Statek kosmiczny Ziemia, 5 marca - 22 maja 2011, kurator wystawy: Dobrila Denegri, Centrum Sztuki Współczesnej Znaki Czasu w Toruniu

Najnowsza wystawa w toruńskim Centrum Sztuki Współczesnej to próba nakreślenia granic pomiędzy nauką a sztuką, które pomimo swojej pozornej odmienności zainteresowań, nieustannie na siebie oddziałują. Kuratorkę tego międzynarodowego projektu, Dobrilę Denegri, zainspirowała postać wybitnego architekta Richarda Buckminstera Fullera, który w swojej książce Statek kosmiczny „Ziemia” zawarł teorie dotyczące kierunku przyszłej działalności „Ziemian”, zapewniającego bezpieczeństwo lotu pojazdu kosmicznego, jakim jest nasza planeta. To wizjonerskie dzieło wydane po raz pierwszy w 1969 roku nie straciło nic ze swojej aktualności. Obecny etap naszej podróży kosmicznej Fuller przyrównuje do momentu wyklucia się pisklęcia, które wykorzystało już zasoby zawarte w swoim „jaju” i teraz musi samo starać się o zdobywanie środków do życia1. Owymi środkami stają się najnowocześniejsze technologie, które są w stanie zapewnić regenerację wielkiego planetarnego organizmu. Jednakże spokój podróży kosmicznej może zapewnić według niego maksymalne wykorzystanie psychicznych i fizycznych zasobów ludzkości, bez naruszania jej swobód i osobistej indywidualności. Wobec tego, istotnym zadaniem staje się edukacja, która jako jedyna może zatrzymać ludzki pęd ku samozagładzie. Czy rzeczywiście wiedza może to naturalne pragnienie człowieka w mniejszym lub większym stopniu zahamować? Wnikliwy obserwator współczesnej rzeczywistości może mieć co do tego spore wątpliwości. Jednakże toruńska wystawa częściowo je rozwiewa. Między innymi poprzez postawienie zasadniczego pytania – co sztuka może zrobić dla nauki? Ta zmiana punktu widzenia niesie za sobą pewne konsekwencje, mianowicie zmianę percepcji  i rozumienia przestrzeni. Efekt trój-, a nawet wielowymiarowy – gwarantowany. I wcale nie potrzeba do tego okularów 3D.

Diller Scofidio + Renfro, Blur, Yverdon-les-Bains, Switzerland – 2002, copyright Beat Widmer

Diller Scofidio + Renfro, Blur, Yverdon-les-Bains, Switzerland – 2002, copyright Beat Widmer

Włodzimierzowi Czachowskiemu-Rylskiemu, genialna książka Fullera przywodzi na myśl starą rzymską maksymę: navigare necesse est… („żeglowanie jest koniecznością”). Myśl ta może stać się punktem wyjścia dla zwiedzających wystawę, której aranżacja przywodzi na myśl artystyczne laboratorium, zawładnięte przez nanocząsteczki i bliżej niezidentyfikowane konstrukcje. Swobodne żeglowanie po wielkich przestrzeniach galerii jest jak najbardziej wskazane. A jest co oglądać.

Praca Nicola Uzunovskiego „My sunshine” to utopijna wizja „chwytania” promieni słonecznych mająca zapewnić dodatkowe źródło światła oraz energii, pozwalające ogrzać najzimniejsze i najciemniejsze zakamarki na Ziemi. Inspiracją do powstania prototypów takich urządzeń stały się kaskady promieni słonecznych, które pojawiają się na horyzoncie kilka metrów nad ziemią. To piękne zjawisko Uzunovski zaobserwował na Arktyce. Artysta do swojego projektu zaprosił wybitnych naukowców, którym częściowo udało się wcielić wizję artysty w życie. Projekt przechwytywania słonecznego światła, w przypadku artystycznych realizacji wbrew pozorom nie jest niczym nowym. Duński artysta Olafur Eliasson skonstruował alternatywny zachód słońca z rusztowań, stali i świateł, które rzeczywiście odzwierciedlały to zjawisko, do którego jesteśmy na co dzień przyzwyczajeni. Instalacja ta, o wdzięcznej nazwie „Double sunset” została po raz pierwszy zaprezentowana w 2000 roku w holenderskim mieście Utrecht. Zafascynowani widzowie wylegiwali się w ciepłych promieniach abstrakcyjnego słońca, obserwując jego budowę i ruch. Sztuczne słońce nie straciło nic ze swojego uwodzicielskiego, naturalnego piękna, a sama wystawa zgromadziła rekordową ilość publiczności.

Olafur Eliasson, The sun has no money, 2008, Fondazione CRT per l’ArteModerna e Contemporanea – CRTon

Olafur Eliasson, The sun has no money, 2008, Fondazione CRT per l’ArteModerna e Contemporanea – CRTon

Eliasson poprzez swoje wizjonerskie projekty, podobnie jak Uzunovski, wyzwalają z nudnej racjonalności pojęcie przestrzeni. Artyści tym samym zapraszają widzów do postrzegania tego, co już widzieliśmy tysiące razy w nowy sposób. I to jest właśnie milowy krok sztuki poza ramy instytucjonalne, otwierający wyobraźnię na nowe doświadczenia. Także takie, które wyostrzają w zwielokrotniony sposób nasze zmysły. Tak się dzieje w przypadku pracy Martina Rille „Coded sensation”. Artysta stworzył specjalne kombinezony ze zużytych taśm magnetofonowych, które mają stać się zastępczą skórą, wrażliwą na odbiór każdego, nawet najmniejszego wrażenia. Uwalnianie zebranych doświadczeń następuje poprzez ruch, w tym przypadku ubranych w czarne, w stu procentach ekologiczne kombinezony performerów, którzy ocierając się o siebie wydają odgłosy zbliżone do didżejskich scratchów. To nie science-fiction. To próba znalezienia nowych zastosowań odpadów, które uczulają widza na newralgiczne problemy ekologii, borykającej się z nadmiarem zużytych wynalazków. Rille niczym współczesny alchemik potrafi zrobić coś z niczego. Transmutuje nieszlachetne śmieci w futurystyczne produkty wyobraźni, które mogą znaleźć swoje zastosowanie w przyszłości.

Strony: 1 2

1 http://www.gnosis.art.pl/e_gnosis/pracownia/dom_kopula/czachowski_rylski_fuller_wciaz_aktualny.htm

Zuzanna Sokołowska (1982), historyk i filozof.

ZUZANNA SOKOŁOWSKA (1982) – absolwentka historii i filozofii, wykładowca akademicki. Publikowała na łamach Arteonu, Polskiego Portalu Kultury O.pl, Rity Baum, artPapieru oraz czasopisma kulturalnego Fragile.

Dodaj komentarz


Artykuły

Rozmowy

Czytelnia

Wydarzenia

Prawem naszym – zmartwychwstanie

Od 11 grudnia 2018 roku do 24 marca 2019 roku

Pierwodruk "Było to pod Jeną" Walerego Przyborowskiego, Warszawa 1904; ZNiO (źródło: materiały prasowe organizatora)

11. Międzynarodowy Festiwal Teatralny Boska Komedia

Od 8 do 16 grudnia 2018 roku

11. Międzynarodowy Festiwal Boska Komedia (źródło:materiały prasowe organizatora)

Veronica Taussig. Red Black and Yellow

Od 14 grudnia 2018 roku do 3 lutego 2019 roku

Veronica Taussig, fot. Urszula Tarasiewicz (źródło: materiały prasowe organizatora)

Janusz Mielczarek – W poszukiwaniu różnych stanów piękna

Od 16 grudnia 2018 roku do 20 stycznia 2019 roku

Janusz Mielczarek, fot. Tomasz Sętowski (źródło: materiały prasowe organizatora)

Krzysztof Mańczyński. Malarstwo. 50 lat pracy twórczej

Od 14 grudnia 2018 roku do 24 lutego 2019 roku

„Przystanek IV”, 1984/1985, olej, płyta pilśniowa, Fot. Marcin Kucewicz (źródło: materiały prasowe organizatora)

Marcin Płonka. Topiel

Od 7 grudnia 2018 do 11 lutego 2019 roku

Marcin Płonka, „Topiel”, Muzeum Współczesne we Wrocławiu (źródło: materiały prasowe organizatora)

Joanna Concejo. Concetto

Od 6 grudnia 2018 roku do 31 stycznia 2019 roku

Joanna Concejo, „Studnia” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Grupa Krakowska 1932–1937

Od 2 grudnia 2018 roku do 31 marca 2019 roku

„Kompozycja”, Bolesław Stawiński, ok. 1934, fot. Wojciech Rogowicz (źródło: materiały prasowe organizatora)

Myślenie miastem. Architektura Jana Zawiejskiego

Od 28 listopada 2018 roku do 22 kwietnia 2019 roku

„Myślenie miastem. Architektura Jana Zawiejskiego” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Wystawa Coming Out 2018 w Koneserze

Od 30 listopada do 21 grudnia 2018 roku

Wystawa „Coming Out 2018” w Koneserze (źródło: materiały prasowe organizatora)

więcej wydarzeń
U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR