„Modernologie”. Artyści współcześni badają nowoczesność i modernizm, Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, wystawa zorganizowana wspólnie z Muzeum Sztuki Współczesnej w Barcelonie, kurator: Sabine Breitwieser, wystawa czynna od 12 lutego do 5 kwietnia 2010.

Zmierzenie się ze spuścizną modernizmu to temat, który ostatnio często poruszany jest w ramach różnych projektów i wystaw. Szczególnie intensywnie dokonuje się analizy innych modernizacji, powstałych poza głównym, europejskim nurtem. To właśnie tam, na peryferiach najlepiej widoczna jest porażka, jaką poniósł projekt nowoczesność. Wystawa Modernologie, pokazywana w Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, skupia się na tych dwóch aspektach nowoczesności: wyjścia poza centrum oraz krytycznego podejścia do zagadnienia.

Andrea Fraser, Soldadera (Un Banquete en Tetlapayac, Oliver Debroise), 1998/2001, Courtesy of the artist

Andrea Fraser, Soldadera (Un Banquete en Tetlapayac, Oliver Debroise), 1998/2001, Courtesy of the artist

Sam tytuł zaczerpnięty został z pracy Floriana Pumhösla, której fragment został również zaprezentowany w MSN. Artysta na dwunastą edycję Documenta w Kassel wykonał instalację, w której poprzez cykl obrazów podjął próbę rozpracowania języka abstrakcji. Pojęcie „Modernologie” traktuje zaś jako, zaczerpniętą od architekta Kon Wajiro, archeologiczną metodę badania rzeczywistości.

Właśnie owo „badanie” jest spójnikiem, który łączy wszystkich zaprezentowanych artystów. W swoich pracach starają zmierzyć się krytycznie z problematyką modernizmu. Sama kuratorka Sabine Breitwieser podkreśla, że wystawa nie odkrywa nowych aspektów modernizmu czy nie ukazuje jakichkolwiek „powrotów” ku znanym zagadnieniom. Wręcz przeciwnie – uwaga skupia się na ujawnianiu błędów w modernistycznym myśleniu oraz klęski, jaką ten projekt de facto poniósł. Sami artyści ukazują różne punkty widzenia problemu oraz poddają subiektywnej opinii spuściznę, w której wyrastali i z którą obcują na co dzień. Dobitniej pokazują jak utopijne były niektóre projekty i jak niemożliwe jest totalne zunifikowanie życia i poddanie go ścisłym regułom.

Wystawa jest kolejną, po hiszpańskim Museum d’art Centemporani de Barcelona, prezentacją zagadnienia. Zebrano na niej prace zarówno artystów ze światowego mainstreamu (takich jak: Isa Genzken, Luise Lower, Andrea Fraser, Gordon Matta Clark) jak i tych rozpoznawalnych lokalnie (na przykład: IRWIN, Falke Pisano, Mathias Poledna, Marion von Osten czy Paulina Ołowska). Kuratorka wszystkie projekty dobrała tak, by każdy z nich odpowiadał jednemu z trzech postawionych problemów. Sama przestrzeń wystawy została skonturowana wbrew sztywnemu podziałowi, gdzie każdy z tematów stanowił zamkniętą i wyodrębnioną część. Prace, poprzez wymieszanie między sobą, wchodzą wzajemnie w liczne dialogi, w których dopowiadają się czy kontynuują niektóre problemy i wątki. Dzięki temu zabiegowi „Modernologie” nie jest wystawą monotonną i nie działa na zasadzie dosłownego przedstawienia, gdzie w rzędzie ustawione są kolejne przykłady. Podobnie jak na ostatnich Dokumentach i Berlińskim Biennale wymusza ona na uczestniku aktywne zwiedzanie. Poprzez interakcję i konfrontację z różnymi punktami widzenia oglądający sam musi odpowiedzieć na niektóre pytania lub dopowiedzieć niektóre kwestie.

Pierwszy, z poruszanych tematów – produkcja przestrzeni – odnosi się do planowania otoczenia człowieka. Szczególnie silnie wyróżniają się na tym tle głosy, w których artyści wskazują na porażkę modernistów w budowaniu zunifikowanej jednostki w uniwersalnej przestrzeni. Drugi zmierza się z wizją stworzenia uniwersalnego systemu przekazu, jakim miała być abstrakcja. Polityka przedstawienia to ostatni problem, w którym artyści wcielają się w komentatorów, kwestionujących wcześniej narzucone koncepcje. Stwarzają od nowa alternatywne rozwiązania, podają nowe możliwości interpretacji zagadnień czy wystawiają na plan pierwszy to, co do tej pory ukrywane było na marginesie. W większości zaprezentowanych prac nie chodzi o narzucenie na modernizm mocnej i jednoznacznej krytyki. Artyści działają poprzez szukanie pęknięć i szczelin. Wydobywają na powierzchnię wady poszczególnych założeń. Zwracają uwagę, że już od początku projekt ten zawierał błędy, które próbowano skrzętnie ukryć. Tym samym demaskują fakt, że skazany był on na niepowodzenie. Jest to główna zaleta całej wystawy. Kolejnym plusem są nazwiska prezentowanych artystów, z których pracami bardzo rzadko można się zetknąć w polskich muzeach i galeriach. Minusem całości jest zbyt mała powierzchnia, na której zostały wyeksponowane prace. Sprytnym zabiegiem, który zadziałał na korzyść całej koncepcji było wyjście z częścią z nich poza wnętrze budynku i umieszczenie ich na fasadzie bądź w witrynie pobliskiego domu towarowego Emilia. Niestety, pomimo to, oglądając wystawę ma się wrażenie stłoczenia prac i zamiast oczekiwanych dialogów prace w niektórych miejscach nachodzą na siebie, zaburzając tym samym odbiór poszczególnych z nich. W tym przypadku jednak niewiele można zrobić. Pozostaje tylko dalsze czekanie na modernizację. W tym wypadku przestrzeni dla sztuki.

Paulina Olszewska (ur. 1985) - studentka historii sztuki Uniwersytetu Jagiellońskiego. Interesuje się współczesną sztuką chińską, nowymi mediami oraz sztuką kobiecą. Z zamiłowania podróżniczka. Autorka tekstów do katalogów. Bez stałego miejsca zamieszkania.

Dodaj komentarz

Wydarzenia

AKCES – 5. Konkurs Najlepszych Dyplomów Sztuki Mediów

Od 16 maja do 7 czerwca 2019 roku

Anastasia Pataridze, Happiness said don’t look for me, 2018 (źródło: materiały prasowe)

XIII Węgierska Wiosna Filmowa

Od 12 maja do 23 czerwca 2019 roku

Plakat festiwalu XIII Węgierska Wiosna Filmowa (źródło: materiały prasowe)

Czarno na białym. 200 lat rysunku w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych

Od 26 kwietnia do 29 września 2019 roku

Leon Wyczółkowski, Dziewczyna z okolic Krakowa, 1907, Muzeum Narodowe w Krakowie (źródło: materiały prasowe)

Aleksandra Simińska. Arché. Malarstwo

Od 26 kwietnia do 2 czerwca 2019 roku

Aleksandra Simińska, 1993, Pałac w Samostrzelu, 1993, technika mieszana na kartonie, 367×426 (źródło: materiały prasowe)

W nocy twarzą ku niebu

Od 27 kwietnia do 16 czerwca 2019 roku

Plakat wystawy W nocy twarzą ku niebu (źródło: materiały prasowe)

XXI Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego. Z dreszczykiem

18–19 maja oraz 25–26 maja 2019 roku

Wnętrze kościoła pw. Nawiedzenia NMP w Iwkowej, fot. K. Schubert (źródło: materiały prasowe)

Dzień Wolnej Sztuki w muzeach i galeriach w całej Polsce

27 kwietnia 2019 roku

27 kwietnia 2019 – Dzień Wolnej Sztuki w muzeach i galeriach w całej Polsce (źródło: materiały prasowe)

Prototypy 02: Codex Subpartum

Od 12 kwietnia do 9 czerwca 2019 roku

Joseph Beuys, Beuys by Warhol, grafika, 1980 (źródło: materiały prasowe)

Planetarium – wystawa Jiříego Kovandy

Od 11 kwietnia do 30 maja 2019 roku

Jiří Kovanda, Na ruchomych schodach… Odwrócony, wpatruję się w oczy osoby stojącej za mną…, performans, Praga, 1977 r. (źródło: materiały prasowe)

16. Festiwal Misteria Paschalia: kierunek Włochy

Od 15 do 22 kwietnia 2019 roku

Festiwal Misteria Paschalia, fot. Krakowskie Biuro Festiwalowe (źródło: materiały prasowe)

więcej wydarzeń