Z materiału zebranego przez Hannę Jabłkowską (Londyn) wybrała, przetłumaczyła fragmenty z angielskiego i podała do druku Anna Richter

Wielka Brytania postanowiła uczcić zwycięstwo aliantów w II wojnie światowej rok po jej zakończeniu w Europie, organizując defiladę wojskową, która miała być manifestacją triumfu sprzymierzonych. Do udziału w tym święcie zaprosiła sojuszników. Jednym z nich była Polska, reprezentowana wówczas przez dwa rządy: stanowiące kontynuację II RP emigracyjne władze w Londynie i narzucony przez Sowietów, niemający legitymacji, komunistyczny Rząd Tymczasowy w kraju. (Red.)

Londyn, 8 czerwca 1946. Defilada na Mall, fot. Getty Images / Flash Press Media (GI/FPM)

Londyn, 8 czerwca 1946. Defilada na Mall, fot. Getty Images / Flash Press Media (GI/FPM)

Jan Nowak-Jeziorański (emisariusz polskiego podziemia):

Dowiedziałem się o bezwarunkowej kapitulacji Niemiec z BBC. W pierwszym odruchu wyszedłem na ulicę [...], robiło to wrażenie, jakby połowa Londynu ruszyła w kierunku centrum. [...] Nigdy w życiu nie widziałem takich tłumów i takiego szału radości. [...]

Wśród 145 tysięcy [polskich] żołnierzy, lotników, marynarzy [w Wielkiej Brytanii] nie było żadnej radości, bo wszyscy wiedzieli jedno: że lada moment cofnięte będzie uznanie rządu [emigracyjnego], rozwiązane będą siły zbrojne i że w nagrodę za walkę u boku Anglii – stoimy wszyscy wobec wyboru: albo los bezpaństwowych wygnańców, albo powrót do kraju [...], który był pod rządami totalnymi, pod rządami terroru. To był moment rozpaczy, a nie radości.

Londyn, 8 maja 1945 [21]

Z Planów Uroczystości Zwycięstwa przygotowanych przez komitet organizujący obchody:

Obchody powinny być nazywane Uroczystością Zwycięstwa. Mają się odbyć w Londynie i być zorganizowane na podobnej zasadzie, jak obchody w 1919 roku, czyli składać się z przemarszu przez Londyn, rozrywek dla dzieci, pokazu świateł.

Obchody powinny się odbyć w wigilię Zielonych Świątek, 8 czerwca 1946. Dzień ten będzie wolny od pracy.

Londyn, 18 stycznia 1946 [15]

Foreign Office [brytyjskie ministerstwo spraw zagranicznych] w piśmie do przedstawicieli Jego Królewskiej Mości w Waszyngtonie, Moskwie, Chongqingu [Chiny] i Paryżu:

Zdecydowano się na zaproszenie stron walczących aktywnie wraz z aliantami do wzięcia udziału w paradzie. [...] Alianci brani pod uwagę to: Stany Zjednoczone, Związek Radziecki, Chiny, Francja, Belgia, Brazylia, Czechosłowacja, Etiopia, Grecja, Luksemburg, Meksyk, Holandia, Norwegia, Polska i Jugosławia, a także – ze szczególnych względów – Egipt i Irak. [...]

W zaproszeniu do rządów innych krajów, poza czterema głównymi aliantami, proponujemy, by przysłano oddziały w sile 24 osób.

Londyn, 24 lutego [15]

Foreign Office w piśmie do ambasady brytyjskiej w Warszawie:

Proponuje się obecnie, aby poza oddziałami składającymi się z 24 żołnierzy reprezentujących siły zbrojne [...] w Paradzie Zwycięstwa wzięły udział także oddziały złożone z 25 żołnierzy (włączając dowodzącego oficera), reprezentujące każde ze sprzymierzonych sił powietrznych, walczących pod dowództwem RAF-u.

W przypadku Polaków sytuacja wygląda tak, że lotnicy walczący w ramach RAF-u nie wrócili do kraju, a więc polski Rząd Tymczasowy nie będzie mógł dostarczyć takiego oddziału. Z drugiej strony, jest nie do pomyślenia, by polscy lotnicy, którzy mieli tak wspaniały wkład, nie byli reprezentowani, zwłaszcza jeśli wziąć pod uwagę znaczącą rolę, jaką odegrali w bitwie o Anglię. Proponujemy więc, by wybrać oddział z Polaków, którzy służyli w RAF-ie; jeśli się da – całkowicie złożony z żołnierzy walczących w bitwie o Anglię.

Londyn, 20 marca [15]

Dowództwo I Korpusu Polskiego w odezwie do żołnierzy:

Koledzy!

W dniu 20 marca 1946 jednostronnym oświadczeniem ministra [spraw zagranicznych Ernesta] Bevina złożonym w parlamencie zostały rozwiązane Polskie Siły Zbrojne na obczyźnie.

Stało się zadość żądaniom moskiewsko-warszawskim. Wśród frazesów o zasługach armii polskiej i obłudnych wyrazów o potrzebie powrotu żołnierzy dla pracy w ojczyźnie – pogrzebano nadzieję narodu polskiego: wolną armię polską.

Pogrzebano ją w ciszy i wśród milczenia tych, co za jej losy są odpowiedzialni.

Szkocja, 21 marca [9]

Ambasada brytyjska w Warszawie w piśmie do Foreign Office:

Polski rząd może mieć trudność w zapewnieniu kontyngentu sił powietrznych z kraju, ponieważ – z wyjątkiem jednego „komisarza politycznego” w randze podpułkownika – attaché lotniczy [ambasady] nie zna żadnego oficera polskich sił powietrznych o randze wyższej od majora. Wszyscy wyżsi rangą to oficerowie sowieccy w polskich mundurach.

Proponuję, abyśmy zaczekali na odpowiedź polskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych. [...] Jeśli pominięte w niej zostaną polskie siły powietrzne, powinniśmy zasugerować, by oddział ten stworzyć z Polaków walczących w RAF-ie. [...] Możliwe, że rząd polski wyrazi obiekcje, a także – że odmówi udziału swojego kontyngentu w paradzie zwycięstwa, jeśli nie wszyscy polscy żołnierze biorący w niej udział będą pod ich dowództwem.

Innym rozwiązaniem jest nieinformowanie tutejszego rządu i stworzenie oddzielnego kontyngentu polskich sił powietrznych z Polaków, którzy nie wrócili do kraju, który umieszczony zostałby w zupełnie innym miejscu w Paradzie Zwycięstwa niż kontyngent z Polski.

Warszawa, 9 kwietnia [16]

Foreign Office w piśmie do ambasady brytyjskiej w Warszawie:

Z warunków określonych w polskiej nocie wynika, że jest możliwe, iż jeśli polski kontyngent sił powietrznych weźmie udział w paradzie, polski Rząd Tymczasowy może odmówić przysłania kontyngentu reprezentującego polską armię na froncie wschodnim. Nie chcielibyśmy jednakże wykluczyć z uroczystości zwycięstwa polskich lotników, którzy brali udział w bitwie o Anglię – i sądzę, że jeśli polski Rząd Tymczasowy wyrazi obiekcje, będą one mało zasadne.

Proszę zatem poinformować polskie MSZ w odpowiedzi na ich notę, że z chęcią poznamy – w dogodnym dla polskiej strony momencie – nazwiska polskich oficerów z kontyngentu polskiego i że w skład odrębnego oddziału sił RAF-u wejdzie grupa reprezentująca polskich lotników, którzy wzięli udział w bitwie o Anglię, wśród innych, którzy walczyli wraz z pilotami RAF-u – z uwagi na ich wielki wkład we wspólne zwycięstwo.

Londyn, 7 maja [17]

Strony: 1 2 3 4

Artykuł ukazał się w Kwartalniku Karta nr 73.

1 komentarz do artykułu “Nieobecność”

  1. Bohdan

    A nie mieli wychodzić na ulice w radości z tego powodu, że Armia Czerwona dotarła do Berlina szybciej niż siły zbrojne Aliantów? Czyżby absolutnie żaden Polak/-ka w Londynie (a co dopiero Warszawa, Kraków itd.) nie cieszył sie wiadomościami, że III. Rzesza przestała istnieć?

Dodaj komentarz


Recenzje

Rozmowy

Czytelnia

Wydarzenia

WarsawByArt

Od 21 do 23 września 2018 roku

Aleksandra Łatecka, „Konstrukcja XII”, 2018, akryl na płycie, 100 x 140 cm (źródło: materiały prasowe organizatora)

11. Międzynarodowy Festiwal Perła Baroku

Od 23 września do 2 października 2018 roku

 Międzynarodowy Festiwal Perła Baroku – Koncerty Mistrzów (źródło: materiały prasowe organizatora)

Kajnikaj. Kaja Rata

Od 21 września do 26 listopada 2018 roku

Kaja Rata, „Kajnikaj”, Muzeum Współczesne we Wrocławiu (źródło: materiały prasowe organizatorów)

X Festiwal Sztuki w Przestrzeni Publicznej Otwarte Miasto

Od 7 września do 5 października 2018 roku

Krzysztof Sołowiej, „Watchmen dla Lublina” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Zuzanna Janin. Dom przekształcony w bryły geometryczne

Od 21 września do 9 listopada 2018 roku

Zuzanna Janin, „Dom przekształcony w bryły geometryczne” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Stanisław Dróżdż. Pojęciokształty

Od 14 września do 31 października 2018 roku

Stanisław Dróżdż, „Zapominanie”, 1967 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Anti-Static

Od 16 września do 7 października 2018 roku

Jakub Jasiukiewicz, "Desant" (źródło: materiały prasowe organizatora)

Rysunek / Nitka / Pociecha / Warchoł / Wiatr

Od 16 września do 21 października 2018 roku

Zdzisław Nitka (źródło: materiały prasowe organizatora)

Eike König – sorry, ale wszystko w co wierzysz przestało mieć znaczenie

Od 15 do 23 września 2018 roku

„Eike König – sorry, ale wszystko w co wierzysz przestało mieć znaczenie” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Harmonia kontrastów Silvia Gertsch i Xerxes Ach Malarstwo

Od 23 września 2018 roku do 6 stycznia 2019 roku

Silvia Gertsch, „Summer”, 2003 r., olej na szkle, kolekcja prywatna, Aargau, fot. Markus Mühlheim (źródło: materiały prasowe organizatorów)

więcej wydarzeń
U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR