W przepastnych magazynach instytucji kultury znajdują się stare fotografie reporterskie. Czy można je wykorzystać? Czy można je opublikować w Internecie? Jest to niezmiernie interesująca tematyka.

Za tzw. „stare fotografie reporterskie”, na potrzeby niniejszego artykułu, uznać należy fotografie powstałe przed 1994 rokiem. Ma to istotne znaczenie, dlatego że pod rządami poprzednich ustaw o prawie autorskim – fotografie reporterskie nie były przedmiotem ochrony prawno-autorskiej.

Jak zdefiniować fotografię reporterską?

By przejść do analizy prawnej dotyczącej statusu prawnego „starych” fotografii reporterskich, należy określić, zdefiniować fotografię reporterską.

Fotografia reporterska akcentuje przedmiot fotografii, czyli reporterski charakter. Sam reportaż – do którego nawiązuje ta kategoria utworów – to zgodnie z definicją leksykalną „żywy opis zdarzeń i faktów znanych autorowi z bezpośredniej obserwacji1.

W uzasadnieniu jednego z wyroków Sąd 2 stwierdził, iż „reportaż jest opisem rozgrywających się na oczach autora zdarzeń, a fotografia reporterska jest uchwyceniem „na gorąco” obserwowanego zdarzenia, migawką tego, co się działo, a nie tłem, w którym wcześniej rozwijała się akcja”.

W dzisiejszym orzecznictwie dominuje pogląd, iż „zdjęcie reporterskie musi dotyczyć aktualnych zdarzeń. Kadr ma je dokumentować, bowiem prawo przedruku dotyczy tylko takich ram czasowych, w jakich zachowuje aktualność z punktu widzenia szybkości obiegu informacji3.

UWAGA! Fotografia reporterska „jest efektem naocznej obserwacji lub uczestnictwa autora w wydarzeniach mających miejsce przed obiektywem jego aparatu. Fotograf sporządza “na gorąco” obraz utrwalający wybrany przez siebie fragment rozgrywającej się rzeczywistości4.

W tym miejscu podnieść należy, iż dziś fotografia reporterska jest chroniona przez prawo autorskie, a co z fotografiami, które powstały w latach 1952-1994 (tj. pod rządami poprzednio istniejącej ustawy)?

Zgodnie z art. 5 pkt 3 pr.aut. z 1952 r. „nie stanowią przedmiotu prawa autorskiego informacje prasowe i reporterskie zdjęcia fotograficzne”. Oznacza to, iż fotografie reporterskie stworzone przed 1994 r. nie były chronione w latach 1952 -1994. Ustawa o prawie autorskim z 1926 r. nie wyłączała tej kategorii fotografii spod ochrony. Wyłączenie fotografii reporterskiej z prawa z 1952 r. podyktowane było jak się wydaje – „zapewnieniu prasie nieograniczonego przez prawo autorskie dostępu do ilustracji informacyjnej5. Prowadziło to do tego, że fotografia reporterska, która posiadała cechy twórcze,  nawet mimo uczynienia zastrzeżenia o jakim mowa w art. 2 pr.aut. z 1952 r., i tak mogła być wykorzystywana i dowolnie rozpowszechniana z uwagi na fakt, że nie była przedmiotem prawa autorskiego z 1952 r.

Brak ochrony dla fotografii reporterskiej w ustawie z 1952 r. powoduje, iż… fotografie te nie są chronione przez  dzisiejszą ustawę. Nie następuje tutaj tzw. „odżycie praw” z uwagi na fakt, iż odżycie praw dotyczy tylko tych praw, które wygasły. Nie obejmuje zaś dzieł, które nigdy nie były przedmiotem prawa autorskiego.

UWAGA! fotografie prasowe i reporterskie wykonane w latach 1952 – 1994 nie znajdują się pod ochroną prawa autorskiego

Reasumując powyższe rozważania

  1. jeśli instytucja kultury posiada tzw. fotografie reporterskie powstałe w latach 1952 -1994, na podstawie ustawy z 1952 r. -  fotografie te nie stanowiły przedmiotu prawa autorskiego.
  2. Skoro nie stanowiły przedmiotu prawa autorskiego w czasie obowiązywania poprzedniej ustawy, to nie są one chronione i dziś.
  3. Co do zasady mogą zostać opublikowane na stronach WWW.

UWAGA! Twórca mógłby – jak się wydaje – skorzystać z prawa do ochrony swojej twórczości na podstawie art. 23 k.c.,  w przypadku korzystania z jego twórczości przez podmioty trzecie, bez zapłaty wynagrodzenia dla twórcy

Powyższy artykuł ma za zadanie przybliżyć czytelnikom zagadnienia z zakresu prawa autorskiego i praw pokrewnych, nie jest jednakże poradą prawną. O.pl Polski Portal Kultury zastrzega, iż nie ponosi odpowiedzialności za jakiekolwiek skutki zastosowania się do wskazówek zawartych w publikowanych tekstach, jak również nie gwarantuje aktualizacji treści w przyszłości zgodnie z obowiązującym stanem prawnym.

1M. Szymczak (red.) Słownik języka polskiego, Warszawa 1999, t. III, s. 45

2Orzeczenie Sądu Apelacyjnego w Poznaniu, z dnia 30 czerwca 1992 r., I ACr 220/92, OSA 1993/4/24

3tak w szczególności orzeczenie Sądu Apelacyjnego w Warszawie, z dnia 19 sierpnia 2005 r., VI ACa 330/05, Apel.-W-wa 2006/3/22

4Orzeczenie Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 8 listopada 2006 r., I ACa 746/06, LEX nr 298399.

5tak w szczególności R.M. Sarbiński, Utwór fotograficzny  i jego twórca w prawie autorskim”., s. 259

Mec. Monika Brzozowska - Adwokat, prowadzi własną Kancelarię Prawną w Warszawie i w Krakowie, specjalizując się w dziedzinie tzw. własności przemysłowej, dziennikarz, politolog, doradca i trener. Znawca problematyki z zakresu prawa autorskiego oraz prawa prasowego. Dotychczas przeprowadziła szereg szkoleń z zakresu problematyki prawa autorskiego. Prowadzi obsługę prawną instytucji kultury (m.in. IPN, Bytomskie Centrum Kultury), wydawnictw (Wydawnictwo Złote Myśli), firma farmaceutycznych, Agencji Reklamowych, PR – owskich i eventowych, administracji publicznej. Publikuje w specjalistycznej prasie (stała współpraca m.in. z Marketing w praktyce, publiczni.pl, Gazetą prawną). Autorka książek pt. „Prawo prasowe w praktyce. Kazusy wraz z rozwiązaniami”; „Prawo autorskie w reklamie i marketingu” (Wydawnictwo prawnicze LexisNexis), „Prawo pracy w kazusach” (Wydawnictwo Bomis); „Prawo autorskie w działalności promocyjnej urzęduj” (wydawnictwo prawnicze Presscom) oraz „Prawo autorskie w kulturze” (wydawnictwo BECEK).

Mec. MONIKA BRZOZOWSKA – adwokat, prowadzi własną Kancelarię Prawną w Warszawie i w Krakowie, specjalizując się w dziedzinie tzw. własności przemysłowej; dziennikarz, politolog, doradca i trener. Znawca problematyki z zakresu prawa autorskiego oraz prawa prasowego. Dotychczas przeprowadziła szereg szkoleń z zakresu problematyki prawa autorskiego. Prowadzi obsługę prawną instytucji kultury (m.in. IPN, Bytomskie Centrum Kultury), wydawnictw (Wydawnictwo Złote Myśli), firm farmaceutycznych, Agencji Reklamowych, PR – owskich i eventowych, administracji publicznej.

Publikuje w specjalistycznej prasie (stała współpraca m.in. z Marketing w praktyce, publiczni.pl, Gazetą prawną, O.pl Polskim Portalem Kultury). Autorka książek pt. „Prawo prasowe w praktyce. Kazusy wraz z rozwiązaniami”; „Prawo autorskie w reklamie i marketingu” (Wydawnictwo prawnicze LexisNexis), „Prawo pracy w kazusach” (Wydawnictwo Bomis); „Prawo autorskie w działalności promocyjnej urzęduj” (wydawnictwo prawnicze Presscom) oraz „Prawo autorskie w kulturze” (wydawnictwo BECEK). Prowadzi autorski blog Kulturalna Krysia: http://www.mjtraining.pl/krysia-kulturalna

Dodaj komentarz


Recenzje

Opinie

Rozmowy

Czytelnia

Myślnik

Wydarzenia

FFFAMOUS

Od 25 października do 28 listopada 2017 roku

Piotr Leczkowski, Eva Calls 07, 2014 42 x 53 cm, fotografia cyfrowa, clothes & stylist By Björn (źródło: materiały prasowe organizatora)

Balkan Playground. Michał Korta

Od 25 października do 3 grudnia 2017 roku

Michał Korta, cykl „Balkan Playground” (Randa, egipska reprezentacja karate, Sutomore, Czarnogóra), 2014 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Kino-oko. Wokół Wiertowa i konstruktywizmu

Od 20 października do 30 listopada 2017 roku

Józef Robakowski, „Ćwiczenia na 2 ręce” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Cukiernia Europa

Od 19 października 2017 do 25 listopada 2017 roku

Aleksandar Stankoski, Ostatnia wyprawa, 100 x 70, olej na kartonie, 1992 (źródło: materiały prasowe organizatora)

8. Festiwal Krytyków Sztuki Filmowej Kamera Akcja

Od 19 do 22 października 2017 roku

 Festiwal Krytyków Sztuki Filmowej Kamera Akcja (źródło: materiały prasowe organizatora)

Festiwal im. Macieja Berbeki Inspirowane Górami

Od 19 października do 21 października 2017 roku

Festiwal im. Macieja Berbeki Inspirowane Górami (źródło: materiały prasowe organizatora)

Inwencja i naśladownictwo. Dawna grafika włoska

Od 17 października do 17 grudnia 2017 roku

Gaetano Cottafavi, „Wodospad na rzece Aniene koło Tivoli”, 1835 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Dziekanka artystyczna

Od 16 października do 24 listopada 2017 roku

Mirosław Bałka, „Good God” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Festiwal Tradycji Literackich

Rozdział I: Mickiewicz / Różewicz

Od 14 października do 16 listopada 2017 roku

Ballady i Romanse (źródło: materiały prasowe organizatora)

Modernizm udomowiony

Współczesna architektura chińska

Od 13 października 2017 roku do 7 stycznia 2018 roku

Projekt: Warsztat wyrobu cukru trzcinowego w gminie Zhangxi, powiat Songyang, Studio: DnA _Design and Architecture (źródło: materiały prasowe organizatora)

więcej wydarzeń
U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR