Tematem przewodnim jednej z najbardziej niesamowitych książek XX wieku, powieści Italo Calvino „Jeśli zimową nocą podróżny”, jest obfitujący w nagłe zwroty akcji romans Czytelnika i Czytelniczki. Gdyby Calvino żył i miał stworzyć „remake”, którego akcja działaby się w Polsce Roku Pańskiego 2011, Czytelniczka i Czytelnik najpewniej skończyliby jako single – prawdopodobieństwo, że kiedykolwiek się spotkają, jest zatrważająco niskie i z każdą sekundą gwałtownie maleje. Wkrótce nie pomogą nawet portale randkowe – większość z nich już dawno zrezygnowała z rubryki „ulubiona książka”.

Warszawskie Targi Książki (źródło: materiały prasowe organizatora)

Warszawskie Targi Książki (źródło: materiały prasowe organizatora)

Rezultaty badań Biblioteki Narodowej nie nastrajają optymistycznie: 56% Polaków nie miało w zeszłym roku w rękach żadnej książki (nawet kucharskiej), a 46% nie czytało choćby krótszych tekstów czy artykułów. Nie czyta aż 20% osób z wyższym wykształceniem. Na tle Francuzów (69% czytających) wypadamy żałośnie, a o Czechach chyba w ogóle nie warto wspominać (86%). Co istotne, najgwałtowniej spada liczba osób czytających intensywnie (więcej niż 6 książek rocznie) – w 2004 roku stanowili jeszcze 24% ankietowanych, w 2010 już tylko 12%. Nie czyta połowa pracowników administracji i usług, a także 44% prywatnych przedsiębiorców. Coraz mniej osób posiada prywatne księgozbiory. Ankieta ujawniła też istnienie sporej (13%) grupy ludzi, którzy kupili w zeszłym roku przynajmniej jedną książkę, ale nie mieli nawet czasu żeby do niej zajrzeć.

Równocześnie z przeprowadzonych na początku maja przez CBOS badań wynika, że jednak lubimy czytać książki (61% ankietowanych). A przynajmniej Polki lubią (72%), bo wśród mężczyzn zdania są równo podzielone. Najbardziej lubią czytać ludzie z wykształceniem wyższym (82%) i pomiędzy 35 a 44 rokiem życia (71%). Najwięcej badanych kupuje książki lub pożycza je od znajomych (po 47%), nieco mniej osób korzysta z bibliotek (40%). Chociaż w przypadku ankietowanych w wieku 18–24, w tym uczniów i studentów, większość korzysta właśnie z bibliotek.

Nasuwa się dosyć naiwne pytanie: skoro lubimy, to dlaczego nie czytamy? I czy niski poziom czytelnictwa jest sprawą narodową? Czy stanowi w ogóle jakikolwiek problem? „Lubimy chronić naszą tożsamość kulturową, ale nikt nie pyta, co się z nią stanie w społeczeństwie, które wyrzeka się swojego kanonu lub nie umie go krytycznie czytać” – pisze Beata Stasińska („Czytaj albo giń!”, Gazeta Wyborcza, 14 maja 2011). Stasińska przyjmuje prostą, ale skuteczną strategię: dane o zatrważającym stanie czytelnictwa zestawia z informacjami o tym, jak w innych krajach Europy (we Francji, Norwegii, Niemczech) promowane jest czytanie. Skoro inne narody uważają, że czytanie książek jest z jakiegoś powodu ważne, może po prostu my coś przeoczyliśmy? Jeśli nauki humanistyczne są naszą mocniejszą stroną (biorąc choćby pod uwagę, ile lamentów wywołało wprowadzenie obowiązkowej matury z matematyki), jak polski rząd stara się sprawić, abyśmy nawet w tej dziedzinie nie pozostawali w tyle za resztą świata?

Wprowadzając podatek na książki. Od 1 stycznia sprzedaż książek w Polsce jest objęta podatkiem VAT w wysokości 5%. Reforma ta, jak wiele innych przed nią, początkowo zaowocowała chaosem. Wydawcy wynegocjowali sobie czteromiesięczny okres przejściowy, który zwalniał z podatku książki ujęte w inwentaryzacji na dzień 31 grudnia. Okres przejściowy nie obejmował już jednak hurtowników, co sprawiło, że w efekcie nabywcy detaliczni i tak musieli zapłacić za książki więcej. W dodatku, jak stwierdził Piotr Marciszuk, prezes Polskiej Izby Książki, księgarnie musiały w tym czasie prowadzić podwójną księgowość dla tych samych książek, opatrzonych różną stawką VAT w zależności od terminu dostawy. Teraz, kiedy zakończył się okres przejściowy, można już stwierdzić, że jedną z konsekwencji wprowadzenia podatku jest zaostrzenie konfliktu między wydawcami a hurtownikami.

Pod pretekstem wprowadzenia nowego podatku niektórzy hurtownicy próbują renegocjować umowy z wydawcami: wydłużyć terminy dostaw, wprowadzić dodatkowe opłaty, powiększyć marżę. Zdaniem obserwatorów nieuregulowane od lat relacje pomiędzy wydawcami i dystrybutorami mogą być znacznie większym problemem niż wprowadzenie VAT-u. Prezes Biblioteki Analiz Łukasz Gołębiewski przewiduje, że ten rok będzie bardzo trudny dla rynku i należy oczekiwać spadku sprzedaży. Można zgadywać, że kiedy specjaliści wypowiadają się o napiętej sytuacji pomiędzy wydawcami a dystrybutorami, w tej drugiej grupie mają na myśli głównie monopolistów. Jak wskazuje przygotowywany co roku przez Bibliotekę Analiz raport o stanie rynku książki w Polsce, poza Empikiem nie ma u nas dużych i silnych sieci księgarskich. To zresztą właśnie z tego powodu UOKiK zablokował w lutym fuzję Empiku z Merlinem – gdyby do niej doszło, nowopowstała spółka mogłaby dyktować warunki na rynku, a wydawcy staliby się jej zakładnikami (warto nadmienić, że 1 sierpnia poinformowano oficjalnie o wykupieniu przez Empik Media & Fashion pakietu kontrolnego księgarni internetowej Gandalf, której istotną część działalności stanowi dystrybucja podręczników – dotąd Empik „zaniedbywał” tę gałąź rynku).

Strony: 1 2 3 4 5

Dodaj komentarz

Wydarzenia

AKCES – 5. Konkurs Najlepszych Dyplomów Sztuki Mediów

Od 16 maja do 7 czerwca 2019 roku

Anastasia Pataridze, Happiness said don’t look for me, 2018 (źródło: materiały prasowe)

XIII Węgierska Wiosna Filmowa

Od 12 maja do 23 czerwca 2019 roku

Plakat festiwalu XIII Węgierska Wiosna Filmowa (źródło: materiały prasowe)

Czarno na białym. 200 lat rysunku w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych

Od 26 kwietnia do 29 września 2019 roku

Leon Wyczółkowski, Dziewczyna z okolic Krakowa, 1907, Muzeum Narodowe w Krakowie (źródło: materiały prasowe)

Aleksandra Simińska. Arché. Malarstwo

Od 26 kwietnia do 2 czerwca 2019 roku

Aleksandra Simińska, 1993, Pałac w Samostrzelu, 1993, technika mieszana na kartonie, 367×426 (źródło: materiały prasowe)

W nocy twarzą ku niebu

Od 27 kwietnia do 16 czerwca 2019 roku

Plakat wystawy W nocy twarzą ku niebu (źródło: materiały prasowe)

XXI Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego. Z dreszczykiem

18–19 maja oraz 25–26 maja 2019 roku

Wnętrze kościoła pw. Nawiedzenia NMP w Iwkowej, fot. K. Schubert (źródło: materiały prasowe)

Dzień Wolnej Sztuki w muzeach i galeriach w całej Polsce

27 kwietnia 2019 roku

27 kwietnia 2019 – Dzień Wolnej Sztuki w muzeach i galeriach w całej Polsce (źródło: materiały prasowe)

Prototypy 02: Codex Subpartum

Od 12 kwietnia do 9 czerwca 2019 roku

Joseph Beuys, Beuys by Warhol, grafika, 1980 (źródło: materiały prasowe)

Planetarium – wystawa Jiříego Kovandy

Od 11 kwietnia do 30 maja 2019 roku

Jiří Kovanda, Na ruchomych schodach… Odwrócony, wpatruję się w oczy osoby stojącej za mną…, performans, Praga, 1977 r. (źródło: materiały prasowe)

16. Festiwal Misteria Paschalia: kierunek Włochy

Od 15 do 22 kwietnia 2019 roku

Festiwal Misteria Paschalia, fot. Krakowskie Biuro Festiwalowe (źródło: materiały prasowe)

więcej wydarzeń