We wrocławskiej galerii Awangarda, w maju 2009 roku, Przemysław Sanecki zaprezentował performance, zaczynający się od słów „Dobry wieczór. Nazywam się Przemysław Sanecki i za moment zażyję ok. 100 mg amfetaminy”1, po czym rozsypawszy biały proszek, wprowadził go przez nos do swojego organizmu. W kontekście nadal dość powszechnej u nas cenzury oraz autocenzury działań artystycznych czyn Senackiego odczytać można jako bohaterski. Performance posiadał potencjał stania się głośnym; mógł rozbudzić żywą dyskusję. Świat sztuki nie dostrzegł go jednak a jeżeli dostrzegł nie uczynił z tym faktem nic znaczącego. Również społeczeństwo spoza świata sztuki nie stworzyło szansy na uczynienie z Saneckiego, tak jak kiedyś z Katarzyny Kozyry czy Doroty Nieznalskiej bohatera/antybohatera kultury.

Paweł Althamer, „Abram i Buruś”, rysunek, 2007, archiwum Fundacji Galerii Foksal.

Paweł Althamer, „Abram i Buruś”, rysunek, 2007, archiwum Fundacji Galerii Foksal.

Status bohatera, postaw i czynów bohaterskich jest w swojej strukturze ambiwalentny. To, co w oczach jednych jest wzorem zachowań, innym jawić się może jako brawura, pozoranctwo, tania autopropaganda przykryta płaszczykiem szczytnych idei. Bohaterowie jednych społeczeństw dla innych są antybohaterami, dręczycielami, reprezentantami antywartości. Bohatera zdeprecjonować może również społeczeństwo, które go stworzyło. Niejednoznaczny jest jego status moralny, gdyż bohater (np. literacki „bohater kulturowy”) często przekraczać musi ogólnie przyjęte normy i konwenanse. Jak pisze Magdalena Zowczak: „Z perspektywy socjologicznej bohater kulturowy uosabia podstawowe wartości społecznej grupy, którą reprezentuje; może jednak wskazywać raczej dążenia i ideały niż jej status quo. Nie jest on również jednoznacznym wzorem osobowym; jego uczynki mają charakter precedensu także w znaczeniu negatywnym: występki wiążą się z przekroczeniem podstawowych zakazów kultury, np. kazirodztwem”2. Postać bohatera będę rozpatrywał jako rolę, wytwarzaną i nadawaną przez społeczeństwa jednostkom w celu potwierdzania wartości, które uznają za istotne.

Grzegorz Sztwiertnia, „Trzy kolory: żółty”, wideo, 2002, 16’, dzięki uprzejmości artysty.

Grzegorz Sztwiertnia, „Trzy kolory: żółty”, wideo, 2002, 16’, dzięki uprzejmości artysty.

Kuratorki wystawy Szczyt bohaterów zastanawiają się, jaki jest status bohaterstwa we współczesnym świecie, kim jest bohater współczesny, zadają pytanie czy kategoria ta jest w ogóle aktualna. Wybrane prace, prezentowane równolegle w Galerii Sztuki Współczesnej Bunkier Sztuki oraz w Muzeum Witrażu w Krakowie, pokazują tendencje do zamazywania granic pomiędzy bohaterem, idolem, celebrytą. Unaoczniają kontekstualność bohaterstwa jako wyłaniającego się z ogółu warunków społeczno-historycznych.

Temat masowej produkcji herosów współczesności podejmuje między innymi Anna Baumgart w filmie found-footage Gwiazda. Praca w sposób znakomity odnosi się do masowej produkcji „bohaterów” – aktorów, którzy wcielając się w poszczególne role, zatracają w oczach odbiorców swoją prawdziwą tożsamość. Zaczynają funkcjonować w zbiorowej wyobraźni głównie jako bohaterowie filmowi. Stają się bardziej realni w kreacji danej roli niż jako artyści.

Magda Bielesz, „Žižek” (tytuł roboczy), obraz, 2009, dzięki uprzejmości artystki.

Magda Bielesz, „Žižek” (tytuł roboczy), obraz, 2009, dzięki uprzejmości artystki.

W sposób prześmiewczy wątek przejmowania uświęcającej mocy bohaterstwa przez idoli komentuje grupa Azorro w video Portret z kuratorem w tle. Tutaj idolami stają się animatorzy kultury: kuratorzy, krytycy sztuki. Bohaterowie świata sztuki są obiektami westchnień artystów niczym gwiazdy muzyki rozrywkowej czy sportu dla tłumów nastolatków. Podobną myśl przekazuje praca Magdy Bielesz, która zaprezentowała „zeszyt fana” – wyraz zachwytu postacią Slavoja Žižka.

Anna Senkara, „Tryptyk”, wideo, 2009, 6’46’’, dzięki uprzejmości artystki.

Anna Senkara, „Tryptyk”, wideo, 2009, 6’46’’, dzięki uprzejmości artystki.

Strony: 1 2

1 Cyt. za: http://www.spam.art.pl/index_artinfo.php

2 Magdalena Zowczak, Bohater kulturowy, w: Religia. Encyklopedia PWN, Tom 2, Warszawa 2002, s. 235.

Przemysław Chodań – religioznawca, autor tekstów o sztuce współczesnej.

Dodaj komentarz


Artykuły

Opinie

Rozmowy

Czytelnia

Myślnik

Wydarzenia

Na wspólnej drodze. Kraków i Budapeszt w średniowieczu

Od 6 czerwca do 20 sierpnia 2017 roku

Pierścień burmistrzów krakowskich, XVI w., w zbiorach Muzeum Historycznego Miasta Krakowa (źródło: materiały prasowe organizatora)

Paweł Kowalewski. Moc i piękno

Od 21 maja do 30 lipca 2017 roku

Paweł Kowalewski, „Cesia”, 2015 (źródło: materiały prasowe organizatora)

W warsztacie niderlandzkiego mistrza

Holenderskie i flamandzkie rysunki z kolekcji Muzeum Narodowego w Warszawie

Od 18 maja do 20 sierpnia 2017 roku

Bartholomeus Molenaer, „Wiejska szkoła z nauczycielem ostrzącym pióro”, ok. 1635–1650 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Panna Nikt

20 maja 2017 roku

„Panna Nikt”, reż. Paweł Passini (źródło: materiały prasowe teatru)

Masaki Fujihata. Poszerzanie świata

Od 19 maja do 2 lipca 2017 roku

Masaki Fujihata (źródło: materiały prasowe organizatora)

Alexandre Dang. Dancing Flowers

Od 19 maja do 13 sierpnia 2017 roku

Royal Greenhouses of Laeken (źródło: materiały prasowe organizatora)

Historia o pewnych historiach

Od 1 do 28 maja 2017 roku

Szuper Gallery (Susanne Clausen, Pavlo Kerestey), „Przesłuchując Szuper Gallery”, 2005, fot. Wojciech Pacewicz (źródło: materiały prasowe organizatora)

Polskie białe złoto

Od 13 maja do 9 lipca 2017 roku

Salaterki, Baranówka, 1825-1830, fot. Arek Manik (źródło: materiały prasowe organizatora)

Festiwal Książki Artystycznej dla Dzieci

Od 13 do 14 maja 2017 roku

Fotos z filmu promocyjnego, fot. Przemek Sejwa, Studio Wasabi (źródło: materiały prasowe organizatora)

Walenty Gabrysiak. Malarstwo

Od 17 maja do 13 czerwca 2017 roku

Walenty Gabrysiak (źródło: materiały prasowe organizatora)

więcej wydarzeń
U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR