Wystawa Konceptualizm. Medium fotograficzne towarzysząca międzynarodowemu wydarzeniu artystycznemu Fokus Łódź Biennale, 7.09-30.09.2010, Muzeum Miasta Łodzi, kurator: Marika Kuźmicz

Jak podsumować konceptualizm w fotografii polskiej końca XX wieku? Takiego zadania, dodajmy bardzo trudnego a może nawet niewykonalnego, podjęła się Marika Kuźmicz. Wystawa Konceptualizm. Medium fotograficzne towarzyszyła Focus Biennale w Łodzi, którego komisarzem był Ryszard Waśko.

Natalia LL, Słowo, 1971

Natalia LL, Słowo, 1971

Przypomnijmy także, że ten sam artysta był również kuratorem Konstrukcji w procesie z 1981 roku, która do chwili obecnej jest w dalszym ciągu najważniejszą wystawą, jaka odbyła się w Polsce po II wojnie światowej. Zrozumiałe więc jest, że Konceptualizm. Medium fotograficzne pokazany w trudnych przestrzeniach Muzeum Historii Miasta Łodzi niejako automatycznie wpisuje się w tradycję polskiego konstruktywizmu, minimal-artu i sztuki zracjonalizowanej. Można tylko żałować, że nie zaprezentowano tej ważnej wystawy w siedzibie Muzeum Sztuki na ul. Więckowskiego 36, gdzie przez kilka miesięcy miała miejsce niewyartykułowana ideowo, nieudana ekspozycja Robotnicy opuszczają miejsce pracy. Szkoda, że nie wykorzystano szansy na zanalizowanie ważnego problemu społeczno-gospodarczego.

Wystawa konceptualizmu w MHMŁ pomimo dwóch przestrzeni, podzielona została na kolejne ideowe obszary. Trudno mi znaleźć jednak generalną zasadę porządkującą, do której odwołała się kuratorka pokazu dzieląc go na kilka części w niekonsekwentny, moim zdaniem, sposób.

Czy zatem konceptualizm jest aktualny? Z pewnością nie, natomiast w dalszym ciągu obecna jest żywa refleksja nad jego znaczeniem czy przełomem, jaki uczynił w sztuce XX wieku, stanowiąc równocześnie kres neoawangardy. Wydaje mi się, że można było ustanowić cezurę dla tej wystawy na rok 1980 czy 1981, kiedy powstanie Solidarności a potem stan wojenny unicestwiły, choć oczywiście nie do końca (np. Zygmunt Rytka, Antoni Mikołajczyk), poczynania i eksploracje w obrębie konceptualizmu. Atmosferę karnawału, wolności i wygłupów, ale w stylistyce fotomedialnej, przyniosła w tym kręgu w 1979 i 80 roku grupa Łódź Kaliska i ona powinna kończyć wystawę. Już w drugiej połowie lat 70. niektórzy z nich wykonywali ciekawe prace konceptualne (np. Adam Rzepecki).

Paweł Kwiek, Rzeczywistoiść (Linia A i Linia B), 2010 (negatyw 1975)

Paweł Kwiek, Rzeczywistoiść (Linia A i Linia B), 2010 (negatyw 1975)

Omawiana ekspozycja przedstawiła wielu bardzo ważnych konceptualistów, zaakcentowała artystyczną topografię z ośrodkami: łódzkim, wrocławskim i warszawskim, przypomniała także zapomnianych twórców. Wymieńmy w kolejności katalogowej tych najważniejszych, przy czym postuluję organicznie liczby wybitnych: Leszek Brogowski (Idiomy), Wojciech Bruszewski (Fotografia dźwięku), Zbigniew Dłubak (np. Ikonosfery), Zdzisław Jurkiewicz, Jarosław Kozłowski (rewelacyjna praca Aparat, 1971/1972, która analizowała cały model potencjalnych kombinacji określonego „zwykłego” przedstawienia), Ir Kulik z kategorią intymnego i świadomie tautologicznego performance (zdjęcie w zdjęciu), Paweł Kwiek sięgający do konstruktywistycznych w formie interwencji w autoportretach, Natalia LL (m.in. subtelny parafilmowy performance Słowo). W tym samym ciągu, najważniejszych wg mnie konceptualistów, pokazano jak najbardziej słusznie wiele prac Andrzeja Różyckiego który, podobnie jak Paweł Kwiek przekraczał znaną czy konwencjonalną formę i strukturę obrazu fotograficznego pokazując inną jakość oraz ambiwalentność percepcji i samego obrazu. W Konkluzjach fotograficznych przedstawił stan graniczny, w którym fotografia jest zmiętym i związanym sznurkiem nieokreślonym papierem, a jej znaczenie tkwi w tekście przyklejonym pod zdjęciem. Ten artysta dokonał najbardziej wnikliwego rozpoznania struktury obrazu fotograficznego, jak i ideowej fotografii, gdyż jako jeden z nielicznych analityków zrozumiał, że struktura rodzi się z idei i znaczenia, a nie na odwrót. Był to pogląd przeciwstawny do strukturalizmu i tradycji konstruktywizmu, reprezentowanych przez Dłubaka czy Mikołajczyka, a także Józefa Robakowskiego, który odmówił udziału w tej historycznej wystawie w Łodzi. W związku z tym zabrakło jego wczesnych prac z początku lat 70. (Portret na rolkach) oraz z serii Czeluście, która była istotnym pytaniem o naturę obrazu fotograficznego i jego niewidoczne aspekty. Kolejnym ważnym artystą przesuwającym świadomie fotograficzny konceptualizm w iluzjonizm i deformację obrazu, podobnie jak niepokazany w Łodzi Krzysztof Wodiczko, jest Ryszard Waśko przetwarzający fotografie w sposób badawczy i rysunkowy w kierunku współczesnej grafiki komputerowej z kręgu 3D. Tymi pracami pragnął włączyć się do tradycji iluzjonizmu malarskiego związanego także z tradycją unizmu. Pokazano tylko jedną realizację Wojciecha Bruszewskiego badającą medium filmowe za pomocą fotografii (Fotografia dźwięku). Było to w pełni uzasadnione, ponieważ w Ośrodku Propagandy Sztuki w Łodzi w tym samym czasie odbywała się jego wystawa monograficzna przygotowana przez Janusza Zagrodzkiego, na której znalazły się fotografie z czasu grupy Zero 61, jak też późniejsze  „obiekty fotograficzne” z początku Warsztatu Formy Filmowej oraz wideo i instalacje będące czołowymi dokonaniami w filmie strukturalnym (analitycznym) na świecie w latach 70. XX wieku.

Strony: 1 2

KRZYSZTOF JURECKI (ur. 1960), krytyk i historyk sztuki, członek honorowy ZPAF i AICA. Specjalizuje się w historii sztuki XX wieku, zwłaszcza modernizmu i awangardy artystycznej, zajmuje się przede wszystkim fotografią i filmem eksperymentalnym. Autor kilku książek z zakresu fotografii. Pisał dla wielu pism artystycznych, obecnie dla „O.pl” i „Formatu”. Przewodniczący jury konkursu Cyberfoto w Częstochowie (od 2002) i Biennale Sztuki w Piotrkowie (od 2011). W latach 1998-2005 kierował działem Fotografii i Technik Wizualnych w Muzeum Sztuki w Łodzi. Kurator wystaw. Od 2007 roku związany z Galerią Wozownia w Toruniu. Wykładał na ASP w Poznaniu, Łodzi i Gdańsku, obecnie na WSSiP w Łodzi. Prowadzi blog: http://jureckifoto.blogspot.com/.

Dodaj komentarz


Artykuły

Opinie

Rozmowy

Czytelnia

Myślnik

Wydarzenia

Od marionetek do robotów. Historia teatrów lalkowych w Gdańsku

Od 28 czerwca 2017 roku do 15 stycznia 2018 roku

„Bajki robotów”, 2016 r., fot. Piotr Pędziszewski (źródło: materiały prasowe organizatora)

Kobiece spojrzenie. O aktorstwie Antoniny Hoffmann

Od 29 czerwca 2017 roku do 4 lutego 2018 roku

Portret Antoniny Hoffmann autorstwa Julesa Vallenta, 1875, wł. MHK (źródło: materiały prasowe organizatora)

15. Przegląd Sztuki SURVIVAL

Od 23 do 27 czerwca 2017 roku

Dominika Oleś, „Artykulacja” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Making Places

Fieldoffice Architects Sheng-Yuan Huang

Od 22 czerwca do 27 sierpnia 2017 roku

Wieża widokowa (źródło: materiały prasowe organizatora)

21. Międzynarodowy Festiwal Nova Muzyka i Architektura

Od 24 czerwca do 2 września 2017 roku

Tubicinatores Gedanenses (źródło: materiały prasowe organizatora)

Kapelusze z głów! Unikatowa kolekcja z Muzeum Novojiczinskiego

Od 20 czerwca do 5 listopada 2017 roku

„Kapelusze z głów! Unikatowa kolekcja z Muzeum Novojiczynskiego” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Tak widzą. Panorama fotografii węgierskiej

Od 13 czerwca do 10 września 2017 roku

András Bánkuti, „Zmierzch”, Moskwa, 6 listopada 1990 © Bánkuti András (źródło: materiały prasowe organizatora)

Skarbiec. Złotnictwo archikatedry wrocławskiej

Od 13 czerwca do 24 września 2017 roku

Pastorał Biskupa Georga Koppa (fragment), Wilhem Rauscher, Fulda, ok. 1890, srebro złocone, emalie, kameryzacja, fot. Arkadiusz Podstawka (źródło: materiały prasowe organizatora)

Stanisław Baj. Czarna rzeka

Od 10 czerwca do 9 lipca 2017 roku

Stanisław Baj, „Czarna rzeka” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Sploty ducha, wzory codzienności

Sztuka balijska z kolekcji Krzysztofa Musiała

Od 8 czerwca do 20 sierpnia 2017 roku

„Walka kogutów”, 2007 (źródło: materiały prasowe organizatora)

więcej wydarzeń
U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR