Architektura pamięci. Bałka, Bartana, Narkevicius, Odenbach, 16 marca - 23 maja 2010,
Muzeum Sztuki w Łodzi, Kurator: Maria Morzuch

Sformułowany przez kuratorkę Marię Morzuch problem, będący przyczynkiem do prezentowanej w łódzkim Muzeum Sztuki wystawy Architektura pamięci, dotyczy sposobu funkcjonowania zbiorowej pamięci wpisanej w miejsca, w architekturę, pomnik i wyznaczające, jak pisze Morzuch, „struktury przestrzeni, władzy, pamięci”. Całość odnosi się do powojennej historii Europy naznaczonej śladami faszyzmu oraz utopią komunizmu. Do udziału w projekcie zaproszono Mirosława Bałkę, Yael Bartana, (Izrael), Deimantasa Narkeviciusa, (Litwa) i Marcela Odenbacha, (Niemcy). W efekcie powstały cztery prace wideo, każda operująca innym językiem estetycznym. Artyści wykorzystali różnorodne sposoby budowania narracji: mamy tu film foundfootage, rejestrację transmisji telewizyjnej, epicki dokument.

 Mirosław Bałka, <em>HBE F114</em>

Mirosław Bałka, HBE F114

Najmocniejszym akcentem wystawy jest praca Mirosława Bałki HBE F114. Artysta zapętlił kilkunastosekundowy, nagrany z telewizyjnej relacji, moment przyjazdu papieża Benedykta XVI na teren obozu koncentracyjnego Auschwitz (maj 2006). W filmie nie widzimy samego papieża, jedynie otoczony ochroną samochód przejeżdżający pod bramą ze słynnym hasłem Arbeit macht frei. Jest to jedyna z prac ekspozycji, która traktuje o wypieraniu pamięci. Bałka przyjął pozycję historycznych fundamentalistów, dla których Niemcy oraz wszystko, co niemieckie naznaczone jest niezmywalnym znamieniem  hitleryzmu; budzi niechęć i rodzi irracjonalne lęki. Nie dziwi fakt, iż to właśnie polska realizacja podjęła ton „moralizatorski”. Wydarzenia ostatnich tygodni potwierdziły naszą skłonność do fetowania i uświęcania tragedii narodowych. Każe nam się nam pamiętać, uczy się historii jako świętości, nawet jeżeli jest to historia klęski. Pomija się przy tym fakt, że zapominanie, tak samo jak pamięć posiada funkcje przystosowawcze oraz to, iż pomnik  jest symbolem, czyli strukturą otwartą, mogąca pomieścić niemalże nieskończenie wiele znaczeń. HBE F114 ilustruje również medialne machinacje świadomie grające na społecznych nastrojach oraz narodowych kompleksach. Wszystko to w celu tworzenia tanich sensacji (nie wszyscy pamiętają zapewne jakie oburzenie wywołała informacja o tym, iż w Auschwitz papież Benedykt XVI modlić się będzie po niemiecku).

Konstruując W nieznane, „balladę o codzienności”, Deimantas Narkevičius sięgnął po archiwalne materiały dokumentujące życie w Niemczech Wschodnich. Wykorzystane filmy ukazujące wiele aspektów życia w rozwijającym się NRD zostały przez artystę swobodnie połączone w pełen nostalgii obraz utraconego raju. Narkevičius zaprezentował zapamiętane przez celuloidową taśmę „szczęśliwe życie zwykłych ludzi”. Życie, w którym praca jest przyjemnością, w którym społeczeństwo wytwarza i celebruje dobra kultury. Uwodzicielski urok utopii w pracy litewskiego artysty przemawia do widza charakterystycznymi kolorami filmów marki ORWO. Artysta nie feruje wyrokami, nie rozlicza przeszłości a materiały, które wykorzystał, choć stworzone w celach propagandowych, pozbawione są nachalnej i wprost wyrażonej ideologizacji; polityka jest tu wszechobecna i niewidoczna zarazem, jest przezroczysta.

Strony: 1 2

Przemysław Chodań – religioznawca, autor tekstów o sztuce współczesnej.

Dodaj komentarz


Artykuły

Opinie

Rozmowy

Rzeźby z przyszłości

Agata Agatowska

Agata Agatowska, „Infinity – Shadow of the Hand”, „Nieskończoność – cień ręki”, część II, Galeria Miasta Trzyniec, Czechy, 2015, fot. Krzysztof Morcinek (źródło: dzięki uprzejmości artystki)

Pejzaże twarzy

Tadeusz Rolke

Tadeusz Rolke (źródło: materiały własne)

Talerz zwany druciakiem

Andrzej Barański

„Księstwo”, reż. Andrzej Barański, kadr z filmu (źródło: materiały Best Film)

Zrobimy renesans!

Anna Karczewska

Anna Karczewska, fot. Marta Ankiersztejn (źródło: dzięki uprzejmości A. Karczewskiej)

Nowy podział świata

Ryszard Kapuściński

Ryszard Kapuściński (źródło: materiały własne)
więcej artykułów

Czytelnia

Myślnik

Wydarzenia

Marcin Podolec. Morze po kolana

Ekspozycja w ramach projektu „Kadry pod napięciem”

Od 31 marca do 30 czerwca 2017 roku

Marcin Podolec, „Morze po kolana”, Mazowieckie Centrum Sztuki Współczesnej Elektrownia w Radomiu (źródło: materiały prasowe)

Możliwość rzeźby. Pracownia Jerzego Jarnuszkiewicza

Od 31 marca do 28 kwietnia 2017 roku

Zofia Kulik, „Studium natury (postać kobieca ponad horyzontem)”, 1969/70, fot. Z. Kulik, Archiwum Pracowni Jerzego Jarnuszkiewicza, Muzeum ASP w Warszawie (źródło: materiały prasowe organizatora)

9. CoCArt Music Festival

Od 30 marca do 1 kwietnia 2017 roku

Robert Lippok (źródło: materiały prasowe organizatora)

Adam Myjak. Rzeźba, rysunek

Od 25 marca do 21 maja 2017 roku

Adam Myjak (źródło: materiały prasowe organizatora)

Tannhäuser

31 marca 2017 roku

„Tannhäuser”, opera Ryszarda Wagnera, fot. Vincent Lifer (źródło: materiały prasowe organizatora)

Muzeum Teatru im. Henryka Tomaszewskiego

29 marca 2017 roku

Zaczarowany świat teatru (źródło: materiały prasowe muzeum)

Zuzanna Szarek, Hanna Śliwińska. Innego końca świata nie będzie

Od 25 marca do 17 czerwca 2017 roku

Fot. Hanna Śliwińska (źródło: materiały prasowe organizatora)

Józef Hałas. Poszukiwania

Od 23 marca do 28 maja 2017 roku

Józef Hałas, „Przeciwstawienie O”, 1979 (źródło: materiały prasowe organizatora)

IDEA HOMINI. Wystawa malarstwa Marcina Kowalika

Od 29 marca do 29 kwietnia 2017 roku

Marcin Kowalik, „Grosz czynszowy”, 2017, 130 x 220 cm, akryl na płótnie (źródło: materiały prasowe organizatora)

Blue Republic. Made in Blue Republic

Od 17 marca do 4 maja 2017 roku

Blue Republic, „Made in Blue Republic”, widok ogólny wystawy, fot. Maciej Zaniewski (źródło: materiały prasowe organizatora)

więcej wydarzeń
U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR