw Cybis, bez szacunku dla fotografii te interesujące zdjęcia, skarby dokumentujace ówczesna Warszawę, jej ważne architektoniczne obiekty, pociął na dwie części. Do tyłów tych prac przykleił swoje szkice, projekty do obrazów. Za to Cybisa oczywiście bardzo nie lubię! Inni fotografowie: Bolesław Gardulski, Karol Hiller, Stefan Themrson, Kazimierz Podsadecki, Jerzy Benedykt Dorys, zwłaszcza jako fotograf dokumentalista. Uważam za niezwykle interesujący jego cykl z Kazimierza nad Wisłą. Mieczysław Karłowicz, kompozytor i dyrygent. Jego przepiękne tatrzańskie fotografie… Edward Hartwig, Zbigniew Dłubak, Jerzy Lewczyński, Zofia Rydet. Stanislaw Ignacy Witkiewicz.  Aleksander Krzywobłocki… Mikołaj Smoczyński, Adam Bujak, Mariusz Hermanowicz, Janusz Leśniak, Ewa Andrzejewska, Jakub Byrczek, Wojciech Zawadzki, Bogdan Konopka, Stanisław Woś, Pawel Żak, Stefan Wojnecki. Polski fotoreportaż. Aleksander Jałosinski i Stefan Figlarowicz. Fotoreporterzy skupieni wokół tygodnika „Świat”. Władysław Sławny, Konstanty Jarochowski, Wiesław Prażuch, Jan Kosidowski.

Ale są też i byli krytycy, historycy fotografii, kuratorzy, muzealnicy, teoretycy, galerzyści, redaktorzy pism artystycznych i fotograficznych, populatyzatorzy fotografii, jej mecenasi, nauczyciele. Nieodżałowana Urszula Czartoryska, Ignacy Płażewski, zapomniany Marceli Bacciarelli, elokwentny erudyta Jerzy Busza, Jerzy Olek, Andrzej Saj, Krzysztof Jurecki, Adam Sobota, Andrzej Jórczak, Marek Grygiel, Lech Lechowicz, Sławomir Magala, Elżbieta Łubowicz, Krzysztof Cichosz, Waldemar Śliwczyński, Maciej Szymanowicz, Adam Mazur, Lena Wicherkiewicz, Piotr Komorowski, Patrycja Cembrzynska, niestrudzony nauczyciel Stefan Figlarowicz, Janusz Lirski, Zbigniew Tomaszczuk, pracowity Janusz Nowacki, zabawny Jacek Jaśko.

Muzea, galerie. Muzeum Sztuki Współczesnej w Łodzi, Muzeum Narodowe we Wrocławiu, warszawska Mała Galeria, wrocławska Galeria „Foto-Medium-Art”, poznańska Galeria „pf”, katowicka Galeria Pusta, łódzka Galeria FF, Galeria „Hybrydy”, Gdańska Galeria Fotografii.

Mecenasi: Tomasz Kałużny – Burmistrz Wrześni.

Ważni kolekcjonerzy fotografii: Jacek Sak, Jolanta i Waldemar Śliwczyńscy.

Czy w historii polskiej fotografii jest wydarzenie, które według Ciebie niesłusznie zostało pominięte lub niezauważone przez krytykę?

Nie umiem na to pytanie odpowiedzieć. Myślę, że z pewnością są takie wydarzenia, tylko właśnie zostały pominięte lub niezauważone przez krytykę, więc o nich nic nie wiemy. Krytyka, media… Powrócę do tego później. Cóż, lansowanie, ocenianie. Rozdawanie laurek, dyplomów. I wieszanie medali zasługi! Tworzenie legend i mitów.

Strony: 1 2

ANDRZEJ JERZY LECH (1955) – fotograf. Ukończył Technikum Elektroniczne we Wrocławiu. Został podchorążym w Wyższej Szkole Oficerskiej Wojsk Zmechanizowanych. W roku 1975 rozpoczął studia Wojskowej Akademii Technicznej. Pełnił służbę w jednostce łączności we Wrocławiu. Pracował jako informatyk w Cementowni Górażdże w Choruli koło Opola. Rozpoczął zaoczne studia na Politechnice Śląskiej w Gliwicach. W latach 1979–1985 pracował w Muzeum Śląska Opolskiego. Studiował na Wydziale Fotografii Artystycznej w Konserwatorium Sztuki w Ostrawie (Republika Czeska). Od 2000 roku członek ZPAF. W latach osiemdziesiątych związany był z grupą fotografów działających we wrocławskiej Galerii Foto-Medium-Art. W latach 1986 i 1987 był stypendystą Ministerstwa Kultury i Sztuki. W roku 1998 Lech wziął udział w multimedialnym przedstawieniu Beyond Words, Fotokina w Kolonii, PhotoPlus Exhibition w Nowym Jorku. W roku 2000 otworzył wystawę „Kalendarz szwajcarski, rok 1912” podczas 8. Międzynarodowego Festiwalu Fotografii Fotofest w Huston w Teksasie. W roku 2003 wziął udział w IV Międzynarodowym Biennale Sztuki Współczesnej we Florencji. Za zestaw fotografii z „Dziennika podróżnego – Ameryka, Polska” otrzymał IV nagrodę i Medal Lorenzo de Medici. W 2005 roku artysta otrzymał od Jersey City Landmarks Conservancy nagrodę J. Owen Grundy History Award za całokształt działalności artystycznej związanej z utrwalaniem na fotografii historycznych części miasta Jersey City. Aktualnie jest reprezentowany przez Graphistock Alternative Photography (Nowy Jork, Londyn, Rzym, Frankfurt, Paryż) oraz przez nowojorski Dom Aukcyjny Be-Hold. W roku 2011 w łódzkiej Galerii FF otworzono retrospektywną wystawę artysty zatytuowaną „Andrzej Jerzy Lech. Cytaty z jednej rzeczywistości. Fotografie z lat 1979-2010”. Od 1989 mieszka i tworzy w Jersey City, New Jersey, USA. Prace artysty znajdują się w stałych zbiorach m.in.: Muzeum Sztuki w Łodzi, Muzeum Narodowe¬go we Wrocławiu, Muzeum Narodowego w Gdańsku, Muzeum Śląska Opolskiego w Opolu, Wrzesińskiej Kolekcji Fotografii we Wrześni, Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski w Warszawie, Śląskiej Kolekcji Sztuki Współcze¬snej w Katowicach, Galerii BWA w Jeleniej Górze, Galerii Domowej w Kopańcu, The Pfizer Collection of Art on Paper i Kolekcji Sztuki Icon Pictures w Nowym Jorku oraz Jersey City Museum w Jersey City, New Jersey. (Biografia opracowana przez Krzysztofa Jureckiego i Magdalenę Świątczak)

Komentarze (4) do artykułu “Przyjemność dotyku – przyjemność widzenia”

  1. Andrzej Jerzy Lech nie tyle „uprawia” fotografię, lecz sam „jest” fotografią”. On jest zrośnięty i tożsamy z fotografią.
    Kocham jego fotografię…

  2. Waldku, bardzo dziekuje! To mile i wzruszajace jest co piszesz o mojej fotografii! I wazne dla mnie tez! Najserdeczniej Cie pozdrawiam zza zimnego oceanu! Andrzej

  3. Halina Morcinek

    Rzeczywiscie jest na co popatrzec i zawsze warto … to jest FOTOGRAFIA.

Dodaj komentarz

ROZMOWY NA 15-LECIE O.PL

Teatr wymaga poświęcenia

Jan Klata

Jan Klata, fot. Jacek Poremba, fragment fotografii (źródło: dzięki uprzejmości Jana Klaty)

Teatr może być mechanizmem zmian

Sebastian Majewski

Sebastian Majewski, fot. Tomasz Duda (źródło: dzięki uprzejmości Sebastiana Majewskiego)

Nie urągać inteligencji widza

Paweł Łoziński

Paweł Łoziński (źródło: dzięki uprzejmości artysty)

Teatr jest organizmem spontanicznym

Krystian Lupa

Krystian Lupa, fot. K. Pałetko (źródło: dzięki uprzejmości Teatr Polskiego we Wrocławiu)

Design to sposób myślenia

Oskar Zięta

Oskar Zięta (dzięki uprzejmości projektanta)

Sztuka na usługach „Tyranodigitalusa”

Wincenty Dunikowski-Duniko

Wincenty Dunikowski-Duniko, portret, dzięki uprzejmości artysty

Zagłębiać się w piękną materię, którą jest muzyka

Marek Napiórkowski

Marek Napiórkowski, fot. Rafał Masłow (źródło: mat. prasowe)

Kultura potrzebuje mecenasa

Kazimierz Kutz

Kazimierz Kutz, fot. Zbigniew Sawicz (dzięki uprzejmości artysty)

Zauważyć potrzeby wcześniej niezauważone

Malafor

Duet Malafor czyli Agata Kulik-Pomorska, Paweł Pomorski (dzięki uprzejmości projektantów)

Promować polską kulturę jako markę na świecie

Włodek Pawlik

Włodek Pawlik (źródło: mat. prasowe)

Obserwuję raczej regres niż progres

Antoni Libera

Antoni Libera (dzięki uprzejmości pisarza)

Wiele patentów na teatr

Artur Tyszkiewicz

Artur Tyszkiewicz, fot. Bartłomiej Sowa (źródło: dzięki uprzejmości Teatru im. Juliusza Osterwy w Lublinie)

Ku świadomości klasycznego działania

Wojciech Plewiński

Na zdjęciu: Wojciech Plewiński, fot. Grażyna Makary, dzięki uprzejmości artysty

Sztuka - progresywny element rozwoju cywilizacji

Tomasz Dobiszewski

Tomek Dobiszewski, Fiksacje, projekt eyetracking, fot. Łukasz Matulewski (źródło: dzięki uprzejmości artysty)

Mamy tendencje, aby wyżej cenić to, co stamtąd

Andrzej Smolik

Andrzej Smolik, fot. Ania Głuszko-Smolik (źródło: mat. prasowe)

Współczesna sztuka zapomina o odbiorcy

Jerzy Stuhr

„Obywatel”, reż. Jerzy Stuhr, fotografia z planu zdjęciowego (źródło: materiały dystrybutora/ITI Cinema)

Prawdziwe talenty wyłaniają się same

Stanisław Soyka

Stanisław Soyka, fot. Andrzej Tyszko (źródło: mat. prasowe)

Muzyka jest ilustracją do życia

Michał Urbaniak

Michał Urbaniak (źródło: mat. prasowe)

Teatr musi być krytyczny wobec świata

Wojciech Klemm

Wojciech Klemm, fot. Bartłomiej Sowa (źródło: dzięki uprzejmości Wojciecha Klemma)

Czekam na pokolenie, które da mi popalić

Mikołaj Trzaska

Mikołaj Trzaska, fot. Krzysztof Penarski (źródło: dzięki uprzejmości Mikołaja Trzaski)

Gdy jest łatwo, powstają wydmuszki

Robert Gliński

Robert Gliński (z materiałów Teatru Powszechnego w Warszawie)

Z tęsknoty za technikami anachronicznymi

Katarzyna Majak

Na zdjęciu: Katarzyna Majak, dzięki uprzejmości Katarzyny Majak

Nie ma dobrej ani złej sztuki

Marta Deskur

Na zdjęciu: Marta Deskur, fot. Ewelina Stechnij, dzięki uprzejmości artystki

Akt myśli jest aktem sztuki

Ewa Partum

Na zdjęciu: Ewa Partum, dzięki uprzejmości artystki

Design zaostrza kontury rzeczywistości

Marek Cecuła

Marek Cecuła (źródło: dzięki uprzejmości artysty)

Uwznioślić ten paskudny, mały byt

Jakub Szczęsny

Jakub Szczęsny, fot. Piotr Maciaszek (źródło: dzięki uprzejmości J. Szczęsnego)

Dostrzec niedostrzegalne

Anna Kutera

Anna Kutera, „Forum Humanum”, 2012, dzięki uprzejmości artystki

Obudzić w człowieku poetę

Ewa Kuryłowicz

Ewa Kuryłowicz (dzięki uprzejmości Kuryłowicz & Associates)

Poznać siebie i swoje inności

Robert Kuśmirowski

Na zdjęciu: Robert Kuśmirowski, dzięki uprzejmości artysty

Brak miejsca dla klasyków współczesności

Jan Pamuła

Na zdjęciu: Jan Pamuła, fot. Mateusz Bednarz, dzięki uprzejmości artysty

U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR