Zbigniew Libera. Prace 1982–2008, Zachęta Narodowa Galeria Sztuki w Warszawie, wystawa otwarta od 1 grudnia 2009 roku do 7 lutego 2010 roku, kurator: Dorota Monkiewicz.

Pisząc, a zanim do tego doszło, czytając o Zbigniewie Liberze miałem silne poczucie uprzedzonego oka, jakim spoglądam na jego twórczość. Jest on postacią wpisującą się wielkimi literami w historię sztuki polskiej ostatnich 30 lat. Artysta wizualny, fotograf i pedagog. Twórca, który pomimo licznych kontrowersji, jakie wzbudzała jego sztuka jest dla mnie w pewnym sensie figurą podręcznikową. Postacią poruszającą po raz pierwszy zagadnienia, w oparciu, o które budowane były współczesne nurty w sztuce. Autorem pytań będących, dla osób wychowanych po ’89 roku, wykorzystywanym na co dzień kanonem. Stoję, więc przed wiszącym na Zachęcie ogromnym plakatem, z którego spogląda na mnie Libera. Patrzę jakby jego oczami sam na siebie i słowo „gówniarz!” za Gombrowiczem ciśnie mi się na usta1. „Gówniarz” ze mnie, a na takie tematy miałem czelność rękę z piórem podnosić, taką wystawę, retrospektywę recenzować. Bo przecież Libera, nie tylko, że „wielki artysta”, nie tylko, że „zachwyca”, ale w tej wielkości, w tym zachwycie jakiś taki ludzki, autoironiczny i swojski jest. Patrzy na każdego, kto zapuszcza się w mury Zachęty, ciastko na talerzyku trzyma i szydzi, i z tej „formy” się śmieje.

Placebo, 1995, tekturowe pudełka z czopkami 70 szt., każde zawiera 4 czopki / 70 cardboard boxes with suppositories, boxed suppositories, one box contains 4 suppositories, kol. Zachęta Narodowa Galeria Sztuki, / coll. Zachęta National Gallery of Art, Warsaw

Placebo, 1995, tekturowe pudełka z czopkami 70 szt., każde zawiera 4 czopki / 70 cardboard boxes with suppositories, boxed suppositories, one box contains 4 suppositories, kol. Zachęta Narodowa Galeria Sztuki, / coll. Zachęta National Gallery of Art, Warsaw

The very best of!

Trudno mi powiedzieć, jakie jest pierwsze wrażenie widza wchodzącego na wystawę. Sam wbiegłem na nią spóźniony, śpiesząc się na oprowadzanie kuratorskie. Poczucie pewnego chaosu i swobodnego potraktowania chronologii prac pozostało w mojej głowie, sprawiając, że przedstawiony masyw dzieł bardzo powoli układał się w szufladki pojęć. Przemieszczając się po salach, zatrzymywałem się przed wybranymi realizacjami, po raz pierwszy mogąc oglądać prace, które znam dobrze z podręczników i publikacji. „Libera jest wielkością od lat. Ale czymś innym jest to podejrzewać czy mieć takie przeświadczenie, a czymś innym zobaczyć na własne oczy”2. Dreszcz emocji pojawia się, kiedy stajemy przed głośnym Lego. Obóz koncentracyjny, oglądamy Pozytywy bądź Body master, prace z lat 90., wciąż aktualne i uwodzące nas swoim popowym charakterem. Pomiędzy dobrze znanymi dziełami znajdziemy bogate w wątki autobiograficzne prace z lat 80., dokumentacje z działań łódzkiego Strychu i Kultury Zrzuty. Dalej salę poświęconą wystawie Bakunin w Dreźnie oraz najmłodsze realizacje: książki Co robi łączniczka i The Gay. Innocent and Heartless. Całość uzupełnia bogato wydany katalog z reprodukcjami prac, tekstami krytycznymi a także ilustrowaną biografią.

Mistyka ciała

„Co tak naprawdę jest realne jeśli nie nasze ciało?” – pyta retorycznie Libera w rozmowie z Arturem Żmijewskim i Michałem Gorczycą3. Temat ciała szczególnie obecny jest w pracach, znajdujących się w sali Matejkowskiej. Widz ma szansę odnaleźć tu najwcześniejsze dzieła artysty, który silne poczucie cielesności wyniósł z domu rodzinnego zdominowanego przez matkę pielęgniarkę i chorą babkę. To właśnie jej poświęcone są filmy Obrzędy intymne oraz Perseweracja mistyczna, na których oglądamy postać niedołężnej kobiety zestawionej z osobą młodego artysty, opiekującego się nią przed śmiercią. Z niezwykle mocnym obrazem ciała starego, umęczonego i pozostawionego samotnie przez zmysły kontrastują zdjęcia Hermafrodyta, Ktoś inny i Ładny chłopiec, przedstawiające młode, androgeniczne sylwetki. Libera jako jeden z pierwszych artystów decyduje się tutaj poruszyć temat ciała pozbawionego jednoznacznych cech wizualnych płci.

Strony: 1 2 3 4

1 W. Gombrowicz, Trans-Atlantyk, Kraków 1986 – istotna w tym wydaniu jest nie tylko urocza cenzura słowa „gówniarz”, ale również fakt, że wydanie pochodzi z roku mojego urodzenia.

2 B. Deptuła, Anarchiczny demokrata, „Dwutygodnik”, http://www.2tygodnik.com/artykul/716-anarchiczny-demokrata.html

3 Artysta nie może być odpowiedzialny. Ze Zbigniewem Liberą rozmawiają Łukasz Gorczyca i Artur Żmijewski, w: Drżące ciała. Rozmowy z artystami, Warszawa 2001, s. 224.

4 Ł. Ronduda, Tożsamość tranzytowa – życie i twórczość Zbigniewa Libery w latach 1981-2006, w: Zbigniew Libera. Prace z lat 1982-2008, red. Dorota Monkiewicz, Warszawa 2009, s.24.

5 Opisy z wizytówek, jakimi posługiwał się Libera przed aresztowaniem przez SB.

6 Zbigniew Libera. Prace z lat 1982-2008, dz. cyt., s. 271.

7 Praca była spiritus movens do stworzenia wystawy Mirroring Evil: Nazi Imagery/Recent Art, Jewish Museum NY a także powodem, dla którego Lego pozwało artystę.

8 Zbigniew Libera. Prace z lat 1982-2008, dz. cyt., s. 108.

9 Sztuka to inny punkt widzenia. Ze Zbigniewem Liberą rozmawia Katarzyna Ziółkowska–Banak, „Dwutygodnik”, http://www.2tygodnik.com/artykul/680-sztuka-to-inny-punkt-widzenia.html

10 Artysta nie może być odpowiedzialny, dz. cyt., s. 232.

Piotr Sikora (ur. 1986) – student historii sztuki na Uniwersytecie Jagiellońskim, kurator, współpracuje z Fundacją Wschód Sztuki, korporacją artworld™ oraz galerią Leto, obecnie mieszka w Warszawie.

Dodaj komentarz


Artykuły

Rozmowy

Czytelnia

Wydarzenia

Miesiąc Fotografii w Krakowie

od 25 maja do 26 czerwca 2018 roku

Katja Stuke i Oliver Sieber, z cyklu „Ty i ja”, 2014 © Katja Stuke i Oliver Sieber (źródło: materiały prasowe organizatora)

Poznań Art Week: Redystrybucja

Od 25 maja do 30 czerwca 2018 roku

Xinye Zhang (źródło: materiały prasowe organizatora)

Jerzy Nowosielski – Po śladach...

Od 25 maja do 29 lipca 2018 roku

Jerzy Nowosielski, „Chrystus Pantokrator.”, 1978, akryl na desce (źródło: materiały prasowe organizatora)

Sylwester Ambroziak Mama I'm Coming Home

Od 24 maja do 4 lipca 2018 roku

Sylwester Ambroziak „Mama I'm coming home" plakat (źródło: materiały prasowe organizatora)

5. Prezentacje Form Muzyczno-Teatralnych Dźwięki Słów

Od 13 do 17 czerwca 2018 roku

DAGADANA, fot. Dominika Dyka (źródło: materiały prasowe organizatora)

Jerzy Rosołowicz – Telehydrografiki

Od 18 maja do 12 czerwca 2018 roku

Jerzy Rosołowicz – „Telehydrografiki” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Przestrzeń niewysłowiona

Jerzy Sołtan – Lech Tomaszewski – Andrzej Jan Wróblewski

Od 22 maja do 5 sierpnia 2018 roku

Jerzy Sołtan, „Le repos”, 1951, kolekcja Muzeum ASP w Warszawie (źródło: materiały prasowe organizatora)

Wojciech Fangor. Optyczne wibracje

Od 18 maja do 31 sierpnia 2018 roku

Wojciech Fangor, „M 43”, 1969 (źródło: materiały prasowe organizatora)

20. Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego

19 i 20 maja oraz 26 i 27 maja 2018 roku

Kościół w Zbylitowskiej Górze (źródło: materiały prasowe organizatora)

Między nauką a polityką. Profesor Stanisław Kulczyński (1895–1975)

Od 15 maja do 15 lipca 2018 roku

Uroczystość wręczenia tytułu doktora honoris causa Akademii Medycznej, 1961, fot. archiwum ZniO (źródło: materiały prasowe organizatora)

więcej wydarzeń
U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR