Okolice układów, Galeria Sztuki Współczesnej BWA w Katowicach, 27.07-09.09.12

Mircea Eliade w swojej książce „Kosmologia i alchemia babilońska” pisał, że istnieje całkowita homologacja pomiędzy Niebem a Światem. „Oznacza to nie tylko to, że wszystko, co jest na ziemi, istnieje również w Niebie, lecz również to, iż każdej rzeczy istniejącej na ziemi odpowiada identyczna rzecz w Niebie, według której idealnego wzorca tamta – ziemska – została urobiona”[1] – pisał Eliade. Według niego wszystkie krainy, miasta rzeki czy świątynie istnieją realnie na pewnych poziomach kosmicznych, choć na ziemi można oglądać tylko ich blade, niedoskonałe obrazy. We współczesnej, technologicznej rzeczywistości, wydawać by się mogło, że stwierdzenia rumuńskiego religioznawcy straciły nieco ze swojej aktualności. W codziennym pędzie i skierowaniu wzroku ku doczesnym problemom, coraz rzadziej człowiek zadziera głowę do góry, by w skupieniu obserwować niebo. A przecież doświadczanie rzeczywistości równoważne jest z istnieniem kosmosu.

Emmanuelle Villard „ OV-55.03” (źródło: materiały prasowe Galerii BWA w Katowicach)

Emmanuelle Villard „ OV-55.03” (źródło: materiały prasowe Galerii BWA w Katowicach)

Najnowsza, międzynarodowa wystawa w katowickim BWA „Okolice układów” nawiązuje bezpośrednio do pierwotnych zainteresowań człowieka, który dzięki obserwowaniu gwiazd dokonywał prowizorycznej interpretacji praw i zasad rządzących światem. A jak jest dzisiaj? Wszystkie znaki na niebie i ziemi wskazują, że sprawy mają się bardzo podobnie – płynna, baumanowska rzeczywistość, w której wyślizgują się z definicyjnych ram najbardziej archetypiczne i fundamentalne pojęcia jak czas, wieczność czy nieskończoność sprawia, że na nowo poszukuje się odpowiedzi na filozoficzne pytania związane z ludzką egzystencją. Artyści biorący udział w wystawie próbują okiełznać wszechświat eksperymentując w swoich realizacjach z symboliką układów kolistych, poszukując ładu i sensu. I nie są to na pewno tylko blade odbicia kosmosu, o których wspominał Eliade, pomimo, że ekspozycja stanowi luźną i niezobowiązującą interpretację podniebnych zjawisk. To raczej artystyczna zabawa mająca na celu zwrócenie percepcji ku sprawom przekraczającym możliwość ludzkiego rozumowania.

Aranżacja wystawy przypomina alchemiczny gabinet osobliwości, skonstruowany z kosmicznych odrzutów nieba. A to coś się świeci, a to zaczyna poruszać w rytm ludzkich kroków lub kiełkować, pęcznieć i lśnić, tak jak się to dzieje w przypadku biżuteryjnych kompozycji Emmanuelle Villard, które kuszą oko oraz dłoń do natychmiastowego, zmysłowego zawładnięcia. Przypominają one swoją formą drogocenne minerały, które spadły na Ziemię i stały się klejnotami, z którymi trzeba obchodzić się bardzo delikatnie. Inaczej pękną pod wpływem zbyt mocnego uścisku, rozbryzgując się na milion kawałków, których nie będzie można na powrót zespolić.

Spory kontrast do magicznej realizacji Villard stanowią fotograficzne prace belgijskiego artysty Pierra Radišića, prezentowane w ramach wystawy. Oscylują one wokół relacji kosmos-ciało. Eliade w swoich dziełach niejednokrotnie wspominał, że ludzka powłoka jest zwierciadłem tej nieskończonej przestrzeni. Hetyci uważali, że głowa człowieka odpowiada niebu, ręce – ziemi, a oczy wodom. Stąd też, jeden z tekstów Giuseppe Furlaniego zaleca, by bóle głowy zostały wyrzucone do nieba, a bóle rąk do ziemi[2] . A co trzeba zrobić z małymi skórnymi zmianami? Belgijski artysta znajduje na to swój własny pomysł, wpisujący się nieco w new age’owskie klimaty. Radišić łączy w swojej twórczości konwencje obrazów porno z poszukiwaniem intymności i bliskości. Jego zdjęcia są z jednej strony perwersyjne, z drugiej pełne delikatności i subtelności, pokazujące to, co naprawdę dzieje się za drzwiami sypialni. W przypadku kadrów obecnych na wystawie, Radišić próbuje uchwycić ciało w jego magicznej formie – fotografuje ludzkie znamiona przypominające swoim rozmieszczeniem konstelacje gwiazd. Nie od dziś wiadomo, że ciałom niebieskim przypisywano nadnaturalne zdolności, dzięki którym można było przewidywać przyszłość. Podobnie jest z małymi pieprzykami umieszczonymi na mapie ciała. Według astrologii znamiona określają charakter człowieka – jego temperament, zdolności, a nawet przyszłe losy małżeńskie i zawodowe. Fotografie Radišića przypominają o nieodłącznym podobieństwie ciała i kosmosu, ich wzajemnym przenikaniu oraz wpływowi. Jednakże artysta szuka odpowiedzi na newralgiczne pytania tylko poprzez obserwację fizyczności, która jest przystępniejszą i łatwiejszą do interpretacji strukturą. Kosmos tymczasem stanowi milczącą przestrzeń, gdzie rozwiązania zostają zawieszone w próżni roziskrzonego gwiazdami nieba.

  1. M. Eliade, Kosmologia i alchemia babilońska, Warszawa 2000, s. 23.
  2. Tamże, s. 46.
Strony: 1 2

ZUZANNA SOKOŁOWSKA (1982) – absolwentka historii i filozofii, wykładowca akademicki. Publikowała na łamach Arteonu, Polskiego Portalu Kultury O.pl, Rity Baum, artPapieru oraz czasopisma kulturalnego Fragile.

Dodaj komentarz


Artykuły

Opinie

Rozmowy

Czytelnia

Myślnik

Wydarzenia

Bownik. Wyobraź sobie czasy, w których wszystkie rekordy już padły

Od 20 stycznia do 23 lutego 2017 roku

Bownik, „Passage”, 2013 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Prabhakar Pachpute i Rupali Patil. Zwiastunki chaosu

Od 28 stycznia do 18 czerwca 2017 roku

Prabhakar Pachpute, „Góra ucieczki”, 2016 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Marek Starzyk. Gazetowe obrazki

Od 27 stycznia do 23 lutego 2017 roku

Marek Starzyk, Bez tytułu, 1999–2000 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Jacek Sempoliński. Obrazy patrzące

Od 21 stycznia do 26 marca 2017 roku

Jacek Sempoliński (źródło: materiały prasowe organizatora)

Ludwik Gronowski. Fotografie Krzemieniec/Wołyń 1930–1939

Od 19 stycznia do 19 marca 2017 roku

Ludwik Gronowski, „Na szybowisku” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Eksplozja litery

Ikonografia tekstualności jako źródła cierpień

Od 12 stycznia do 31 marca 2017 roku

Ireneusz Walczak, „Bartoszewski”, 2016 (źródło: materiały prasowe organizatora)

World Press Photo 2016

Od 14 stycznia do 12 lutego 2017 roku

Warren Richardson, Australia | „Hope for a New Life”, 28 August, Serbia/Hungary border (źródło: materiały prasowe)

Jan Kucz. Antoni Janusz Pastwa

Od 10 stycznia do 8 lutego 2017 roku

„Jan Kucz. Antoni Janusz Pastwa” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Nie, no to nie. Dźwiękowe działania obrazoburcze

Od 11 stycznia do 14 lutego 2017 roku

Ryszard Ługowski (źródło: materiały prasowe organizatora)

Urok prowincji w fotografii Jerzego Piątka

Od 10 stycznia do 2 lutego 2017 roku

Jerzy Piątek, „Smutek i urok prowincji”, koniec lat 70. i 1 poł. lat 80. XX w. (źródło: materiały prasowe organizatora)

więcej wydarzeń
U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR