We wrocławskiej galerii Awangarda, w maju 2009 roku, Przemysław Sanecki zaprezentował performance, zaczynający się od słów „Dobry wieczór. Nazywam się Przemysław Sanecki i za moment zażyję ok. 100 mg amfetaminy”1, po czym rozsypawszy biały proszek, wprowadził go przez nos do swojego organizmu. W kontekście nadal dość powszechnej u nas cenzury oraz autocenzury działań artystycznych czyn Senackiego odczytać można jako bohaterski. Performance posiadał potencjał stania się głośnym; mógł rozbudzić żywą dyskusję. Świat sztuki nie dostrzegł go jednak a jeżeli dostrzegł nie uczynił z tym faktem nic znaczącego. Również społeczeństwo spoza świata sztuki nie stworzyło szansy na uczynienie z Saneckiego, tak jak kiedyś z Katarzyny Kozyry czy Doroty Nieznalskiej bohatera/antybohatera kultury.

Paweł Althamer, „Abram i Buruś”, rysunek, 2007, archiwum Fundacji Galerii Foksal.

Paweł Althamer, „Abram i Buruś”, rysunek, 2007, archiwum Fundacji Galerii Foksal.

Status bohatera, postaw i czynów bohaterskich jest w swojej strukturze ambiwalentny. To, co w oczach jednych jest wzorem zachowań, innym jawić się może jako brawura, pozoranctwo, tania autopropaganda przykryta płaszczykiem szczytnych idei. Bohaterowie jednych społeczeństw dla innych są antybohaterami, dręczycielami, reprezentantami antywartości. Bohatera zdeprecjonować może również społeczeństwo, które go stworzyło. Niejednoznaczny jest jego status moralny, gdyż bohater (np. literacki „bohater kulturowy”) często przekraczać musi ogólnie przyjęte normy i konwenanse. Jak pisze Magdalena Zowczak: „Z perspektywy socjologicznej bohater kulturowy uosabia podstawowe wartości społecznej grupy, którą reprezentuje; może jednak wskazywać raczej dążenia i ideały niż jej status quo. Nie jest on również jednoznacznym wzorem osobowym; jego uczynki mają charakter precedensu także w znaczeniu negatywnym: występki wiążą się z przekroczeniem podstawowych zakazów kultury, np. kazirodztwem”2. Postać bohatera będę rozpatrywał jako rolę, wytwarzaną i nadawaną przez społeczeństwa jednostkom w celu potwierdzania wartości, które uznają za istotne.

Grzegorz Sztwiertnia, „Trzy kolory: żółty”, wideo, 2002, 16’, dzięki uprzejmości artysty.

Grzegorz Sztwiertnia, „Trzy kolory: żółty”, wideo, 2002, 16’, dzięki uprzejmości artysty.

Kuratorki wystawy Szczyt bohaterów zastanawiają się, jaki jest status bohaterstwa we współczesnym świecie, kim jest bohater współczesny, zadają pytanie czy kategoria ta jest w ogóle aktualna. Wybrane prace, prezentowane równolegle w Galerii Sztuki Współczesnej Bunkier Sztuki oraz w Muzeum Witrażu w Krakowie, pokazują tendencje do zamazywania granic pomiędzy bohaterem, idolem, celebrytą. Unaoczniają kontekstualność bohaterstwa jako wyłaniającego się z ogółu warunków społeczno-historycznych.

Temat masowej produkcji herosów współczesności podejmuje między innymi Anna Baumgart w filmie found-footage Gwiazda. Praca w sposób znakomity odnosi się do masowej produkcji „bohaterów” – aktorów, którzy wcielając się w poszczególne role, zatracają w oczach odbiorców swoją prawdziwą tożsamość. Zaczynają funkcjonować w zbiorowej wyobraźni głównie jako bohaterowie filmowi. Stają się bardziej realni w kreacji danej roli niż jako artyści.

Magda Bielesz, „Žižek” (tytuł roboczy), obraz, 2009, dzięki uprzejmości artystki.

Magda Bielesz, „Žižek” (tytuł roboczy), obraz, 2009, dzięki uprzejmości artystki.

W sposób prześmiewczy wątek przejmowania uświęcającej mocy bohaterstwa przez idoli komentuje grupa Azorro w video Portret z kuratorem w tle. Tutaj idolami stają się animatorzy kultury: kuratorzy, krytycy sztuki. Bohaterowie świata sztuki są obiektami westchnień artystów niczym gwiazdy muzyki rozrywkowej czy sportu dla tłumów nastolatków. Podobną myśl przekazuje praca Magdy Bielesz, która zaprezentowała „zeszyt fana” – wyraz zachwytu postacią Slavoja Žižka.

Anna Senkara, „Tryptyk”, wideo, 2009, 6’46’’, dzięki uprzejmości artystki.

Anna Senkara, „Tryptyk”, wideo, 2009, 6’46’’, dzięki uprzejmości artystki.

Strony: 1 2

1 Cyt. za: http://www.spam.art.pl/index_artinfo.php

2 Magdalena Zowczak, Bohater kulturowy, w: Religia. Encyklopedia PWN, Tom 2, Warszawa 2002, s. 235.

Przemysław Chodań – religioznawca, autor tekstów o sztuce współczesnej.

Dodaj komentarz


Artykuły

Opinie

Rozmowy

Czytelnia

Myślnik

Wydarzenia

Bownik. Wyobraź sobie czasy, w których wszystkie rekordy już padły

Od 20 stycznia do 23 lutego 2017 roku

Bownik, „Passage”, 2013 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Prabhakar Pachpute i Rupali Patil. Zwiastunki chaosu

Od 28 stycznia do 18 czerwca 2017 roku

Prabhakar Pachpute, „Góra ucieczki”, 2016 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Marek Starzyk. Gazetowe obrazki

Od 27 stycznia do 23 lutego 2017 roku

Marek Starzyk, Bez tytułu, 1999–2000 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Jacek Sempoliński. Obrazy patrzące

Od 21 stycznia do 26 marca 2017 roku

Jacek Sempoliński (źródło: materiały prasowe organizatora)

Ludwik Gronowski. Fotografie Krzemieniec/Wołyń 1930–1939

Od 19 stycznia do 19 marca 2017 roku

Ludwik Gronowski, „Na szybowisku” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Eksplozja litery

Ikonografia tekstualności jako źródła cierpień

Od 12 stycznia do 31 marca 2017 roku

Ireneusz Walczak, „Bartoszewski”, 2016 (źródło: materiały prasowe organizatora)

World Press Photo 2016

Od 14 stycznia do 12 lutego 2017 roku

Warren Richardson, Australia | „Hope for a New Life”, 28 August, Serbia/Hungary border (źródło: materiały prasowe)

Jan Kucz. Antoni Janusz Pastwa

Od 10 stycznia do 8 lutego 2017 roku

„Jan Kucz. Antoni Janusz Pastwa” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Nie, no to nie. Dźwiękowe działania obrazoburcze

Od 11 stycznia do 14 lutego 2017 roku

Ryszard Ługowski (źródło: materiały prasowe organizatora)

Urok prowincji w fotografii Jerzego Piątka

Od 10 stycznia do 2 lutego 2017 roku

Jerzy Piątek, „Smutek i urok prowincji”, koniec lat 70. i 1 poł. lat 80. XX w. (źródło: materiały prasowe organizatora)

więcej wydarzeń
U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR