Zbigniew Libera. Prace 1982–2008, Zachęta Narodowa Galeria Sztuki w Warszawie, wystawa otwarta od 1 grudnia 2009 roku do 7 lutego 2010 roku, kurator: Dorota Monkiewicz.

Pisząc, a zanim do tego doszło, czytając o Zbigniewie Liberze miałem silne poczucie uprzedzonego oka, jakim spoglądam na jego twórczość. Jest on postacią wpisującą się wielkimi literami w historię sztuki polskiej ostatnich 30 lat. Artysta wizualny, fotograf i pedagog. Twórca, który pomimo licznych kontrowersji, jakie wzbudzała jego sztuka jest dla mnie w pewnym sensie figurą podręcznikową. Postacią poruszającą po raz pierwszy zagadnienia, w oparciu, o które budowane były współczesne nurty w sztuce. Autorem pytań będących, dla osób wychowanych po ’89 roku, wykorzystywanym na co dzień kanonem. Stoję, więc przed wiszącym na Zachęcie ogromnym plakatem, z którego spogląda na mnie Libera. Patrzę jakby jego oczami sam na siebie i słowo „gówniarz!” za Gombrowiczem ciśnie mi się na usta1. „Gówniarz” ze mnie, a na takie tematy miałem czelność rękę z piórem podnosić, taką wystawę, retrospektywę recenzować. Bo przecież Libera, nie tylko, że „wielki artysta”, nie tylko, że „zachwyca”, ale w tej wielkości, w tym zachwycie jakiś taki ludzki, autoironiczny i swojski jest. Patrzy na każdego, kto zapuszcza się w mury Zachęty, ciastko na talerzyku trzyma i szydzi, i z tej „formy” się śmieje.

Placebo, 1995, tekturowe pudełka z czopkami 70 szt., każde zawiera 4 czopki / 70 cardboard boxes with suppositories, boxed suppositories, one box contains 4 suppositories, kol. Zachęta Narodowa Galeria Sztuki, / coll. Zachęta National Gallery of Art, Warsaw

Placebo, 1995, tekturowe pudełka z czopkami 70 szt., każde zawiera 4 czopki / 70 cardboard boxes with suppositories, boxed suppositories, one box contains 4 suppositories, kol. Zachęta Narodowa Galeria Sztuki, / coll. Zachęta National Gallery of Art, Warsaw

The very best of!

Trudno mi powiedzieć, jakie jest pierwsze wrażenie widza wchodzącego na wystawę. Sam wbiegłem na nią spóźniony, śpiesząc się na oprowadzanie kuratorskie. Poczucie pewnego chaosu i swobodnego potraktowania chronologii prac pozostało w mojej głowie, sprawiając, że przedstawiony masyw dzieł bardzo powoli układał się w szufladki pojęć. Przemieszczając się po salach, zatrzymywałem się przed wybranymi realizacjami, po raz pierwszy mogąc oglądać prace, które znam dobrze z podręczników i publikacji. „Libera jest wielkością od lat. Ale czymś innym jest to podejrzewać czy mieć takie przeświadczenie, a czymś innym zobaczyć na własne oczy”2. Dreszcz emocji pojawia się, kiedy stajemy przed głośnym Lego. Obóz koncentracyjny, oglądamy Pozytywy bądź Body master, prace z lat 90., wciąż aktualne i uwodzące nas swoim popowym charakterem. Pomiędzy dobrze znanymi dziełami znajdziemy bogate w wątki autobiograficzne prace z lat 80., dokumentacje z działań łódzkiego Strychu i Kultury Zrzuty. Dalej salę poświęconą wystawie Bakunin w Dreźnie oraz najmłodsze realizacje: książki Co robi łączniczka i The Gay. Innocent and Heartless. Całość uzupełnia bogato wydany katalog z reprodukcjami prac, tekstami krytycznymi a także ilustrowaną biografią.

Mistyka ciała

„Co tak naprawdę jest realne jeśli nie nasze ciało?” – pyta retorycznie Libera w rozmowie z Arturem Żmijewskim i Michałem Gorczycą3. Temat ciała szczególnie obecny jest w pracach, znajdujących się w sali Matejkowskiej. Widz ma szansę odnaleźć tu najwcześniejsze dzieła artysty, który silne poczucie cielesności wyniósł z domu rodzinnego zdominowanego przez matkę pielęgniarkę i chorą babkę. To właśnie jej poświęcone są filmy Obrzędy intymne oraz Perseweracja mistyczna, na których oglądamy postać niedołężnej kobiety zestawionej z osobą młodego artysty, opiekującego się nią przed śmiercią. Z niezwykle mocnym obrazem ciała starego, umęczonego i pozostawionego samotnie przez zmysły kontrastują zdjęcia Hermafrodyta, Ktoś inny i Ładny chłopiec, przedstawiające młode, androgeniczne sylwetki. Libera jako jeden z pierwszych artystów decyduje się tutaj poruszyć temat ciała pozbawionego jednoznacznych cech wizualnych płci.

Strony: 1 2 3 4

1 W. Gombrowicz, Trans-Atlantyk, Kraków 1986 – istotna w tym wydaniu jest nie tylko urocza cenzura słowa „gówniarz”, ale również fakt, że wydanie pochodzi z roku mojego urodzenia.

2 B. Deptuła, Anarchiczny demokrata, „Dwutygodnik”, http://www.2tygodnik.com/artykul/716-anarchiczny-demokrata.html

3 Artysta nie może być odpowiedzialny. Ze Zbigniewem Liberą rozmawiają Łukasz Gorczyca i Artur Żmijewski, w: Drżące ciała. Rozmowy z artystami, Warszawa 2001, s. 224.

4 Ł. Ronduda, Tożsamość tranzytowa – życie i twórczość Zbigniewa Libery w latach 1981-2006, w: Zbigniew Libera. Prace z lat 1982-2008, red. Dorota Monkiewicz, Warszawa 2009, s.24.

5 Opisy z wizytówek, jakimi posługiwał się Libera przed aresztowaniem przez SB.

6 Zbigniew Libera. Prace z lat 1982-2008, dz. cyt., s. 271.

7 Praca była spiritus movens do stworzenia wystawy Mirroring Evil: Nazi Imagery/Recent Art, Jewish Museum NY a także powodem, dla którego Lego pozwało artystę.

8 Zbigniew Libera. Prace z lat 1982-2008, dz. cyt., s. 108.

9 Sztuka to inny punkt widzenia. Ze Zbigniewem Liberą rozmawia Katarzyna Ziółkowska–Banak, „Dwutygodnik”, http://www.2tygodnik.com/artykul/680-sztuka-to-inny-punkt-widzenia.html

10 Artysta nie może być odpowiedzialny, dz. cyt., s. 232.

Piotr Sikora (ur. 1986) – student historii sztuki na Uniwersytecie Jagiellońskim, kurator, współpracuje z Fundacją Wschód Sztuki, korporacją artworld™ oraz galerią Leto, obecnie mieszka w Warszawie.

Dodaj komentarz


Artykuły

Opinie

Rozmowy

Czytelnia

Myślnik

Wydarzenia

Balkan Playground. Michał Korta

Od 25 października do 3 grudnia 2017 roku

Michał Korta, cykl „Balkan Playground” (Randa, egipska reprezentacja karate, Sutomore, Czarnogóra), 2014 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Kino-oko. Wokół Wiertowa i konstruktywizmu

Od 20 października do 30 listopada 2017 roku

Józef Robakowski, „Ćwiczenia na 2 ręce” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Cukiernia Europa

Od 19 października 2017 do 25 listopada 2017 roku

Aleksandar Stankoski, Ostatnia wyprawa, 100 x 70, olej na kartonie, 1992 (źródło: materiały prasowe organizatora)

8. Festiwal Krytyków Sztuki Filmowej Kamera Akcja

Od 19 do 22 października 2017 roku

 Festiwal Krytyków Sztuki Filmowej Kamera Akcja (źródło: materiały prasowe organizatora)

Festiwal im. Macieja Berbeki Inspirowane Górami

Od 19 października do 21 października 2017 roku

Festiwal im. Macieja Berbeki Inspirowane Górami (źródło: materiały prasowe organizatora)

Inwencja i naśladownictwo. Dawna grafika włoska

Od 17 października do 17 grudnia 2017 roku

Gaetano Cottafavi, „Wodospad na rzece Aniene koło Tivoli”, 1835 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Dziekanka artystyczna

Od 16 października do 24 listopada 2017 roku

Mirosław Bałka, „Good God” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Festiwal Tradycji Literackich

Rozdział I: Mickiewicz / Różewicz

Od 14 października do 16 listopada 2017 roku

Ballady i Romanse (źródło: materiały prasowe organizatora)

Modernizm udomowiony

Współczesna architektura chińska

Od 13 października 2017 roku do 7 stycznia 2018 roku

Projekt: Warsztat wyrobu cukru trzcinowego w gminie Zhangxi, powiat Songyang, Studio: DnA _Design and Architecture (źródło: materiały prasowe organizatora)

Centralna, Środkowo-Wschodnia

Od 13 października do 23 listopada 2017 roku

Ivars Gravlejs, „FUCK” (Early Works), 1994 źródło: materiały prasowe organizatora)

więcej wydarzeń
U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR