W ostatnim czasie sporo przekazów medialnych wskazywało na kwestie dotyczące praw własności do eksponatów muzealnych. Chodzi głównie o zabytki, muzealia lub eksponaty, które zostały zabrane prawowitym właścicielom, po II wojnie światowej. Ale nie tylko. Jeśli obrazy zostały kupione np. na aukcji czy od prywatnych kolekcjonerów, to czy muzeum ma do nich również prawa autorskie? Powstaje pytanie czym różni się prawo własności od prawa autorskiego?

Magazyn O.pl / Cykl: Prawo w kulturze

Magazyn O.pl / Cykl: Prawo w kulturze

Czy prawo autorskie i prawo własności są tym samym?

Utwór to dobro niematerialne – o tym należy pamiętać. Czym innym jest prawo własności a czym innym prawo autorskie. Dopóki twórca ma u siebie swój własny utwór np. obraz, dopóty jest on uznawany za uprawnionego zarówno z tytułu prawa cywilnego (prawo własności), jak również z tytułu prawa autorskiego.

Kiedy twórca wyzbywa się prawa własności do utworu?

W momencie sprzedaży obrazu twórca de facto wyzbywa się prawa własności, zachowując pełnię praw autorskich poza instytucją tzw. wyczerpania się prawa autorskiego majątkowego w zakresie zezwolenia na dalszy obrót. Zgodnie bowiem w art. 51 ust. 3 pr.aut. „wprowadzenie do obrotu oryginału albo egzemplarza utworu na terytorium Europejskiego Obszaru Gospodarczego wyczerpuje prawo do zezwalania na dalszy obrót takim egzemplarzem na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z wyjątkiem jego najmu lub użyczenia”.

Przykład:

Muzeum zakupuje w galerii obraz, który galeria zakupiła bezpośrednio od twórcy – Pana X. Galeria nie podpisuje umowy z muzeum, wydaje zaświadczenie o nabyciu przez muzeum drogą umowy kupna-sprzedaży obrazu. Potwierdzeniem nabycia przez muzeum obrazu jest rachunek/faktura wystawiona przez galerię.

Co to oznacza w praktyce?Na podstawie art. 51 pr.aut. muzeum nabywa prawo własności obrazu oraz, co do zasady, może dokonywać obrotu owym dziełem na terenie RP (z wyjątkiem najmu lub użyczenia).Muzeum nie nabywa praw autorskich do obrazu a jedynie prawo własności egzemplarza, na którym utwór utrwalono. Prawa autorskie zachowuje w całej rozciągłości (poza instytucją wyczerpania prawa w zakresie obrotu egzemplarzem) autor obrazu – Pan X.

Utwór a nośnik utworu – jakie są prawne konsekwencje tego rozróżnienia?

Musimy więc odróżnić wytwór niematerialny od nośnika, na którym utwór jest utrwalony – czyli utwór od rzeczy – tudzież od przedmiotu. Tym nośnikiem może być zarówno płótno, kartka papieru, płytka CD czy DVD, podobnie jak pamięć komputera. W ustawie z 1926 r. art. 28 stanowił, iż „twórca, odstępując dzieło sztuki na własność, nie wyzbywa się przez to prawa autorskiego; jednak nabywca nie ma obowiązku dopuszczać twórcy do kopjowania1, odtwarzania lub wystawiania dzieła”. Teza taka jest uzasadniona i w dzisiejszym stanie prawnym.

Mec. MONIKA BRZOZOWSKA – adwokat, prowadzi własną Kancelarię Prawną w Warszawie i w Krakowie, specjalizując się w dziedzinie tzw. własności przemysłowej; dziennikarz, politolog, doradca i trener. Znawca problematyki z zakresu prawa autorskiego oraz prawa prasowego. Dotychczas przeprowadziła szereg szkoleń z zakresu problematyki prawa autorskiego. Prowadzi obsługę prawną instytucji kultury (m.in. IPN, Bytomskie Centrum Kultury), wydawnictw (Wydawnictwo Złote Myśli), firm farmaceutycznych, Agencji Reklamowych, PR – owskich i eventowych, administracji publicznej.

Publikuje w specjalistycznej prasie (stała współpraca m.in. z Marketing w praktyce, publiczni.pl, Gazetą prawną, O.pl Polskim Portalem Kultury). Autorka książek pt. „Prawo prasowe w praktyce. Kazusy wraz z rozwiązaniami”; „Prawo autorskie w reklamie i marketingu” (Wydawnictwo prawnicze LexisNexis), „Prawo pracy w kazusach” (Wydawnictwo Bomis); „Prawo autorskie w działalności promocyjnej urzęduj” (wydawnictwo prawnicze Presscom) oraz „Prawo autorskie w kulturze” (wydawnictwo BECEK). Prowadzi autorski blog Kulturalna Krysia: http://www.mjtraining.pl/krysia-kulturalna

Dodaj komentarz


Wydarzenia

Dzień Wolnej Sztuki w muzeach i galeriach w całej Polsce

27 kwietnia 2019 roku

27 kwietnia 2019 – Dzień Wolnej Sztuki w muzeach i galeriach w całej Polsce (źródło: materiały prasowe)

16. Festiwal Misteria Paschalia: kierunek Włochy

Od 15 do 22 kwietnia 2019 roku

Festiwal Misteria Paschalia, fot. Krakowskie Biuro Festiwalowe (źródło: materiały prasowe)

Prototypy 02: Codex Subpartum

Od 12 kwietnia do 9 czerwca 2019 roku

Joseph Beuys, Beuys by Warhol, grafika, 1980 (źródło: materiały prasowe)

Planetarium – wystawa Jiříego Kovandy

Od 11 kwietnia do 30 maja 2019 roku

Jiří Kovanda, Na ruchomych schodach… Odwrócony, wpatruję się w oczy osoby stojącej za mną…, performans, Praga, 1977 r. (źródło: materiały prasowe)

Design 32. Przyszłość polskiego designu zaczyna się tutaj

Od 11 maja do 2 czerwca 2019 roku

AS Szczecin, Gabriela Rybicka, Zestaw mebli wielofunkcyjnych (źródło: materiały prasowe)

Wajda

Od 6 kwietnia do 8 września 2019 roku

Andrzej Wajda, fot. Joanna Helander, ze zbiorów Ośrodka KARTA (źródło: materiały prasowe)

Płynna Pamięć Marco Angeliniego

od 26 kwietnia do 24 maja 2019 roku

Marco Angelini, 559, 2017,RAGION DI STATO, 60×60 cm, płótno, technika mieszana (źródło: materiały prasowe)

Jan Berdyszak: Puste = Prawie Wszystko

Od 22 marca do 12 maja 2019 roku

Wystawa Jana Berdyszaka, Państwowa Galeria Sztuki w Sopocie, fot. Jerzy Bartkowski/fotobank (źródło: materiały prasowe)

Poza słowami – Katarzyna Józefowicz

Od 30 marca do 19 maja 2019 roku

Katarzyna Józefowicz, gry, 2001–2003, tektura, papier z ulotek reklamowych, ok. 21 000 elementów, dokumentacja z 2015 roku z wystawy indywidualnej habitat w Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski w Warszawie autorstwa B. Górki (źródło: materiały prasowe)

Zjednoczona Pangea

Od 22 marca do 9 czerwca 2019 roku

Monika Zawadzki, Karmiąca, 2014, żywica epoksydowa, akryl,. 150 x× 100 x× 214 cm, dzięki uprzejmości artystki (źródło: materiały prasowe)

więcej wydarzeń