Symulacja, teoretyczna i artystyczna tendencja ponowoczesności oraz globalnej transformacji, opiera się na przekonaniu, że pojęcie, przedstawienie i świadomość rzeczywistości zostały ukształtowane drogą przekazu mediów elektronicznych (cyfrowych). Symulacyjne przedstawienie, tj. ekranowa wyobrażeniowość, nie ma źródła w świecie rzeczywistym, lecz pośrednio i iluzorycznie tworzy pojęcie świata dla kultury i społeczeństwa. Epoka symulacji jest epoką społeczeństwa postindustrialnego i globalnego, opartego na dominacji elektronicznej techniki cyfrowej i za jej pośrednictwem wytwarza sztuczne otoczenie współczesnego świata. W odróżnieniu od społeczeństwa przemysłowego, symulacja jest konstytuowana przez informację, a nie przez produkcję towarów definiowanych w kategorii przedmiotów. Społeczeństwo symulacji nazywane jest także społeczeństwem postsemiotycznym – charakteryzuje je językowa wymiana informacji oraz komputerowo tworzonych obrazów, które stanowią o poglądach, przekonaniach, wiedzy, emocjach i wnętrzu ponowoczesnego człowieka.

Danilo Prnjat, „Wild Beauty Models”, 2008. Fot. Archiwum M. Šuvakovića

Danilo Prnjat, „Wild Beauty Models”, 2008. Fot. Archiwum M. Šuvakovića

Poznanie świata, kultury i sztuki przestaje być reprodukcją, refleksją o świecie, kulturze oraz sztuce i staje się stworzonym z niczego (ex nihilo) modelem, który nie ma innego źródła poza własnym kodem operacyjnym. Operacyjny kod tworzenia informacji i sztucznych obrazów zarówno komputerowych, jak i wideo, poprzedza rzeczywistość i tworzy ją na kształt „rzeczywistości odłożonej na później”. W kulturze symulacji mowa jest o stechnologizowanej sztuce, stechnologizowanej duchowości, stechnologizowanych możliwościach języka, obrazach elektronicznych, erotyce cyfrowej, wojnach, które toczą się zgodnie z telewizyjnym lub internetowym scenariuszem.

Pojęcie symulacji, symulakrum i teorii symulacji zreinterpretował i uaktualnił w latach 70. i 80. francuski teoretyk kultury Jean Baudrillard. Koncepcja społeczeństwa Baudrillarda jest poststrukturalistyczna, postkrytyczna, postsytuacyjna i symulacyjna. Poststrukturalistyczna, ponieważ powstaje w tradycji przełamywania francuskiego strukturalizmu, czyli w tradycji naukowej eksplikacji medialnego wytwarzania znaczeń, sensów i wartości. Jest postkrytyczna (i postmarksistowska), bo wychodzi od tezy, że teoria krytyczna we współczesnym świecie jest nieprzydatna, a każda krytyka, każda przeciwstawna siła, tylko żywi i potwierdza system będący przedmiotem krytyki. Celem Baudrillarda jest ukazanie przejścia z punktu widzenia podmiotu do punktu widzenia przedmiotu, czyli relacji, w której już nie ma krytyki. Pole obiektu jest polem uwodzenia, losu i nieuchronności. Baudrillard już nie może być krytycznym pisarzem, ponieważ narusza autonomię podmiotu pisania. Jego teoria przywiera do własnego obiektu. Kiedy mówi o symulacji, jego mowa jest symulacyjna. Kiedy mówi o uwodzeniu, także teoria jest uwodzeniem, a kiedy mówi o nieuchronności (tym, na co nie ma wpływu), sama teoria staje się nieuchronnością. Nie mówi o faktach, lecz fantazjach, fikcjach, iluzorycznych przedstawieniach pozbawionych zewnętrznej referencji, ale wpisujących się w jej „miejsce”. Od krytycznej teorii oczekuje się teoretycznego i praktycznego postępu i emancypacji, a Baudrillard widzi i opisuje jedynie skok w fikcję lub uprzedmiotowioną banalność, którą kultura masowa ukazuje jako stabilizację społeczną.

Teoria Baudrillarda jest postsytuacyjna, ponieważ wychodzi od przewymiarowania teorii sytuacyjnej z końca lat 50. i początku 60., rozwijając jej tezy o wyobcowaniu i współczesnym społeczeństwie spektaklu. Z niezdolności krytyki do powstrzymania i zneutralizowania konsumpcyjnego społeczeństwa spektaklu wyprowadza tezę o triumfie i totalitaryzacji społeczeństwa spektaklu. W społeczeństwie spektaklu podmiot (jego świadomość, przekonania, wyobrażenia, pragnienia, system wartości i wyznawane ideologie) jest obiektem symulacji, a precyzyjniej, „wytwórczej niematerialnej pracy” na której, dodajmy, opiera się socjalizm kognitywny (Antonio Negri, Michael Hardt). Będąc podmiotem społecznym, człowiek jest implikacją trwającej inscenizacji i wyzwań permanentnej konsumpcji. Baudrillard wychodzi z założenia, że społeczeństwem kierują: (1) opisywana przez psychoanalizę fantazmatyczna logika mówiąca o identyfikacji wyobrażeniowej sfery transcendencji, władzy i seksualności, której sferą wpływu są iluzorycznie pośredniczące obiekty i otoczenie; (2) dyferencjalna logika społeczna wyprowadzona z antropologii, wskazująca na wytwarzanie i konsumpcję znaków, różnic społecznych, statusu i prestiżu. Baudrillard radykalizuje nowe moce społeczne  (przymusy), przedstawiając je jako nieuniknioną ponadhistoryczną konieczność. Według Baudrillarda dziś nie istnieją ani scena społeczna, ani lustro. W ich miejscu znajdują się ekran i sieć: od sieci zasilania energią elektryczną po sieć telewizji kablowej, satelitarnej, poczty elektronicznej i sieci komputerowe. Baudrillard wykorzystuje metaforyczne rozróżnienie lustra i ekranu: (1) lustro jako zdezaktualizowany model fizyczno-optyczny odbija postać i przygotowuje ją do transcendencji; (2) ekran jest nielustrzaną powierzchnią, na której przeprowadzane są elektronicznie generowane operacje, tj. ekran jest gładką powierzchnią operacyjną komunikacji pośredniej, czyli generowanej iluzji. W takim świecie każdy widzi siebie za sterami hipotetycznej maszyny jako osobę nieskończenie oddaloną od uniwersum powstania i istnienia. Abstrakcja, która rządzi światem jako nieunikniony elektroniczny los, przestaje być abstrakcją mapy, mimesis, lustra, czy konceptu. Została stworzona za pomocą modelu, a modele nie mają swego źródła w rzeczywistości. Dzisiejsze symulatory (komputery, sieci elektroniczne, cyfrowe odtwarzacze wideo i telewizja cyfrowa) zrównują rzeczywistość ze swoimi modelami i poprzedzają ją. Można powiedzieć, że w takim systemie iluzja poprzedza istnienie rzeczywiste.

Strony: 1 2 3

1Por. J. Baudrillard, Symulakry i symulacja, Warszawa 2005, s. 11. „Symulacja (...) wychodzi od znaku jako przywrócenia i wyroku śmierci na samą możliwość referencji”. [przyp. tłum.]

Przełożyła Joanna Rękas

 Literatura:
G. Debord, Society of the Spectacle, Black & Red, 2000.
L. Manovich, The Language of New Media, The MIT Press, 2002.
J. Baudrillard,  Simulacra and Simulation, University of Michigan Press, 1995.
J. Baudrillard, Transparency of Evil: Essays on Extreme Phenomena, Verso, 2009.
J. Baudrillard, America, Verso, 1989.
J. Baudrillard, The Ecstasy of Communication, Semiotext(e), 1988.
Y. Michaud, L'Art a l'état gazeux, Stock, 2003.
N. Bourriaud, Relational Aesthetics, Les Presses Du Réel, 1998.
N. Bourriaud, Postproduction, Lukas & Sternberg, 2007.
N. Bourriaud, Altermodern, Tate Publishing, 2009.
M. Hgardt, A. Negri, Empire,Harvard University Press, 2001.

Dodaj komentarz


Recenzje

Opinie

Rozmowy

Czytelnia

Myślnik

Wydarzenia

14. Wiosna Jazzowa Zakopane 2017

Od 28 kwietna do 2 maja 2017 roku

Mateusz Gawęda Trio (źródło: materiały prasowe organizatora)

Zuza Golińska / Magdalena Łazarczyk. Niewidzialna ściana

Od 28 kwietnia do 1 czerwca 2017 roku

Zuza Golińska / Magdalena Łazarczyk, stopklatka z wideo „Niewidzialna Ściana”, 2017 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Sztuka w sztuce

Od 28 kwietnia do 1 października 2017 roku

Tezi Gabunia, „Włóż głowę do galerii (Luwr”), 2015–2016, instalacja, 50 × 82 × 50 cm, dzięki uprzejmości T. Gabunii, Popiashvili Gvaberidze Window Project, Tbilisi (źródło: materiały prasowe organizatora)

Tu jesteśmy

Wybrane prace z kolekcji Krzysztofa Musiała

Od 28 kwietnia do 15 sierpnia 2017 roku

Henryk Stażewski, „Kompozycja nr 33”, 1975, akryl, płyta, fot. Agata Ciołek (źródło: materiały prasowe organizatora)

Bratislava pro Wratislavia / Wratislavia pro Bratislava

Od 27 kwietnia do 3 czerwca 2017 roku

Martin Špirec, „Morze spokoju”, 2015 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Okupanci. Niemcy w Krakowie

Od 27 kwietnia do 29 października 2017 roku

Żołnierz niemiecki na moście Dębnickim pozujący do zdjęcia na tle Wawelu. Na rewersie odręczny podpis: „Przed wyruszeniem transportu z Krakowa do Berdyczowa” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Presja istnienia

Od 21 kwietnia do 12 maja 2017 roku

Piotr Ambroziak, „Urban cave III”, akryl, spray, 2017 (źródło: materiały autora)

Henryk Stażewski. Kolekcja sztuki XX wieku

Od 21 kwietnia do 11 czerwca 2017 roku

Henryk Stażewski, bez tytułu, poł 70. XX ., fot. © Muzeum Narodowe w Gdańsku (źródło: materiały prasowe organizatora)

2. Weekend Księgarń Kameralnych

Od 21 do 23 kwietnia 2017 roku

Warszawski Weekend Księgarń Kameralnych 2016 (źródło: materiały prasowe)

11. IN OUT Festival

Od 22 do 23 kwietnia 2017 roku

Festival IN OUT (źródło: materiały prasowe organizatora)

więcej wydarzeń
U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR