1. Wprowadzanie stanu wojennego za pomocą mediów

O wprowadzeniu stanu wojennego niektórych mieszkańców Polski poinformowało już o godzinie 6 rano Polskie Radio. W całej Polsce niemal natychmiastową konsekwencją tej wyjątkowej akcji władz było ogólne umilknięcie stacji radia oraz telewizji (prócz oczywiście emitowanego wielokrotnie i poprzedzanego hymnem narodowym przemówienia gen. Wojciecha Jaruzelskiego, który, wyszykowany w galowy mundur, mówił o „wprowadzeniu stanu wojennego ze względu na bezpieczeństwo państwa”1), wyłączenie telefonów (najpierw całkowite, później kontrolowanie rozmów telefonicznych, a także korespondencji) oraz wstrzymanie kolportażu codziennych gazet, z wyjątkiem dwóch gazet ogólnokrajowych: „Trybuny Ludu” i „Żołnierza Wolności” i kilkunastu (16) pozawarszawskich terenowych dzienników partyjnych2. Początkowo zaczęto też wydawać jedną gazetę, będącą wspólnym produktem trzech innych, jak miało to miejsce między innymi w Krakowie: połączone w ten sposób – „Gazetę Krakowską”, „Dziennik Polski” i „Echo Krakowa” ludzie nazywali „Gadziecho” (podobnie było w Poznaniu czy Wrocławiu)3. Wywołało to wyjątkową konsternację mieszczan, później złość i chęć oporu.

1 maja 1982 - stan wojenny w Polsce; oficjalny pochód pierwszomajowy we Wrocławiu, Julo, źródło: Wikipedia

1 maja 1982 – stan wojenny w Polsce; oficjalny pochód pierwszomajowy we Wrocławiu, Julo, źródło: Wikipedia

Ze środków masowego przekazu dopuszczono do emisji tylko niektóre programy telewizyjne i radiowe, co zaś absurdalne – prowadzący audycje telewizyjne, o ile nie mieli stopnia wojskowego, to przynajmniej występowali w mundurach (na przykład Janusz Stefanowicz czy Marek Tumanowicz w „Dzienniku Telewizyjnym”, z wyjątkiem Grzegorza Woźniaka, ze względu na jego niewojskową aparycję). Równoczesną tragiczność i śmieszność tej operacji obrazuje anegdota:

„W niedzielę, 13 grudnia wieczorem, dziecko pyta mamę:

- Mamo, dlaczego dziś na dobranoc nie było w telewizji Pszczółki Mai?

- Widzisz kochanie, pewnie dlatego, że nie zdążyli znaleźć takiego małego munduru”4.

„Dziennik Telewizyjny” w grudniu 1982 roku nagrywany był w „bunkrze” przy ul. Żwirki i Wigury, otoczonym przez wojsko i zamkniętym. Umundurowanie prowadzących przetrwało do końca stanu wojennego.

Na próbę tego jeszcze większego ukrócenia swobody obywatelskiej w komunistycznej Polsce lat 80. środowiska artystyczne, związane z kulturą, nauką, prasą odpowiedziały niemal natychmiast. Większość artystów początkowo odmawiała występów w mediach państwowych, sprzeciw ten jednak stopniowo osłabł, ze względu na proces weryfikacji dziennikarzy.

Ponieważ sparaliżowane zostały centra informacyjne Związku „S”, pierwsze tygodnie stanu wojennego upłynęły pod znakiem skąpej ilości ulotek i druków sygnowanych przez „S”, a nawet wzbudzających podejrzenia z powodu sprzecznych informacji, co wywołało wśród mieszkańców miast (zwłaszcza w Krakowie) już w dniach przed wprowadzeniem stanu wojennego, ogrom plotek i wręcz histerii.

W całej Polsce wiele środowisk i organizacji zaczęło wypowiadać się i podejmować czynny bądź bierny opór wobec nowej sytuacji. Wielu aktorów zbojkotowało swe występy w telewizji, radiu, filmach, wielu artystów czy dziennikarzy zaczęło odmawiać publikowania swych wypowiedzi. Konsekwencją dla osób wykonujących zawody, które miały wpływ na kształtowanie się opinii czy otoczenia, było zwalnianie czy represjonowanie, przy czym w zależności od regionu kraju władze prowadziły strategię różnorodnej polityki.

Strony: 1 2 3 4 5 6

1Wielka historia Polski po 1965, red. F. Kiryk, K. Łabędź, M. Mikołajczyk, Kraków 2001, s. 192.

2http://www.abcnet.com.pl/zbrodnia-stanu-wojennego (data dostępu: 01.02.2010).

3Kronika Krakowa, oprac. M.B. Michalik, Warszawa 1996, s. 467.

4Dowcipy PRL-u. Antologia, wybór i oprac. A. Januszkiewicz, E. Rychlewska, Poznań 2007, s. 146.

5Określenie zapożyczono z broszury Józefa Piłsudzkiego z 1903 roku: „Bibułą w żargonie rewolucyjnym zowią każdy druk nielegalny, nieopatrzony sakramentalną formułą: ‘dozwolono cenzuroju’”. J. Piłsudski, Bibuła, Kraków 1903, za http://univ.gda.pl/~literat/bibula/0002.html (data dostępu: 01.02.2010).

6Wielka historia Polski po 1965, dz. cyt., s. 201.

7R. Lazarowicz, Techniki powielania na przykładzie „Biuletynu Dolnośląskiego, za http://www.sw.org.pl/techniki. html (data dostępu: 01.02.2010).

8Polska. Środki przekazu. Prasa, za http://encyklopedia.pwn.pl/haslo.php?id=4575131 (data dostępu: 01.02.2010).

9J. Skoczylas, w: Mała encyklopedia stanu wojennego, praca zbior., za http://wyborcza.pl/1,77062,3781963.html (data dostępu: 01.02.2010).

10Kultura niezależna: Bibuła, za http://www.13grudnia81.pl/portal/sw/703/6010/34Bibula34.html (data dostępu: 01.02.2010).

11Kultura niezależna: Podziemna poczta, dz. cyt.

12Por. Kronika Krakowa, dz. cyt., s. 465.

13J. Skoczylas, w: Mała encyklopedia stanu wojennego, dz. cyt.

14Mała encyklopedia stanu wojennego, dz. cyt.

15Zob. Dowcipy PRL-u. Antologia, dz. cyt., s. 247-248.

16Mała encyklopedia stanu wojennego, dz. cyt.

17D. Rosiak, Życie codzienne Polaków w stanie wojennym, za http://www.rp.pl/artykul/91606_Zycie_codzienne_Polakow_ w_stanie_wojennym.html (data dostępu: 02.02.2010).

18Mała encyklopedia stanu wojennego, dz. cyt.

19Por. D. Rosiak, Życie codzienne Polaków w stanie wojennym, dz. cyt.

Karolina Glazor, absolwentka Wydziału Filozofii na UJ. Interesuje się skandynawską powieścią obyczajową, poezją grecką, wierzeniami dawnej Europy i Azji. Tworzy przede wszystkim krótkie formy literackie. Amatorsko konstruuje rzeźby abstrakcyjne, rysuje. Nie czuje się wpisana w jakikolwiek współczesny nurt literacki.

Dodaj komentarz


Recenzje

Opinie

Rozmowy

Czytelnia

Myślnik

Wydarzenia

Entliczki, pentliczki, czarodzieje i księżniczki

Baśnie, bajki i zabawy dziecięce w dawnej grafice i rysunku

Od 23 stycznia do 18 marca 2018 roku

Jean-Jacques de Boissieu, „Bańki mydlane”, 1799, grafika (akwaforta i sucha igła), Muzeum Narodowe we Wrocławiu (źródło: materiały prasowe organizatora)

Karol Szostak

Rzeźba – Malarstwo 1988–2018

Od 20 stycznia do 25 marca 2018 roku

Karol Szostak „Kamienna głowa”, 2016 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Sergiei Tchoban. Kontrastowa harmonia miasta

Od 27 stycznia do 18 marca 2018 roku

Sergei Tchoban, „Kaprys architektoniczny. Forum Romanum albo Dwa Światy I”, projekt scenografii, piórko, pędzel, tusz chiński, akwarela, papier do akwareli na krośnie, 2013 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Przemek Branas – GÓRA/KOSMOS/GŁOWA

Od 25 stycznia do 16 lutego 2018 roku

Przemek Branas, „GÓRA/KOSMOS/GŁOWA”, Galeria Labirynt w Lublinie (źródło: materiały prasowe organizatora)

Zakłócenia / UMWELT

Od 18 stycznia do 2 lutego 2018 roku

Karolina Kardas, „Let him kiss me…/ Niech mnie pocałuje”, video, 2 min 49 sek  (źródło: materiały prasowe organizatora)

Pejzaże antropocenu

Od 18 stycznia do 30 marca 2018 roku

Diana Lelonek, „3 Wild Man” dzięku uprzejmości artystki i galeii lokal_30  (źródło: materiały prasowe organizatora)Diana Lelonek, „3 Wild Man” dzięku uprzejmości artystki i galeii lokal_30  (źródło: materiały prasowe organizatora)

Język jako Dźwięk. Tania Candiani

Od 19 stycznia do 4 marca 2018 roku

„Język jako Dźwięk” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Włóczęgi – malarstwo Majki Wójtowicz

Od 13 stycznia do 14 lutego 2018 roku

„Włóczęgi” – malarstwo Majki Wójtowicz (źródło: materiały prasowe organizatora)

Rosław Szaybo. Piękno użyteczne

Od 19 stycznia do 18 lutego 2018 roku

Proj. Rosław Szaybo (źródło: materiały prasowe organizatora)

Grzegorz Sztwiertnia: Ustawienia domyślne / Default settings

Od 11 stycznia do 11 lutego 2018 roku

Grzegorz Sztwiertnia, „Polskie miasteczka, Łańcut”, 2017 (źródło: materiały prasowe organizatora)

więcej wydarzeń
U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR