Statek kosmiczny Ziemia, 5 marca - 22 maja 2011, kurator wystawy: Dobrila Denegri, Centrum Sztuki Współczesnej Znaki Czasu w Toruniu

Najnowsza wystawa w toruńskim Centrum Sztuki Współczesnej to próba nakreślenia granic pomiędzy nauką a sztuką, które pomimo swojej pozornej odmienności zainteresowań, nieustannie na siebie oddziałują. Kuratorkę tego międzynarodowego projektu, Dobrilę Denegri, zainspirowała postać wybitnego architekta Richarda Buckminstera Fullera, który w swojej książce Statek kosmiczny „Ziemia” zawarł teorie dotyczące kierunku przyszłej działalności „Ziemian”, zapewniającego bezpieczeństwo lotu pojazdu kosmicznego, jakim jest nasza planeta. To wizjonerskie dzieło wydane po raz pierwszy w 1969 roku nie straciło nic ze swojej aktualności. Obecny etap naszej podróży kosmicznej Fuller przyrównuje do momentu wyklucia się pisklęcia, które wykorzystało już zasoby zawarte w swoim „jaju” i teraz musi samo starać się o zdobywanie środków do życia1. Owymi środkami stają się najnowocześniejsze technologie, które są w stanie zapewnić regenerację wielkiego planetarnego organizmu. Jednakże spokój podróży kosmicznej może zapewnić według niego maksymalne wykorzystanie psychicznych i fizycznych zasobów ludzkości, bez naruszania jej swobód i osobistej indywidualności. Wobec tego, istotnym zadaniem staje się edukacja, która jako jedyna może zatrzymać ludzki pęd ku samozagładzie. Czy rzeczywiście wiedza może to naturalne pragnienie człowieka w mniejszym lub większym stopniu zahamować? Wnikliwy obserwator współczesnej rzeczywistości może mieć co do tego spore wątpliwości. Jednakże toruńska wystawa częściowo je rozwiewa. Między innymi poprzez postawienie zasadniczego pytania – co sztuka może zrobić dla nauki? Ta zmiana punktu widzenia niesie za sobą pewne konsekwencje, mianowicie zmianę percepcji  i rozumienia przestrzeni. Efekt trój-, a nawet wielowymiarowy – gwarantowany. I wcale nie potrzeba do tego okularów 3D.

Diller Scofidio + Renfro, Blur, Yverdon-les-Bains, Switzerland – 2002, copyright Beat Widmer

Diller Scofidio + Renfro, Blur, Yverdon-les-Bains, Switzerland – 2002, copyright Beat Widmer

Włodzimierzowi Czachowskiemu-Rylskiemu, genialna książka Fullera przywodzi na myśl starą rzymską maksymę: navigare necesse est… („żeglowanie jest koniecznością”). Myśl ta może stać się punktem wyjścia dla zwiedzających wystawę, której aranżacja przywodzi na myśl artystyczne laboratorium, zawładnięte przez nanocząsteczki i bliżej niezidentyfikowane konstrukcje. Swobodne żeglowanie po wielkich przestrzeniach galerii jest jak najbardziej wskazane. A jest co oglądać.

Praca Nicola Uzunovskiego „My sunshine” to utopijna wizja „chwytania” promieni słonecznych mająca zapewnić dodatkowe źródło światła oraz energii, pozwalające ogrzać najzimniejsze i najciemniejsze zakamarki na Ziemi. Inspiracją do powstania prototypów takich urządzeń stały się kaskady promieni słonecznych, które pojawiają się na horyzoncie kilka metrów nad ziemią. To piękne zjawisko Uzunovski zaobserwował na Arktyce. Artysta do swojego projektu zaprosił wybitnych naukowców, którym częściowo udało się wcielić wizję artysty w życie. Projekt przechwytywania słonecznego światła, w przypadku artystycznych realizacji wbrew pozorom nie jest niczym nowym. Duński artysta Olafur Eliasson skonstruował alternatywny zachód słońca z rusztowań, stali i świateł, które rzeczywiście odzwierciedlały to zjawisko, do którego jesteśmy na co dzień przyzwyczajeni. Instalacja ta, o wdzięcznej nazwie „Double sunset” została po raz pierwszy zaprezentowana w 2000 roku w holenderskim mieście Utrecht. Zafascynowani widzowie wylegiwali się w ciepłych promieniach abstrakcyjnego słońca, obserwując jego budowę i ruch. Sztuczne słońce nie straciło nic ze swojego uwodzicielskiego, naturalnego piękna, a sama wystawa zgromadziła rekordową ilość publiczności.

Olafur Eliasson, The sun has no money, 2008, Fondazione CRT per l’ArteModerna e Contemporanea – CRTon

Olafur Eliasson, The sun has no money, 2008, Fondazione CRT per l’ArteModerna e Contemporanea – CRTon

Eliasson poprzez swoje wizjonerskie projekty, podobnie jak Uzunovski, wyzwalają z nudnej racjonalności pojęcie przestrzeni. Artyści tym samym zapraszają widzów do postrzegania tego, co już widzieliśmy tysiące razy w nowy sposób. I to jest właśnie milowy krok sztuki poza ramy instytucjonalne, otwierający wyobraźnię na nowe doświadczenia. Także takie, które wyostrzają w zwielokrotniony sposób nasze zmysły. Tak się dzieje w przypadku pracy Martina Rille „Coded sensation”. Artysta stworzył specjalne kombinezony ze zużytych taśm magnetofonowych, które mają stać się zastępczą skórą, wrażliwą na odbiór każdego, nawet najmniejszego wrażenia. Uwalnianie zebranych doświadczeń następuje poprzez ruch, w tym przypadku ubranych w czarne, w stu procentach ekologiczne kombinezony performerów, którzy ocierając się o siebie wydają odgłosy zbliżone do didżejskich scratchów. To nie science-fiction. To próba znalezienia nowych zastosowań odpadów, które uczulają widza na newralgiczne problemy ekologii, borykającej się z nadmiarem zużytych wynalazków. Rille niczym współczesny alchemik potrafi zrobić coś z niczego. Transmutuje nieszlachetne śmieci w futurystyczne produkty wyobraźni, które mogą znaleźć swoje zastosowanie w przyszłości.

Strony: 1 2

1 http://www.gnosis.art.pl/e_gnosis/pracownia/dom_kopula/czachowski_rylski_fuller_wciaz_aktualny.htm

Zuzanna Sokołowska (1982), historyk i filozof.

ZUZANNA SOKOŁOWSKA (1982) – absolwentka historii i filozofii, wykładowca akademicki. Publikowała na łamach Arteonu, Polskiego Portalu Kultury O.pl, Rity Baum, artPapieru oraz czasopisma kulturalnego Fragile.

Dodaj komentarz


Artykuły

Opinie

Rozmowy

Czytelnia

Myślnik

Wydarzenia

Otwarcie Muzeum Podgórza

Od 26 do 29 kwietnia 2018 roku

Muzeum Podgórza, fot. Andrzej Janikowski, MHK (źródło: materiały prasowe organizatora)

Moc Natury. Henry Moore w Polsce

Od 21 kwietnia do 9 września 2018 roku

Henry Moore w swoim studiu z rzeźbą „Upright Internal/ External Form”, 1954 (źródło: materiały prasowe organizatora)

IV Międzynarodowy Festiwal Sztuki i Muzyki Incident / Accident

Od 21 kwietnia do 27 maja 2018 roku

Franz Sattler, Weiz, Austria (źródło: materiały prasowe organizatora)

Barwny świat wielu form – szkło artystyczne i użytkowe z huty w Ząbkowicach

Od 27 kwietnia do 30 września 2018 roku

Popielnica z zestawu „Asteroid”, Jan Sylwester Drost, Ząbkowice, 1960–1966, ze zbiorów Muzeum w Gliwicach, fot. B. Kubska (źródło: materiały prasowe organizatora)

Mykola Ridnyi. Twarzą do ściany

Od 20 kwietnia do 15 czerwca 2018 roku

Mykola Ridnyi, „Blind Spot” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Jarosław Kukowski i uczniowie

Od 5 do 30 kwietnia 2018 roku

Piotr Lemke, „No. 1”, akryl i olej na płycie, 100x80 cm (źródło: materiały prasowe organizatora)

Tu strzyka, tam łupie, ale rży. A sumienie kąsa. Tadeusz Brzozowski – inspiracje, konteksty, ślady

Od 22 kwietnia do 29 lipca 2018 roku

Tadeusz Brzozowski, „Spisa”, 1984, olej, płótno, własność prywatna (źródło: materiały prasowe organizatora)

12. IN OUT Festival Taniec/Obraz

Od 20 do 22 kwietnia 2018 roku

César Brodermann „Are you holding me, or am I holding myself?”, USA 2017 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Weekend Księgarń Kameralnych

Od 20 do 23 kwietnia 2018 roku

Warszawski Weekend Księgarń Kameralnych (źródło: materiały prasowe organizatora)

Projekt wystawienniczy Buddyzm

Od 15 kwietnia do 26 sierpnia 2018 roku

„Fudō Myōō”, Yamada Goro (źródło: materiały prasowe organizatora)

więcej wydarzeń
U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR