Czytaj również: Opis stworzenia światów na 53. Biennale w Wenecji. Część 2

Koncepcja ekspozycji Making Worlds – głównej prezentacji w ramach 53. Międzynarodowej Wystawy Sztuki w Wenecji (w Pawilonie Włoskim na terenie Giardini di Castello oraz w Arsenale), stworzona przez Daniela Birnbauma1, została oparta na kilku teoriach, z których co najmniej pięć jest kluczowych dla konstrukcji idei wystawy.

Po pierwsze zamysł samej wystawy jak również jej tytuł został zaczerpnięty z książki Nelsona Goodmana Ways of Worldmaking. We wprowadzeniu do katalogu wystawy kurator przytacza cytat: Worldmaking as we know it always starts from worlds already on hand; the making is remaking – Tworzenie świata jakie znamy, zaczyna się zawsze od światów już istniejących; tworzenie jest przetwarzaniem2. U podstawy wystawy legło przekonanie, że creatio ex nihilo mogło zaistnieć tylko raz, każde kolejne ma w sobie piętno zapożyczenia, inspiracji, przetworzenia. Teraz obowiązuje raczej ex nihilo nihil.

fot. Agnieszka Kwiecień

fot. Agnieszka Kwiecień

Po drugie Daniel Birnbaum bardzo wyraźnie podkreśla proces kreacji światów (worldmaking), który jest immanentnie przypisany dziełu sztuki. Narracja, którą wywołuje artefakt, jest głosem, który objaśnia różnorodność dzisiejszej złożonej rzeczywistości czy też może raczej jest głosem tej rzeczywistości. Dzieło z przypisaną funkcją worldmaking daje możliwość, w perspektywie historycznej, rozpoznawania minionych opowieści, ale co najważniejsze jest bodźcem do penetracji świata wokół nas. „Dzieło sztuki uosabia wizję świata, odczytywane wielokrotnie musi być postrzegane jako sposób tworzenia świata”. Aby zagadnienie ująć nieco precyzyjniej, kurator wyjaśnia znaczenie różnorodności formalnej współczesnej sztuki. Jego zdaniem są to zwyczajnie różne sposoby tworzenia światów. Od wyrafinowania ich konstrukcji intelektualnej zależy siła, nie zaś od użytego medium.

Po trzecie w konstrukcji koncepcji kuratorskiej wiele miejsca zajmują przemyślenia skoncentrowane wokół procesu tłumaczenia – przekładu językowego. Powołując się na poetę i krytyka literackiego Édouarda Glissanta, Birnbaum mówi, że proces tłumaczenia nie zubaża materiału wyjściowego np. wiersza, jak mogłoby się wydawać w oparciu o tradycyjne przeświadczenia. Przeciwnie translacja wzbogaca każdy wytwór o wartości zakorzenione w nowym języku. „Każdy język, którego nie użyjemy, przyczyni się do zubożenia tekstu”. Podążając takim tokiem rozumowania, zbliżony do pełni wyraz miałby utwór przetłumaczony na każdy język i dialekt świata. Trudno empirycznie potwierdzić tę prawdę – nikt nigdy nie pozna wszystkich języków świata. Sieciowe programy komputerowe do automatycznego tłumaczenia podobnie dalekie są jeszcze od doskonałości. Znacznie łatwiej jest przetłumaczyć tytuł wystawy na kilkadziesiąt najważniejszych języków, które wydrukowano na okładkach katalogu3.

Po czwarte proces opisanej transpozycji językowej i związany z nią konflikt między nabyciem nowych wartości a utratą dawnych, nie mógłby zaistnieć gdyby nie czynniki umożliwiające ogólnoświatową wymianę i dążenie do konfrontacji kulturowej. Współcześnie nie ma dużej wystawy światowej sztuki bez widma dyskursu globalizacji. Istnieje jakieś podświadome przeświadczenie, że najciekawsze „światy” powstają w chwili partycypacji w dziele sztuki innych kręgów kulturowych. „Błędne odczytania też są twórcze – podkreśla kurator, na nie też jest miejsce w wystawie”.

Po piąte uwikłanie sztuki w kontekst silnych tożsamości narodowych oraz globalnych tendencji ujednolicania kultury, powoduje, że sztuka silnie kojarzona z jednym konkretnym kręgiem wzmacnia tożsamość narodową, ale inaczej niż zabiegi polityków4.

Strony: 1 2

1 Daniel Birnbaum jest rektorem Staedelschule i dyrektorem Kunsthalle Portikus we Frankfurcie nad Menem. Do ważnych elementów w jego dorobku zawodowym należy zaliczyć współpracę z pismami „Artforum”, „Frieze” i „Parkett” oraz przygotowanie takich wystaw, jak Triennale w Jokohamie oraz 2. Triennale w Turynie.

2 Nelson Goodman, Ways of Worldmaking, Indianapolis 1978.

3 Najczęściej używane jest zestawienie wersji włoskiej i angielskiej: Fare Mondi Making Worlds. Powszechnie dostępny w Internecie Google Translator zestawienie włoskich słów Fare Mondi przetłumaczył na język polski Dodawanie światów.

4 Rekonstrukcja idei Daniela Birnbauma na podstawie jego tekstów zamieszczonych w katalogu wystawy, por: Making Worlds 53rd International Art Exhibition, Wenecja 2009.

5 Szerokiej analizy twórczości Antonio Muntadasa dokonał ostatnio prof. Grzegorz Dziamski, por. G. Dziamski, Sztuka po końcu sztuki. Sztuka początku XXI wieku, Poznań 2009, s. 129-133.

Krzysztof Siatka – historyk sztuki, galerzysta i kurator; interesuje się, bada i promuje sztukę neoawangardy i współczesną.

KRZYSZTOF SIATKA (1981) – historyk sztuki (doktorant w Instytucie Historii Sztuki Uniwersytetu Jagiellońskiego) i krytyk (członek Międzynarodowego Stowarzyszenia Krytyków Sztuki AICA). Interesuje się i bada sztukę neoawangardy i współczesną, w szczególności ciekawią go intermedialne postawy twórcze. Kurator wystaw sztuki współczesnej zatrudniony w Galerii Bunkier Sztuki. Wcześniej dyrektor galerii FotoMediumArt. Autor koncepcji kilkudziesięciu wystaw, na których prezentowane były dzieła m.in. Kingi Arayi, Jana Berdyszaka, Christiana Boltanskiego, Tomasza Dobiszewskiego, Natalii LL, Ewy Partum, Zdzisława Sosnowskiego, Teresy Tyszkiewicz, Timma Ulrichsa, Wolfa Kahlena, Alicji Żebrowskiej. Teksty krytyczne publikował m.in. w „Arteonie”,„Exicie”, „Fragile”, „Czasie Kultury”, „Dekadzie Literackiej” [źródło: materiały prasowe Bunkra Sztuki w Krakowie].

1 komentarz do artykułu “Opis stworzenia światów na 53. Biennale w Wenecji”

  1. Rafał

    Najważniejszym wydaje się być chyba sama konkluzja trafiająca w sedno: “Choćby jak bardzo karkołomna była to rozmowa, warto ją podtrzymywać…” I chyba też tak oceniam tą mocno zróżnicowaną – po różnymi względami – prezentację tegorocznego biennale.

    Można by dodać, że świat się zmienia w ostatnim czasie wyjątkowo szybko. Szczególnie pod kątem gospodarczym, co nie pozostaje bez wpływu na kulturę. Nowe kraje dołączają siłą rzeczy do dialogu, powiedziałbym w nurcie głównym, inne są “przyczepiane”, tak by pokazać, że tam też “coś się dzieje” i jest to znów inne “coś”. Taka sobie pseudomoralność wystawiennicza. Czy nas to wzbogaca, czy tylko zaciekawia, to ciekawy temat.

Dodaj komentarz


Recenzje

Opinie

Rozmowy

Czytelnia

Myślnik

Wydarzenia

Balkan Playground. Michał Korta

Od 25 października do 3 grudnia 2017 roku

Michał Korta, cykl „Balkan Playground” (Randa, egipska reprezentacja karate, Sutomore, Czarnogóra), 2014 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Kino-oko. Wokół Wiertowa i konstruktywizmu

Od 20 października do 30 listopada 2017 roku

Józef Robakowski, „Ćwiczenia na 2 ręce” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Cukiernia Europa

Od 19 października 2017 do 25 listopada 2017 roku

Aleksandar Stankoski, Ostatnia wyprawa, 100 x 70, olej na kartonie, 1992 (źródło: materiały prasowe organizatora)

8. Festiwal Krytyków Sztuki Filmowej Kamera Akcja

Od 19 do 22 października 2017 roku

 Festiwal Krytyków Sztuki Filmowej Kamera Akcja (źródło: materiały prasowe organizatora)

Festiwal im. Macieja Berbeki Inspirowane Górami

Od 19 października do 21 października 2017 roku

Festiwal im. Macieja Berbeki Inspirowane Górami (źródło: materiały prasowe organizatora)

Inwencja i naśladownictwo. Dawna grafika włoska

Od 17 października do 17 grudnia 2017 roku

Gaetano Cottafavi, „Wodospad na rzece Aniene koło Tivoli”, 1835 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Dziekanka artystyczna

Od 16 października do 24 listopada 2017 roku

Mirosław Bałka, „Good God” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Festiwal Tradycji Literackich

Rozdział I: Mickiewicz / Różewicz

Od 14 października do 16 listopada 2017 roku

Ballady i Romanse (źródło: materiały prasowe organizatora)

Modernizm udomowiony

Współczesna architektura chińska

Od 13 października 2017 roku do 7 stycznia 2018 roku

Projekt: Warsztat wyrobu cukru trzcinowego w gminie Zhangxi, powiat Songyang, Studio: DnA _Design and Architecture (źródło: materiały prasowe organizatora)

Centralna, Środkowo-Wschodnia

Od 13 października do 23 listopada 2017 roku

Ivars Gravlejs, „FUCK” (Early Works), 1994 źródło: materiały prasowe organizatora)

więcej wydarzeń
U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR