W roku 2001 Vik Muniz oficjalnie reprezentował Brazylię na Biennale w Wenecji. Wystawiał, między innymi: w Museum de Arte Moderna, Rio de Janeiro (2001),  Irish Museum of Art, Dublin (2004), Hiroshima City Museum of Contemporary Art, Hiroshima (2007), Metropolitan Museum of Modern Art NYC (2009).

Fot. Vik Muniz, courtesy of Vik Muniz Studio STILL

Fot. Vik Muniz, courtesy of Vik Muniz Studio STILL

Obecnie podróżując między Nowym Jorkiem a Rio de Janeiro realizuje liczne projekty artystyczno socjalne. W 2008 roku brytyjska reżyserka, Lucy Walker nakręciła film, nagrodzony w 2010 na festiwalu Sundance film „Waste Land”, poświęcony jednemu z projektów, autorstwa Vik Muniza.

„Przy pomocy mojej sztuki pragnę odmienić życie ubogich” opowiadał artysta o swym projekcie „Pictures of Garbage”. Muniza zainteresowali ludzie zatrudnieni przy sortowaniu odpadów w Jardim Gramacho, największym wysypisku śmieci w okolicach Rio de Janeiro. Fotografował ubranych w żółte kamizelki biedaków, szukających w brudnych, cuchnących śmieciach, przedmiotów zdatnych do ponownego użytku. Zainspirowany trudem wybranych bohaterów, pragnął wiarygodnie przekazać ich charakter. W Jardim Gramacho pracuje całodobowo, na zmianę około 400 osób. Tygodniowo otrzymują oni wynagrodzenie wysokości 150 euro. Robotnikom nie przeszkadza wcale panujący dookoła smród. „Gdy przychodzimy do domu umyjemy się i nic od nas nie czuć ”, twierdzili przed kamerą. Widzimy młodocianą matkę, uważającą, że lepiej jest przebierać odpady niż być prostytutką albo dilerką. Tkwiący od 26 lat w Jardim Gramacho, zadowolony z siebie staruszek, mówił zuchwale: „nie jest źle być biednym”!

Waste Land w reżyserii Lucy Walker (źródło: materiały prasowe)

Waste Lan w reżyserii Lucy Walker (źródło: materiały prasowe)

Sympatyczni, pogodzeni z niełatwym życiem Brazylijczycy traktują swój ciężki los niczym przygodę. Wysypisko, przynosi im nie tylko finansowe dochody, lecz czasami bywa źródłem informacji. Dla przykładu młody mężczyzna imieniem Tiao, znalazł wyrzuconą przez kogoś książkę Machiavelego. Przeczytał ją i poznał różne rodzaje wolności. „Robota na śmietniku rozwinęła mnie intelektualnie”, podkreślał dumnie. Nikt z przedstawionych w filmie osób nie sortował odpadów z zamiłowania. Większość nie lubiła tego co robi. Wybrano to zajęcie wyłącznie dla pieniędzy, by móc utrzymać siebie, dzieci lub starych rodziców.

Vik Muniz pochodzi z biednej brazylijskiej rodziny. Gdy los uczynił go bogatym, zapragnął zrobić coś dla świata, w którym wyrósł. Dlatego swymi projektami artystyczno-socjalnymi postanowił podbudować i zmienić poczucie wartości ubogiej brazylijskiej społeczności. Pragnął, by umiano docenić każdą pracę. Bieda czyni ludzi heroicznymi. Ale potrzeba artysty umiejącego ten heroizm dostrzec, przetransformować i spieniężyć. Choć śmieciarze nie rozumieli altruistycznych intencji Muniza, to chętnie wzięli udział w jego zamierzeniu.

 

Vik Muniz w swojej twórczości traktuje fotografię za punkt wyjściowy. Najpierw portretuje modeli. Następnie powiększone zdjęcia przerzuca na monstrualne płótno fotograficzne i odrysowuje kontury postaci. Po czym kolektywnie, wszyscy razem specjalnie dobranymi materiałami wypełniają znajdującą się poza figurującą postacią przestrzeń tła.

W podobny sposób powstała właśnie seria „Pictures of Garbage”. Artysta zgłosił ją na aukcje sztuki współczesnej w Londynie. Pierwszy obraz sprzedano za 25 tysięcy funtów. Także następne kolaże znalazły nabywców. Ogółem zarobiono pół miliona dolarów, z czego 250 tysięcy dolarów Muniz oddał współpracującym z nim robotnikom. Śmieciarze płakali ze szczęścia. Wreszcie ktoś im zaufał. Pozowanie do portretów, podróże samolotami, pobyt na aukcjach sztuki współczesnej w Londynie, wernisaż w muzeum w Rio de Janeiro, przyjęcia, prasa, wywiady, pieniądze pomogły im spojrzeć na siebie z innej perspektywy. Poza tym bardzo zagustowali w nowym stylu życia. Niektórzy nie chcieli już wracać na wysypisko. A wszyscy zdecydowanie polepszyli swoją egzystencję. „Sztuka jest piękna”, mówił Tiao – szef ekipy sortowniczej, którego zainteresowała historia afro-amerykańskiego malarza, Jeana- Michaela Basquiata.

Vik Muniz dokonał cudu, gdyż swym humanitarnym projektem naprawdę dał ludziom radość. Jedna z uczestniczek projektu wyszła za mąż. Kilku mężczyzn dostało lepsze zatrudnienie. Muniz sprawił, że współuczestnicząc w procesie tworzenia uwierzyli w sens sztuki  i w siebie. Według  notowań giełdowych z 2010/11 roku, paryskiego Contemporary Art Market, Vik Muniz znajduje się na 48 pozycji najdroższych artystów świata.

Alexandra Hołownia

*****
Użyte w tekście cytaty pochodzą z filmu dokumentalnego „Waste Land” („Śmietnisko”) w reżyserii Lucy Walker

1 komentarz do artykułu “Fotografia jako projekt socjalny. Twórczość Vik Muniza”

  1. Kri

    Wspaniały dokument opowiadający nie tylko o tym jak powstaje dzieło sztuki, ale jak budzą się w człowieku jego potrzeby i pragnienia, jak otwiera się na innych i w tworzeniu odnajduje siebie.
    Film pokazuje to o czym wielokrotnie też zapominamy, że nie sam cel jest najważniejszy, ale sposób dochodzenia do niego. Podobnie jak w dziecięcym tworzeniu. Bo własnie ten “twórczy proces” jest źródłem doświadczeń i niezapomnianych emocji.

Dodaj komentarz


Recenzje

Opinie

Rozmowy

Czytelnia

Myślnik

Wydarzenia

Telemach Pilitsidis. Przemijanie

Od 30 czerwca do 27 sierpnia 2017 roku

Telemach Pilitsidis (źródło: materiały prasowe organizatora)

Krakowskie Spotkania Artystyczne 2017: Konfiguracje

Malarstwo. Rzeźba. Rysunek

Od 30 czerwca do 31 lipca 2017 roku

Leszek Oprządek, „Kres puszczy”, 2016, drewno, 44x65x70 cm (źródło: materiały prasowe organizatora)

Od marionetek do robotów. Historia teatrów lalkowych w Gdańsku

Od 28 czerwca 2017 roku do 15 stycznia 2018 roku

„Bajki robotów”, 2016 r., fot. Piotr Pędziszewski (źródło: materiały prasowe organizatora)

Kobiece spojrzenie. O aktorstwie Antoniny Hoffmann

Od 29 czerwca 2017 roku do 4 lutego 2018 roku

Portret Antoniny Hoffmann autorstwa Julesa Vallenta, 1875, wł. MHK (źródło: materiały prasowe organizatora)

15. Przegląd Sztuki SURVIVAL

Od 23 do 27 czerwca 2017 roku

Dominika Oleś, „Artykulacja” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Making Places

Fieldoffice Architects Sheng-Yuan Huang

Od 22 czerwca do 27 sierpnia 2017 roku

Wieża widokowa (źródło: materiały prasowe organizatora)

21. Międzynarodowy Festiwal Nova Muzyka i Architektura

Od 24 czerwca do 2 września 2017 roku

Tubicinatores Gedanenses (źródło: materiały prasowe organizatora)

Kapelusze z głów! Unikatowa kolekcja z Muzeum Novojiczinskiego

Od 20 czerwca do 5 listopada 2017 roku

„Kapelusze z głów! Unikatowa kolekcja z Muzeum Novojiczynskiego” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Tak widzą. Panorama fotografii węgierskiej

Od 13 czerwca do 10 września 2017 roku

András Bánkuti, „Zmierzch”, Moskwa, 6 listopada 1990 © Bánkuti András (źródło: materiały prasowe organizatora)

Skarbiec. Złotnictwo archikatedry wrocławskiej

Od 13 czerwca do 24 września 2017 roku

Pastorał Biskupa Georga Koppa (fragment), Wilhem Rauscher, Fulda, ok. 1890, srebro złocone, emalie, kameryzacja, fot. Arkadiusz Podstawka (źródło: materiały prasowe organizatora)

więcej wydarzeń
U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR