Symulacja, teoretyczna i artystyczna tendencja ponowoczesności oraz globalnej transformacji, opiera się na przekonaniu, że pojęcie, przedstawienie i świadomość rzeczywistości zostały ukształtowane drogą przekazu mediów elektronicznych (cyfrowych). Symulacyjne przedstawienie, tj. ekranowa wyobrażeniowość, nie ma źródła w świecie rzeczywistym, lecz pośrednio i iluzorycznie tworzy pojęcie świata dla kultury i społeczeństwa. Epoka symulacji jest epoką społeczeństwa postindustrialnego i globalnego, opartego na dominacji elektronicznej techniki cyfrowej i za jej pośrednictwem wytwarza sztuczne otoczenie współczesnego świata. W odróżnieniu od społeczeństwa przemysłowego, symulacja jest konstytuowana przez informację, a nie przez produkcję towarów definiowanych w kategorii przedmiotów. Społeczeństwo symulacji nazywane jest także społeczeństwem postsemiotycznym – charakteryzuje je językowa wymiana informacji oraz komputerowo tworzonych obrazów, które stanowią o poglądach, przekonaniach, wiedzy, emocjach i wnętrzu ponowoczesnego człowieka.

Danilo Prnjat, „Wild Beauty Models”, 2008. Fot. Archiwum M. Šuvakovića

Danilo Prnjat, „Wild Beauty Models”, 2008. Fot. Archiwum M. Šuvakovića

Poznanie świata, kultury i sztuki przestaje być reprodukcją, refleksją o świecie, kulturze oraz sztuce i staje się stworzonym z niczego (ex nihilo) modelem, który nie ma innego źródła poza własnym kodem operacyjnym. Operacyjny kod tworzenia informacji i sztucznych obrazów zarówno komputerowych, jak i wideo, poprzedza rzeczywistość i tworzy ją na kształt „rzeczywistości odłożonej na później”. W kulturze symulacji mowa jest o stechnologizowanej sztuce, stechnologizowanej duchowości, stechnologizowanych możliwościach języka, obrazach elektronicznych, erotyce cyfrowej, wojnach, które toczą się zgodnie z telewizyjnym lub internetowym scenariuszem.

Pojęcie symulacji, symulakrum i teorii symulacji zreinterpretował i uaktualnił w latach 70. i 80. francuski teoretyk kultury Jean Baudrillard. Koncepcja społeczeństwa Baudrillarda jest poststrukturalistyczna, postkrytyczna, postsytuacyjna i symulacyjna. Poststrukturalistyczna, ponieważ powstaje w tradycji przełamywania francuskiego strukturalizmu, czyli w tradycji naukowej eksplikacji medialnego wytwarzania znaczeń, sensów i wartości. Jest postkrytyczna (i postmarksistowska), bo wychodzi od tezy, że teoria krytyczna we współczesnym świecie jest nieprzydatna, a każda krytyka, każda przeciwstawna siła, tylko żywi i potwierdza system będący przedmiotem krytyki. Celem Baudrillarda jest ukazanie przejścia z punktu widzenia podmiotu do punktu widzenia przedmiotu, czyli relacji, w której już nie ma krytyki. Pole obiektu jest polem uwodzenia, losu i nieuchronności. Baudrillard już nie może być krytycznym pisarzem, ponieważ narusza autonomię podmiotu pisania. Jego teoria przywiera do własnego obiektu. Kiedy mówi o symulacji, jego mowa jest symulacyjna. Kiedy mówi o uwodzeniu, także teoria jest uwodzeniem, a kiedy mówi o nieuchronności (tym, na co nie ma wpływu), sama teoria staje się nieuchronnością. Nie mówi o faktach, lecz fantazjach, fikcjach, iluzorycznych przedstawieniach pozbawionych zewnętrznej referencji, ale wpisujących się w jej „miejsce”. Od krytycznej teorii oczekuje się teoretycznego i praktycznego postępu i emancypacji, a Baudrillard widzi i opisuje jedynie skok w fikcję lub uprzedmiotowioną banalność, którą kultura masowa ukazuje jako stabilizację społeczną.

Teoria Baudrillarda jest postsytuacyjna, ponieważ wychodzi od przewymiarowania teorii sytuacyjnej z końca lat 50. i początku 60., rozwijając jej tezy o wyobcowaniu i współczesnym społeczeństwie spektaklu. Z niezdolności krytyki do powstrzymania i zneutralizowania konsumpcyjnego społeczeństwa spektaklu wyprowadza tezę o triumfie i totalitaryzacji społeczeństwa spektaklu. W społeczeństwie spektaklu podmiot (jego świadomość, przekonania, wyobrażenia, pragnienia, system wartości i wyznawane ideologie) jest obiektem symulacji, a precyzyjniej, „wytwórczej niematerialnej pracy” na której, dodajmy, opiera się socjalizm kognitywny (Antonio Negri, Michael Hardt). Będąc podmiotem społecznym, człowiek jest implikacją trwającej inscenizacji i wyzwań permanentnej konsumpcji. Baudrillard wychodzi z założenia, że społeczeństwem kierują: (1) opisywana przez psychoanalizę fantazmatyczna logika mówiąca o identyfikacji wyobrażeniowej sfery transcendencji, władzy i seksualności, której sferą wpływu są iluzorycznie pośredniczące obiekty i otoczenie; (2) dyferencjalna logika społeczna wyprowadzona z antropologii, wskazująca na wytwarzanie i konsumpcję znaków, różnic społecznych, statusu i prestiżu. Baudrillard radykalizuje nowe moce społeczne  (przymusy), przedstawiając je jako nieuniknioną ponadhistoryczną konieczność. Według Baudrillarda dziś nie istnieją ani scena społeczna, ani lustro. W ich miejscu znajdują się ekran i sieć: od sieci zasilania energią elektryczną po sieć telewizji kablowej, satelitarnej, poczty elektronicznej i sieci komputerowe. Baudrillard wykorzystuje metaforyczne rozróżnienie lustra i ekranu: (1) lustro jako zdezaktualizowany model fizyczno-optyczny odbija postać i przygotowuje ją do transcendencji; (2) ekran jest nielustrzaną powierzchnią, na której przeprowadzane są elektronicznie generowane operacje, tj. ekran jest gładką powierzchnią operacyjną komunikacji pośredniej, czyli generowanej iluzji. W takim świecie każdy widzi siebie za sterami hipotetycznej maszyny jako osobę nieskończenie oddaloną od uniwersum powstania i istnienia. Abstrakcja, która rządzi światem jako nieunikniony elektroniczny los, przestaje być abstrakcją mapy, mimesis, lustra, czy konceptu. Została stworzona za pomocą modelu, a modele nie mają swego źródła w rzeczywistości. Dzisiejsze symulatory (komputery, sieci elektroniczne, cyfrowe odtwarzacze wideo i telewizja cyfrowa) zrównują rzeczywistość ze swoimi modelami i poprzedzają ją. Można powiedzieć, że w takim systemie iluzja poprzedza istnienie rzeczywiste.

Strony: 1 2 3

1Por. J. Baudrillard, Symulakry i symulacja, Warszawa 2005, s. 11. „Symulacja (...) wychodzi od znaku jako przywrócenia i wyroku śmierci na samą możliwość referencji”. [przyp. tłum.]

Przełożyła Joanna Rękas

 Literatura:
G. Debord, Society of the Spectacle, Black & Red, 2000.
L. Manovich, The Language of New Media, The MIT Press, 2002.
J. Baudrillard,  Simulacra and Simulation, University of Michigan Press, 1995.
J. Baudrillard, Transparency of Evil: Essays on Extreme Phenomena, Verso, 2009.
J. Baudrillard, America, Verso, 1989.
J. Baudrillard, The Ecstasy of Communication, Semiotext(e), 1988.
Y. Michaud, L'Art a l'état gazeux, Stock, 2003.
N. Bourriaud, Relational Aesthetics, Les Presses Du Réel, 1998.
N. Bourriaud, Postproduction, Lukas & Sternberg, 2007.
N. Bourriaud, Altermodern, Tate Publishing, 2009.
M. Hgardt, A. Negri, Empire,Harvard University Press, 2001.

Dodaj komentarz


Recenzje

Opinie

Rozmowy

Czytelnia

Myślnik

Wydarzenia

Zuzanna Szarek, Hanna Śliwińska. Innego końca świata nie będzie

Od 25 marca do 17 czerwca 2017 roku

Fot. Hanna Śliwińska (źródło: materiały prasowe organizatora)

Józef Hałas. Poszukiwania

Od 23 marca do 28 maja 2017 roku

Józef Hałas, „Przeciwstawienie O”, 1979 (źródło: materiały prasowe organizatora)

IDEA HOMINI. Wystawa malarstwa Marcina Kowalika

Od 29 marca do 29 kwietnia 2017 roku

Marcin Kowalik, „Grosz czynszowy”, 2017, 130 x 220 cm, akryl na płótnie (źródło: materiały prasowe organizatora)

Blue Republic. Made in Blue Republic

Od 17 marca do 4 maja 2017 roku

Blue Republic, „Made in Blue Republic”, widok ogólny wystawy, fot. Maciej Zaniewski (źródło: materiały prasowe organizatora)

Short Waves Festival 2017

Od 21 do 26 marca 2017 roku

„Więzi”, reż. Zofia Kowalewska – kadr z filmu (źródło: materiały prasowe organizatora)

Alina Belyagina. Body Building

Od 22 marca do 1 kwietnia 2017 roku

Alina Belyagina. Body Building, fot. Dymitry Pankov (źródło: materiały prasowe organizatora)

Prawie wszystko o Zwierzyńcu

Od 25 marca do 3 września 2017 roku

Z wystawy „Prawie wszystko o Zwierzyńcu” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Piotr Michałowski (1800–1855). Malarstwo i rysunek

Od 18 marca do 21 maja 2017 roku

Piotr Michałowski, „Krakus na koniu”, fot. A.R. Skowroński  (źródło: materiały prasowe organizatora)

Jednoczesność zdarzeń

Wystawa wybranych prac laureatów i finalistów konkursu Artystyczna Podróż Hestii

Od 17 marca do 16 kwietnia 2017 roku

Olga Kowalska „Dom” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Kolekcja sfragistyczna Friedricha Augusta Vossberga

Od 14 marca do 28 maja 2017 roku

Typariusz pieczęci sekretnej Olsztyna, 2 poł. XIV w. (źródło: materiały prasowe organizatora)

więcej wydarzeń
U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR