Aktywne strony internetowe, w których przedstawia się ofertę edukacyjną,  posiada 717 na 1025 istniejących muzeów co daje blisko 70% instytucji muzealnych.Niektóre instytucje kultury proponują np. internetowe warsztaty czy też lekcje dla niepełnosprawnych.

Wizerunek pracownika instytucji kultury na stronach WWW (źródło: materiały prasowe)

Wizerunek pracownika instytucji kultury na stronach WWW (źródło: materiały prasowe)

W tym miejscu należy zastanowić się na możliwością wykorzystania zdjęć czy wizerunków pracowników, zrobionych właśnie podczas warsztatów. Czy istniej możliwość udostępniania takich zdjęć np. na stronach internetowych, czy istnieje wreszcie możliwość przedstawianie np. nagranej lekcji muzealnej on-line.

Celowo pomijam tu kwestie związane z obecnością innych osób i utrwaleniem oraz rozpowszechnieniem ich wizerunków. Omawiana sytuacja dotyczy wykadrowania samej postaci pracownika instytucji muzeum. Analizie poddana zostanie sytuacji gdy instytucja utrwala wizerunek pracownika właśnie podczas warsztatów. Jak się wydaje pracownika instytucji, w takim przypadku można per analogiae uznać za artystę wykonawcę.

Problematyka pracowniczego artystycznego wykonania nie została uregulowana odrębnie w prawie autorskim. Aby rozpocząć analizę kwestii związanych z wizerunkiem pracownikiem jako aktora (bo chyba tak należało by tę kwestię rozpatrywać) koniecznym wydaje się przedstawienie problematyki samego artystycznego wykonania.

Art. 85 ust. 2 pr.aut.94 stanowi natomiast iż „artystycznymi wykonaniami, w rozumieniu ust. 1, są w szczególności: działania aktorów, recytatorów, dyrygentów, instrumentalistów, wokalistów, tancerzy i mimów oraz innych osób w sposób twórczy przyczyniających się do powstania wykonania.

M. Czajkowska – Dąbrowska2 uznaje iż działania korepetytorów, nauczycieli śpiewu, baletmistrzów czy kierowników chórów nie są działaniami artystycznymi.

Odmiennego zdania jest A. Szewc3, który uznaje, iż pogląd o nie zaliczaniu do artystów wykonawców m.in. korepetytorów czy nauczycieli śpiewu jest dyskusyjny, stwierdzając jednocześnie iż „z całą pewnością poza nawias wyłączyć można (…) te osoby, których wkład w powstanie artystycznego wykonania miał charakter organizacyjny (kierownik produkcji, intendent itp.).

Pracownik instytucji, który przygotowuje scenariusz wykładu/warsztatu/lekcji, będącej utworem, a następnie w sposób twórczy wykonuje ów utwór, może w określonych przypadkach być traktowany jako artysta wykonawca.

W zakresie pracowniczego artystycznego wykonania – ustawa nie kreuje tutaj żadnych nowych uregulowań odsyłając w art. 92 pr.aut.94 do stosowania do artystycznych wykonań art. 12 pr.aut.94

Oznacza to iż w przypadku jeśli mamy do czynienia z pracowniczym artystycznym wykonaniem (pracownik – przewodnik w instytucji, pracownik podczas tzw. lekcji muzealnej/warsztatu) to pracodawca nabędzie prawa pokrewne (tj. prawa do artystycznych wykonań), o ile umowa o prace nie stanowi inaczej. Przepis ustawy ma charakter dyspozytywny tj. pozostawia wolę stron w innym ukształtowaniu uprawnień pracownika i pracodawcy. Oczywistym jest jednak, iż w przepisie (podobnie jak w przypadku pracowniczych praw autorskich) mowa jest o prawach majątkowych nie zaś osobistych.

W doktrynie przeważa pogląd iż momentem nabycia praw do artystycznego wykonania jest moment „realizacji artystycznego wykonania”4.

Oznacza to iż z chwilą realizacji artystycznego wykonania (co jest – jak się wydaje -  odpowiednikiem ustalenia w przypadku utworu) pracodawca nabędzie prawa do artystycznego wykonania. Będzie zatem uprawniony do swobodnego zawierania umów o wykorzystywanie artystycznego wykonania z osobami trzecimi.

W kontekście prawa do wizerunku – według poglądów doktryny, m.in. A. Matlak, T. Grzeszczak – wizerunek aktora staje się integralną częścią artystycznego wykorzystania i tym samym prawo do wykonania pochłania prawo do wizerunku artysty wykonawcy. Autorzy ci wskazują jednocześnie przykłady gdzie wykorzystanie maski artystycznej nie stanowi artystycznego wykonania (prezentacja fotosów z filmu czy przedstawienia teatralnego)5.

Podnieść należy jeszcze kwestie, choć już tylko na marginesie, wizerunku aktora grającego w utworze audiowizualnym. Zgodnie z art. 87 pr.aut.94„jeżeli umowa nie stanowi inaczej, zawarcie przez artystę wykonawcę z producentem utworu audiowizualnego umowy o współudział w realizacji utworu audiowizualnego przenosi na producenta prawa do rozporządzania i korzystania z wykonania, w ramach tego utworu audiowizualnego, na wszystkich znanych w chwili zawarcia umowy polach eksploatacji”.

Oznacza to domniemanie iż artysta zawierający umowę z producentem utworu audiowizualnego nie musi zawierać odrębnej umowy o rozpowszechnianie wizerunku. Za producenta utworu audiowizualnego zgodnie z art. 15 pr.aut.94 uznaje się (jest to domniemanie prawne) osobę której nazwisko lub nazwę uwidoczniono w tym charakterze na przedmiotach, na których utwór utrwalono, albo podano do publicznej wiadomości w jakikolwiek sposób w związku z rozpowszechnianiem utworu.

Można sobie wyobrazić np. sytuację gdy producentem będzie pracodawca (instytucja kultury). Wówczas zgodnie z art. 92 pr.aut.94 w zw. z art. 12 pr.aut.94 i w zw. z art. 86 pr.aut.94 muzeum nabędzie prawo do artystycznego wykonania na wszystkich polach eksploatacji.

Podsumowując – jeśli pracownik instytucji, w swoim zakresie obowiązków pracowniczych, ma zapis o „prowadzeniu warsztatów/lekcji muzealnych” opowiadam się za tezą, iż pracodawca nabędzie prawa pokrewne do artystycznego wykonania. Przy czym moment nabycia praw pokrewnych jest moment samego artystycznego wykonania. Instytucja będzie mogła rozpowszechniać takie artystyczne wykonanie również na własnych stronach internetowych.

Powyższy artykuł ma za zadanie przybliżyć czytelnikom zagadnienia z zakresu prawa autorskiego i praw pokrewnych, nie jest jednakże poradą prawną. O.pl Polski Portal Kultury zastrzega, iż nie ponosi odpowiedzialności za jakiekolwiek skutki zastosowania się do wskazówek zawartych w publikowanych tekstach, jak również nie gwarantuje aktualizacji treści w przyszłości zgodnie z obowiązującym stanem prawnym.

1cytuję za Raport o muzeach [w:] Raport o stanie kultury, www.kongreskultury.pl

2M.Czajkowska – Dąbrowska, [w] Komentarz do ustawy o prawie autorskim… (red.) J. Barta  s. 401

3A. Szewc, Wynagrodzenia twórców i wykonawców w prawie autorskim i wynalazczym, Sopot 1999, s. 350

4tak w szczególności S. Tomczyk „Artyści wykonawcy – prawa i ich ochrona”, Oficyna Wolters Kluwer Business, Warszawa 2008, s. 112.

5Prawo reklamy i promocji, pod red. E. Traple, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2007, s. 821

Mec. Monika Brzozowska - Adwokat, prowadzi własną Kancelarię Prawną w Warszawie i w Krakowie, specjalizując się w dziedzinie tzw. własności przemysłowej, dziennikarz, politolog, doradca i trener. Znawca problematyki z zakresu prawa autorskiego oraz prawa prasowego. Dotychczas przeprowadziła szereg szkoleń z zakresu problematyki prawa autorskiego. Prowadzi obsługę prawną instytucji kultury (m.in. IPN, Bytomskie Centrum Kultury), wydawnictw (Wydawnictwo Złote Myśli), firma farmaceutycznych, Agencji Reklamowych, PR – owskich i eventowych, administracji publicznej. Publikuje w specjalistycznej prasie (stała współpraca m.in. z Marketing w praktyce, publiczni.pl, Gazetą prawną). Autorka książek pt. „Prawo prasowe w praktyce. Kazusy wraz z rozwiązaniami”; „Prawo autorskie w reklamie i marketingu” (Wydawnictwo prawnicze LexisNexis), „Prawo pracy w kazusach” (Wydawnictwo Bomis); „Prawo autorskie w działalności promocyjnej urzęduj” (wydawnictwo prawnicze Presscom) oraz „Prawo autorskie w kulturze” (wydawnictwo BECEK).

Mec. MONIKA BRZOZOWSKA – adwokat, prowadzi własną Kancelarię Prawną w Warszawie i w Krakowie, specjalizując się w dziedzinie tzw. własności przemysłowej; dziennikarz, politolog, doradca i trener. Znawca problematyki z zakresu prawa autorskiego oraz prawa prasowego. Dotychczas przeprowadziła szereg szkoleń z zakresu problematyki prawa autorskiego. Prowadzi obsługę prawną instytucji kultury (m.in. IPN, Bytomskie Centrum Kultury), wydawnictw (Wydawnictwo Złote Myśli), firm farmaceutycznych, Agencji Reklamowych, PR – owskich i eventowych, administracji publicznej.

Publikuje w specjalistycznej prasie (stała współpraca m.in. z Marketing w praktyce, publiczni.pl, Gazetą prawną, O.pl Polskim Portalem Kultury). Autorka książek pt. „Prawo prasowe w praktyce. Kazusy wraz z rozwiązaniami”; „Prawo autorskie w reklamie i marketingu” (Wydawnictwo prawnicze LexisNexis), „Prawo pracy w kazusach” (Wydawnictwo Bomis); „Prawo autorskie w działalności promocyjnej urzęduj” (wydawnictwo prawnicze Presscom) oraz „Prawo autorskie w kulturze” (wydawnictwo BECEK). Prowadzi autorski blog Kulturalna Krysia: http://www.mjtraining.pl/krysia-kulturalna

Dodaj komentarz


Recenzje

Opinie

Rozmowy

Czytelnia

Myślnik

Wydarzenia

2. Festiwal reportażu Non-Fiction

Od 25 do 27 sierpnia 2017 roku

2. Festiwal reportażu Non-Fiction (źródło: materiały prasowe organizatora)

Miedzianka Fest 2017

Od 25 do 27 sierpnia 2017 roku

Miedzianka Fest 2017 (źródło: materiały prasowe organizatora)

42. Międzynarodowy Festiwal Muzyka w Starym Krakowie

Od 15 do 31 sierpnia 2017 roku

Collegium Zieliński (źródło: materiały prasowe organizatora)

49. Międzynarodowy Festiwal Folkloru Ziem Górskich

Od 17 do 25 sierpnia 2017 roku

48. Międzynarodowy Festiwal Folkloru Ziem Górskich (źródło: materiały prasowe organizatora)

18. Letnia Akademia Filmowa

Od 11 do 20 sierpnia 2017 roku

Koncert Orkiestry Symfonicznej im. Karola Namysłowskiego pod batutą Rafała Rozmusa (źródło: materiały prasowe organizatora)

Jarmark Jagielloński

Od 12 do 15 sierpnia 2017 roku

Jarmark Jagielloński, fot. Marcin Butryn (źródło: materiały prasowe organizatora)

Zakopiański Festiwal Literacki 2017

Od 11 do 14 sierpnia 2017 roku

Zakopiański Festiwal Literacki 2016, fot. Anna Karpiel-Semberecka / UMZ (źródło: materiały prasowe organizatora)

Kromer Biecz Festival

Od 10 do 13 sierpnia 2017 roku

Robert Bachara, fot. Marcin Łuczkowski (źródło: materiały prasowe)

Szczeliny wolności. Sztuka polska w latach 1945–1948/49

Od 6 sierpnia do 12 listopada 2017 roku

Andrzej Wróblewski, „Treść uczuciowa rewolucji”, 1948, Muzeum Narodowe w Poznaniu (źródło: materiały prasowe organizatora)

OFF Festival w Katowicach

Od 4 do 6 sierpnia 2017 roku

OFF-Festival w Katowicach (źródło: materiały prasowe organizatora)

więcej wydarzeń
U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR