Z materiału zebranego przez Hannę Jabłkowską (Londyn) wybrała, przetłumaczyła fragmenty z angielskiego i podała do druku Anna Richter

Wielka Brytania postanowiła uczcić zwycięstwo aliantów w II wojnie światowej rok po jej zakończeniu w Europie, organizując defiladę wojskową, która miała być manifestacją triumfu sprzymierzonych. Do udziału w tym święcie zaprosiła sojuszników. Jednym z nich była Polska, reprezentowana wówczas przez dwa rządy: stanowiące kontynuację II RP emigracyjne władze w Londynie i narzucony przez Sowietów, niemający legitymacji, komunistyczny Rząd Tymczasowy w kraju. (Red.)

Londyn, 8 czerwca 1946. Defilada na Mall, fot. Getty Images / Flash Press Media (GI/FPM)

Londyn, 8 czerwca 1946. Defilada na Mall, fot. Getty Images / Flash Press Media (GI/FPM)

Jan Nowak-Jeziorański (emisariusz polskiego podziemia):

Dowiedziałem się o bezwarunkowej kapitulacji Niemiec z BBC. W pierwszym odruchu wyszedłem na ulicę [...], robiło to wrażenie, jakby połowa Londynu ruszyła w kierunku centrum. [...] Nigdy w życiu nie widziałem takich tłumów i takiego szału radości. [...]

Wśród 145 tysięcy [polskich] żołnierzy, lotników, marynarzy [w Wielkiej Brytanii] nie było żadnej radości, bo wszyscy wiedzieli jedno: że lada moment cofnięte będzie uznanie rządu [emigracyjnego], rozwiązane będą siły zbrojne i że w nagrodę za walkę u boku Anglii – stoimy wszyscy wobec wyboru: albo los bezpaństwowych wygnańców, albo powrót do kraju [...], który był pod rządami totalnymi, pod rządami terroru. To był moment rozpaczy, a nie radości.

Londyn, 8 maja 1945 [21]

Z Planów Uroczystości Zwycięstwa przygotowanych przez komitet organizujący obchody:

Obchody powinny być nazywane Uroczystością Zwycięstwa. Mają się odbyć w Londynie i być zorganizowane na podobnej zasadzie, jak obchody w 1919 roku, czyli składać się z przemarszu przez Londyn, rozrywek dla dzieci, pokazu świateł.

Obchody powinny się odbyć w wigilię Zielonych Świątek, 8 czerwca 1946. Dzień ten będzie wolny od pracy.

Londyn, 18 stycznia 1946 [15]

Foreign Office [brytyjskie ministerstwo spraw zagranicznych] w piśmie do przedstawicieli Jego Królewskiej Mości w Waszyngtonie, Moskwie, Chongqingu [Chiny] i Paryżu:

Zdecydowano się na zaproszenie stron walczących aktywnie wraz z aliantami do wzięcia udziału w paradzie. [...] Alianci brani pod uwagę to: Stany Zjednoczone, Związek Radziecki, Chiny, Francja, Belgia, Brazylia, Czechosłowacja, Etiopia, Grecja, Luksemburg, Meksyk, Holandia, Norwegia, Polska i Jugosławia, a także – ze szczególnych względów – Egipt i Irak. [...]

W zaproszeniu do rządów innych krajów, poza czterema głównymi aliantami, proponujemy, by przysłano oddziały w sile 24 osób.

Londyn, 24 lutego [15]

Foreign Office w piśmie do ambasady brytyjskiej w Warszawie:

Proponuje się obecnie, aby poza oddziałami składającymi się z 24 żołnierzy reprezentujących siły zbrojne [...] w Paradzie Zwycięstwa wzięły udział także oddziały złożone z 25 żołnierzy (włączając dowodzącego oficera), reprezentujące każde ze sprzymierzonych sił powietrznych, walczących pod dowództwem RAF-u.

W przypadku Polaków sytuacja wygląda tak, że lotnicy walczący w ramach RAF-u nie wrócili do kraju, a więc polski Rząd Tymczasowy nie będzie mógł dostarczyć takiego oddziału. Z drugiej strony, jest nie do pomyślenia, by polscy lotnicy, którzy mieli tak wspaniały wkład, nie byli reprezentowani, zwłaszcza jeśli wziąć pod uwagę znaczącą rolę, jaką odegrali w bitwie o Anglię. Proponujemy więc, by wybrać oddział z Polaków, którzy służyli w RAF-ie; jeśli się da – całkowicie złożony z żołnierzy walczących w bitwie o Anglię.

Londyn, 20 marca [15]

Dowództwo I Korpusu Polskiego w odezwie do żołnierzy:

Koledzy!

W dniu 20 marca 1946 jednostronnym oświadczeniem ministra [spraw zagranicznych Ernesta] Bevina złożonym w parlamencie zostały rozwiązane Polskie Siły Zbrojne na obczyźnie.

Stało się zadość żądaniom moskiewsko-warszawskim. Wśród frazesów o zasługach armii polskiej i obłudnych wyrazów o potrzebie powrotu żołnierzy dla pracy w ojczyźnie – pogrzebano nadzieję narodu polskiego: wolną armię polską.

Pogrzebano ją w ciszy i wśród milczenia tych, co za jej losy są odpowiedzialni.

Szkocja, 21 marca [9]

Ambasada brytyjska w Warszawie w piśmie do Foreign Office:

Polski rząd może mieć trudność w zapewnieniu kontyngentu sił powietrznych z kraju, ponieważ – z wyjątkiem jednego „komisarza politycznego” w randze podpułkownika – attaché lotniczy [ambasady] nie zna żadnego oficera polskich sił powietrznych o randze wyższej od majora. Wszyscy wyżsi rangą to oficerowie sowieccy w polskich mundurach.

Proponuję, abyśmy zaczekali na odpowiedź polskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych. [...] Jeśli pominięte w niej zostaną polskie siły powietrzne, powinniśmy zasugerować, by oddział ten stworzyć z Polaków walczących w RAF-ie. [...] Możliwe, że rząd polski wyrazi obiekcje, a także – że odmówi udziału swojego kontyngentu w paradzie zwycięstwa, jeśli nie wszyscy polscy żołnierze biorący w niej udział będą pod ich dowództwem.

Innym rozwiązaniem jest nieinformowanie tutejszego rządu i stworzenie oddzielnego kontyngentu polskich sił powietrznych z Polaków, którzy nie wrócili do kraju, który umieszczony zostałby w zupełnie innym miejscu w Paradzie Zwycięstwa niż kontyngent z Polski.

Warszawa, 9 kwietnia [16]

Foreign Office w piśmie do ambasady brytyjskiej w Warszawie:

Z warunków określonych w polskiej nocie wynika, że jest możliwe, iż jeśli polski kontyngent sił powietrznych weźmie udział w paradzie, polski Rząd Tymczasowy może odmówić przysłania kontyngentu reprezentującego polską armię na froncie wschodnim. Nie chcielibyśmy jednakże wykluczyć z uroczystości zwycięstwa polskich lotników, którzy brali udział w bitwie o Anglię – i sądzę, że jeśli polski Rząd Tymczasowy wyrazi obiekcje, będą one mało zasadne.

Proszę zatem poinformować polskie MSZ w odpowiedzi na ich notę, że z chęcią poznamy – w dogodnym dla polskiej strony momencie – nazwiska polskich oficerów z kontyngentu polskiego i że w skład odrębnego oddziału sił RAF-u wejdzie grupa reprezentująca polskich lotników, którzy wzięli udział w bitwie o Anglię, wśród innych, którzy walczyli wraz z pilotami RAF-u – z uwagi na ich wielki wkład we wspólne zwycięstwo.

Londyn, 7 maja [17]

Strony: 1 2 3 4

Artykuł ukazał się w Kwartalniku Karta nr 73.

1 komentarz do artykułu “Nieobecność”

  1. Bohdan

    A nie mieli wychodzić na ulice w radości z tego powodu, że Armia Czerwona dotarła do Berlina szybciej niż siły zbrojne Aliantów? Czyżby absolutnie żaden Polak/-ka w Londynie (a co dopiero Warszawa, Kraków itd.) nie cieszył sie wiadomościami, że III. Rzesza przestała istnieć?

Dodaj komentarz


Recenzje

Rozmowy

Czytelnia

Wydarzenia

Prawem naszym – zmartwychwstanie

Od 11 grudnia 2018 roku do 24 marca 2019 roku

Pierwodruk "Było to pod Jeną" Walerego Przyborowskiego, Warszawa 1904; ZNiO (źródło: materiały prasowe organizatora)

11. Międzynarodowy Festiwal Teatralny Boska Komedia

Od 8 do 16 grudnia 2018 roku

11. Międzynarodowy Festiwal Boska Komedia (źródło:materiały prasowe organizatora)

Veronica Taussig. Red Black and Yellow

Od 14 grudnia 2018 roku do 3 lutego 2019 roku

Veronica Taussig, fot. Urszula Tarasiewicz (źródło: materiały prasowe organizatora)

Janusz Mielczarek – W poszukiwaniu różnych stanów piękna

Od 16 grudnia 2018 roku do 20 stycznia 2019 roku

Janusz Mielczarek, fot. Tomasz Sętowski (źródło: materiały prasowe organizatora)

Krzysztof Mańczyński. Malarstwo. 50 lat pracy twórczej

Od 14 grudnia 2018 roku do 24 lutego 2019 roku

„Przystanek IV”, 1984/1985, olej, płyta pilśniowa, Fot. Marcin Kucewicz (źródło: materiały prasowe organizatora)

Marcin Płonka. Topiel

Od 7 grudnia 2018 do 11 lutego 2019 roku

Marcin Płonka, „Topiel”, Muzeum Współczesne we Wrocławiu (źródło: materiały prasowe organizatora)

Joanna Concejo. Concetto

Od 6 grudnia 2018 roku do 31 stycznia 2019 roku

Joanna Concejo, „Studnia” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Grupa Krakowska 1932–1937

Od 2 grudnia 2018 roku do 31 marca 2019 roku

„Kompozycja”, Bolesław Stawiński, ok. 1934, fot. Wojciech Rogowicz (źródło: materiały prasowe organizatora)

Myślenie miastem. Architektura Jana Zawiejskiego

Od 28 listopada 2018 roku do 22 kwietnia 2019 roku

„Myślenie miastem. Architektura Jana Zawiejskiego” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Wystawa Coming Out 2018 w Koneserze

Od 30 listopada do 21 grudnia 2018 roku

Wystawa „Coming Out 2018” w Koneserze (źródło: materiały prasowe organizatora)

więcej wydarzeń
U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR