W roku 2001 Vik Muniz oficjalnie reprezentował Brazylię na Biennale w Wenecji. Wystawiał, między innymi: w Museum de Arte Moderna, Rio de Janeiro (2001),  Irish Museum of Art, Dublin (2004), Hiroshima City Museum of Contemporary Art, Hiroshima (2007), Metropolitan Museum of Modern Art NYC (2009).

Fot. Vik Muniz, courtesy of Vik Muniz Studio STILL

Fot. Vik Muniz, courtesy of Vik Muniz Studio STILL

Obecnie podróżując między Nowym Jorkiem a Rio de Janeiro realizuje liczne projekty artystyczno socjalne. W 2008 roku brytyjska reżyserka, Lucy Walker nakręciła film, nagrodzony w 2010 na festiwalu Sundance film „Waste Land”, poświęcony jednemu z projektów, autorstwa Vik Muniza.

„Przy pomocy mojej sztuki pragnę odmienić życie ubogich” opowiadał artysta o swym projekcie „Pictures of Garbage”. Muniza zainteresowali ludzie zatrudnieni przy sortowaniu odpadów w Jardim Gramacho, największym wysypisku śmieci w okolicach Rio de Janeiro. Fotografował ubranych w żółte kamizelki biedaków, szukających w brudnych, cuchnących śmieciach, przedmiotów zdatnych do ponownego użytku. Zainspirowany trudem wybranych bohaterów, pragnął wiarygodnie przekazać ich charakter. W Jardim Gramacho pracuje całodobowo, na zmianę około 400 osób. Tygodniowo otrzymują oni wynagrodzenie wysokości 150 euro. Robotnikom nie przeszkadza wcale panujący dookoła smród. „Gdy przychodzimy do domu umyjemy się i nic od nas nie czuć ”, twierdzili przed kamerą. Widzimy młodocianą matkę, uważającą, że lepiej jest przebierać odpady niż być prostytutką albo dilerką. Tkwiący od 26 lat w Jardim Gramacho, zadowolony z siebie staruszek, mówił zuchwale: „nie jest źle być biednym”!

Waste Land w reżyserii Lucy Walker (źródło: materiały prasowe)

Waste Lan w reżyserii Lucy Walker (źródło: materiały prasowe)

Sympatyczni, pogodzeni z niełatwym życiem Brazylijczycy traktują swój ciężki los niczym przygodę. Wysypisko, przynosi im nie tylko finansowe dochody, lecz czasami bywa źródłem informacji. Dla przykładu młody mężczyzna imieniem Tiao, znalazł wyrzuconą przez kogoś książkę Machiavelego. Przeczytał ją i poznał różne rodzaje wolności. „Robota na śmietniku rozwinęła mnie intelektualnie”, podkreślał dumnie. Nikt z przedstawionych w filmie osób nie sortował odpadów z zamiłowania. Większość nie lubiła tego co robi. Wybrano to zajęcie wyłącznie dla pieniędzy, by móc utrzymać siebie, dzieci lub starych rodziców.

Vik Muniz pochodzi z biednej brazylijskiej rodziny. Gdy los uczynił go bogatym, zapragnął zrobić coś dla świata, w którym wyrósł. Dlatego swymi projektami artystyczno-socjalnymi postanowił podbudować i zmienić poczucie wartości ubogiej brazylijskiej społeczności. Pragnął, by umiano docenić każdą pracę. Bieda czyni ludzi heroicznymi. Ale potrzeba artysty umiejącego ten heroizm dostrzec, przetransformować i spieniężyć. Choć śmieciarze nie rozumieli altruistycznych intencji Muniza, to chętnie wzięli udział w jego zamierzeniu.

 

Vik Muniz w swojej twórczości traktuje fotografię za punkt wyjściowy. Najpierw portretuje modeli. Następnie powiększone zdjęcia przerzuca na monstrualne płótno fotograficzne i odrysowuje kontury postaci. Po czym kolektywnie, wszyscy razem specjalnie dobranymi materiałami wypełniają znajdującą się poza figurującą postacią przestrzeń tła.

W podobny sposób powstała właśnie seria „Pictures of Garbage”. Artysta zgłosił ją na aukcje sztuki współczesnej w Londynie. Pierwszy obraz sprzedano za 25 tysięcy funtów. Także następne kolaże znalazły nabywców. Ogółem zarobiono pół miliona dolarów, z czego 250 tysięcy dolarów Muniz oddał współpracującym z nim robotnikom. Śmieciarze płakali ze szczęścia. Wreszcie ktoś im zaufał. Pozowanie do portretów, podróże samolotami, pobyt na aukcjach sztuki współczesnej w Londynie, wernisaż w muzeum w Rio de Janeiro, przyjęcia, prasa, wywiady, pieniądze pomogły im spojrzeć na siebie z innej perspektywy. Poza tym bardzo zagustowali w nowym stylu życia. Niektórzy nie chcieli już wracać na wysypisko. A wszyscy zdecydowanie polepszyli swoją egzystencję. „Sztuka jest piękna”, mówił Tiao – szef ekipy sortowniczej, którego zainteresowała historia afro-amerykańskiego malarza, Jeana- Michaela Basquiata.

Vik Muniz dokonał cudu, gdyż swym humanitarnym projektem naprawdę dał ludziom radość. Jedna z uczestniczek projektu wyszła za mąż. Kilku mężczyzn dostało lepsze zatrudnienie. Muniz sprawił, że współuczestnicząc w procesie tworzenia uwierzyli w sens sztuki  i w siebie. Według  notowań giełdowych z 2010/11 roku, paryskiego Contemporary Art Market, Vik Muniz znajduje się na 48 pozycji najdroższych artystów świata.

Alexandra Hołownia

*****
Użyte w tekście cytaty pochodzą z filmu dokumentalnego „Waste Land” („Śmietnisko”) w reżyserii Lucy Walker

1 komentarz do artykułu “Fotografia jako projekt socjalny. Twórczość Vik Muniza”

  1. Kri

    Wspaniały dokument opowiadający nie tylko o tym jak powstaje dzieło sztuki, ale jak budzą się w człowieku jego potrzeby i pragnienia, jak otwiera się na innych i w tworzeniu odnajduje siebie.
    Film pokazuje to o czym wielokrotnie też zapominamy, że nie sam cel jest najważniejszy, ale sposób dochodzenia do niego. Podobnie jak w dziecięcym tworzeniu. Bo własnie ten “twórczy proces” jest źródłem doświadczeń i niezapomnianych emocji.

Dodaj komentarz


Recenzje

Opinie

Rozmowy

Czytelnia

Myślnik

Wydarzenia

Muzeum Teatru im. Henryka Tomaszewskiego

29 marca 2017 roku

Zaczarowany świat teatru (źródło: materiały prasowe muzeum)

Zuzanna Szarek, Hanna Śliwińska. Innego końca świata nie będzie

Od 25 marca do 17 czerwca 2017 roku

Fot. Hanna Śliwińska (źródło: materiały prasowe organizatora)

Józef Hałas. Poszukiwania

Od 23 marca do 28 maja 2017 roku

Józef Hałas, „Przeciwstawienie O”, 1979 (źródło: materiały prasowe organizatora)

IDEA HOMINI. Wystawa malarstwa Marcina Kowalika

Od 29 marca do 29 kwietnia 2017 roku

Marcin Kowalik, „Grosz czynszowy”, 2017, 130 x 220 cm, akryl na płótnie (źródło: materiały prasowe organizatora)

Blue Republic. Made in Blue Republic

Od 17 marca do 4 maja 2017 roku

Blue Republic, „Made in Blue Republic”, widok ogólny wystawy, fot. Maciej Zaniewski (źródło: materiały prasowe organizatora)

Short Waves Festival 2017

Od 21 do 26 marca 2017 roku

„Więzi”, reż. Zofia Kowalewska – kadr z filmu (źródło: materiały prasowe organizatora)

Alina Belyagina. Body Building

Od 22 marca do 1 kwietnia 2017 roku

Alina Belyagina. Body Building, fot. Dymitry Pankov (źródło: materiały prasowe organizatora)

Prawie wszystko o Zwierzyńcu

Od 25 marca do 3 września 2017 roku

Z wystawy „Prawie wszystko o Zwierzyńcu” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Piotr Michałowski (1800–1855). Malarstwo i rysunek

Od 18 marca do 21 maja 2017 roku

Piotr Michałowski, „Krakus na koniu”, fot. A.R. Skowroński  (źródło: materiały prasowe organizatora)

Jednoczesność zdarzeń

Wystawa wybranych prac laureatów i finalistów konkursu Artystyczna Podróż Hestii

Od 17 marca do 16 kwietnia 2017 roku

Olga Kowalska „Dom” (źródło: materiały prasowe organizatora)

więcej wydarzeń
U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR