Toby Dye to niepokorny twórca dokumentów, reklam i teledysków. Jego realizacje są niezwykle różnorodne i za każdym razem wzbudzają wiele kontrowersji. Artysta z wyrafinowaną lekkością rejestruje najbardziej newralgiczne fragmenty rzeczywistości, o których chciałoby się zapomnieć, by później, jak za dotknięciem magicznej różdżki, swobodnie snuć narracje o zanurzeniu w błogiej, szczęśliwej codzienności.

Toby Dye, „Paradise Circus”, dzięki uprzejmości artysty

Toby Dye, „Paradise Circus”, dzięki uprzejmości artysty

Te oczywiste przeciwieństwa są charakterystyczne dla twórczości Dye’a, która zachwyca niezwykle intymną, wizualną konsystencją. Oglądając jego realizacje, można się otrzeć zarówno o mistycyzm, jak i brutalność. Wystarczy obejrzeć jeden z jego najsławniejszych, poruszających dokumentów „The Cannibal that Walked Free (2007), opowiadający o psychotycznym, japońskim kanibalu, aby zrozumieć, że Dye to twórca niezwykły. Artysta pozwala swoim bohaterom mówić. Odnosi się do nich z szacunkiem, bez względu na to kim są i co robią. Nie ocenia, nie krytykuje, nie stawia żadnej diagnozy, obojętnie, czy mówią o swoim zamiłowaniu do gotowania czy seksualnych perwersjach. Dye ukrywa się za kamerą, zachowując niezbędny dystans. Tak się dzieje w przypadku dokumentu o gwieździe filmów porno, Georginie Spelvin. Fragmenty wywiadu artysty ze Spelvin zostały umieszczone w teledysku Massive Attack „Paradise Circus”(2009), który nie został wyemitowany w żadnej stacji muzycznej z powodu obecności pornograficznych treści.

Klip obecny jest za to na stronie internetowej artysty, jak i zespołu. Stało się tak dlatego, że Dye okrasił swój wywiad fragmentami erotycznego filmu „The Devil in Miss Jones” (1973), będącego dla Spelvin prawdziwą przepustką do sławy gwiazdy kina porno. Skandal był w tym przypadku nieunikniony. Sam teledysk zaczyna się zupełnie niewinnie- na czarnym tle widać staruszkę z rozwianymi włosami, która swobodnie opada na krzesło. Jest w niej coś niewinnego i bezpretensjonalnego. Pogodzona z własną starością i przemijaniem, zaczyna spokojnie opowiadać: „Raz w życiu próbowałam być prostytutką. Za pieniądze miałam oddać ciało pewnej miłej kobiecie, ale nic z tego nie wyszło. Po prostu nie potrafiłam się podniecić. Kiedy opowiedziałam o tej historii znajomym, zdziwieni pytali: ale jak to, przecież uprawiasz seks przed kamerą? Otóż – mówiłam im – jest jedna zasadnicza różnica między prostytucją a graniem w porno. Gdy wiesz, że cię kręcą, to strasznie podnieca. Boże wybacz mi, ale kocham kamerę”[1]- bez cienia skrępowania opowiada Spelvin. Wydawać by się mogło, że przy takim dosadnym rozpoczęciu, jej starcza niewinność zniknie. Dzieje się jednak zupełnie inaczej. Widz bez najmniejszego skrępowania obserwuje kontrast pomiędzy demonicznością a dziwacznym rodzajem naiwności, która obezwładnia. Tak naprawdę nie wiadomo, co jest w tym przypadku bardziej nieprzyzwoite-widoczna gołym okiem perwersja czy owa niewinność, która doprowadza do wizualnego niedowładu. Trzeba przyznać, że pomimo obsceniczności, realizacji Dye’a nie można odmówić talentu, mieszącego się gdzieś pomiędzy dokumentem a uświadomioną sztuką.

Toby Dye, „Another night out”, dzięki uprzejmości artysty

Toby Dye, „Another night out”, dzięki uprzejmości artysty

W podobnym, egzystencjalnym tonie utrzymany jest kolejny teledysk Dye’a, tym razem dla zespołu Unkle, „ Another Night Out (Surrender All)”(2012). Artysta bierze na swój dokumentalny warsztat przebrzmiałą gwiazdę boksu, Terry’ego Wrighte’a. Czarnobiałe wideo pokazuje zmaganie się z własnymi słabościami i przygotowania do walki. Niezwykłe zdjęcia oraz ruch kamery sprawiają, że dostrzegalny jest każdy zakamarek ćwiczącego ciała, każdy cios zadany przeciwnikowi. Wzrok rozkoszuje się płynnością obrazów, ulegając osobliwemu zestawieniu siły i rachityczności, tworzącemu cudowną, optyczną jedność. Co istotne, ta trudna sztuka swatania przeciwieństw nie jest w przypadku Dye’a naiwna i dosłowna. To niespokojna narracja o nieuchronnie zbliżającej się śmierci, ukrytej w silnym, ale nietrwałym ciele.

Zupełnie zaskakująca jest na pewno krótka, filmowa reklama masła Lurpak. Artysta obserwuje wielbicieli kuchni w prawdziwie malarskich przestrzeniach, przy pracy, słucha o przyjemności gotowania i smakowania. Wydawać by się mogło, że w takim obrazie niczego przygnębiającego dostrzec nie można. A jednak Dye znów dokonuje napadu na nadwyrężony budżet zmysłów. Artysta subtelnie przemyca melancholijny smutek związany z codziennością, która sama w sobie oznacza ostateczność. Co za nieznośna lekkość przeciwieństw! Ale właśnie to ona sprawia, że obrazy Dye’a są niezwykle autentyczne.

  1. http://kultura.newsweek.pl/porno-w-sluzbie-muzyki–czyli-slow-kilka-o-nowej-plycie-massive-attack,52566,1,1.html

ZUZANNA SOKOŁOWSKA (1982) – absolwentka historii i filozofii, wykładowca akademicki. Publikowała na łamach Arteonu, Polskiego Portalu Kultury O.pl, Rity Baum, artPapieru oraz czasopisma kulturalnego Fragile.

Dodaj komentarz


Artykuły

Recenzje

Rozmowy

Czytelnia

Myślnik

Wydarzenia

Metropolia Jest Okey 2017

Od 14 grudnia do 30 grudnia 2017 roku

Metropolia Jest Okey 2017 – plakat (źródło: materiały prasowe organizatora)

Góry – Morze – Morze – Góry

Od 15 grudnia 2017 roku do 4 lutego 2018 roku

Paulina Siedlarz (źródło: materiały prasowe organizatora)

Różewicz. Bez tekstu

Od 15 grudnia 2017 roku do 11 marca 2018 roku

Praca nad cyklem „cd. Nauki chodzenia”, na zdjęciu Tadeusz Różewicz, fot. Janusz Stankiewicz (źródło: materiały prasowe organizatora)

Moja mama jest moim największym fanem. Paweł Zawiślak aka Kropki Kreski.

Prace z lat 2010–2017

Od 15 grudnia 2017 roku do 4 lutego 2018 roku

Paweł Zawiślak „Allegory of the vanities of the world Cartier Necklace” (źródło materiały prasowe organizatora)

Haunts

Od 8 grudnia 2017 roku do 31 stycznia 2018 roku

Katarzyna Bartkowiak, „Nie”, 2013 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Kot Schrödingera. Wobec tradycji

Od 8 grudnia 2017 roku do 11 stycznia 2018 roku

Kasia Kmita, Ognisko, z cyklu „KODRY”, 2017 (źródło: materiały prasowe organizatora)

NORTH by NORTH-EAST

od 4 do 9 grudnia 2017 roku

Wiktoria Wojciechowska, cykl „The Path” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Życie mieszkańców Chin pod koniec panowania dynastii Ming

Od 12 grudnia 2017 roku do 11 marca 2018 roku

Misa z dekoracją przedstawiającą legendę o Wang Xizhi, panowanie cesarza Wanli (1573–1620) z dynastii Ming porcelana, dekoracja w technice woucai (źródło: materiały prasowe organizatora)

Julita Malinowska. Spełniona

Od 15 grudnia 2017 roku do 31 stycznia 2018 roku

Julita Malinowska, „Rozmowa”, 2017 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Arte excentrica, czyli wody spokojne, fastrygi, perfumerie i warzywniaki

Od 15 grudnia 2017 roku do 14 stycznia 2018 roku

kie-csw-slupsk-2017-12-04-001-576x432.jpg

więcej wydarzeń
U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR